Πωλ Ελυάρ: Το «σ’ αγαπώ» και η άγνωστη επιστολή στους Έλληνες

eliar1

Σ’ αγαπώ για όλες τις γυναίκες που δε γνώρισα

σ’ αγαπώ για όλες τις εποχές που δεν έζησα

για το άρωμα της απεραντοσύνης και το άρωμα του ζεστού ψωμιού

για το χιόνι που λιώνει, για τα πρώτα λουλούδια

για τα αγνά ζώα που δε φοβίζει ο άνθρωπος
σ’ αγαπώ για ν’ αγαπώ.
Σ’ αγαπώ για όλες τις γυναίκες που δεν αγαπώ.

Ποιος με αντανακλά αν όχι εσύ η ίδια, βλέπω τον εαυτό μου τόσο λίγο
χωρίς εσένα δε βλέπω τίποτε άλλο παρά μια απέραντη έρημο
ανάμεσα στο άλλοτε και το σήμερα.
Υπήρξαν όλοι αυτοί οι θάνατοι που ξεπέρασα πάνω στ’ άχυρα
δεν μπόρεσα να περάσω το τείχος του καθρέφτη μου
χρειάστηκε να μάθω λέξη προς λέξη τη ζωή
Όπως τη λήθη.

Σ’ αγαπώ για τη σύνεση που  έχεις σε αντίθεση με μένα
για την ευεξία.
Σ’ αγαπώ κόντρα σ’ όλες τις ψευδαισθήσεις
γι’ αυτήν την αθάνατη καρδιά που δε φυλακίζω.
Νομίζεις πως είσαι η αμφιβολία ενώ είσαι η λογική
είσαι ο μεγάλος ήλιος που ανατέλλει στο κεφάλι μου
όταν είμαι βέβαιος για μένα.

Ο Πωλ Ελυάρ πέθανε στις 18 Νοεμβρίου 1952. Θεωρείται από τους σημαντικότερους Γάλλους ποιητές, αφού κατάφερε με το λυρισμό του να συνδυάσει τον υπερρεαλισμό και τον ντανταϊσμό με μια ανανεωμένη εκδοχή της στρατευμένης ποίησης, που μέμφεται τον ρεαλισμό. Στον β’ παγκόσμιο πόλεμο, ο Ελυάρ προσχωρεί στην αντίσταση ως μέλος του κομμουνιστικού κόμματος.  Επισκέπτεται το Γράμμο κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου και γράφει ποιήματα εμπνεόμενος από την Ελλάδα, τους μαχητές, την γυναίκα που μένει πίσω, τον αγώνα και το όραμα και τάσσεται στο πλευρό των ανταρτών.

Στην προσπάθεια του να προσεγγίσει το αντίπαλο δέος, ο Ελυάρ γράφει μια επιστολή που την  απηύθυνε στους στρατιώτες του Εθνικού Στρατού τον Ιούνιο του 1949.

Γιοι της Ελλάδας,

Απευθύνομαι σ’ εσάς τους αγρότες, τους εργάτες, τους διανοούμενους που υπηρετείτε αναγκαστικά στο στρατό μιας κυβέρνησης που δεν σας εκπροσωπεί. Και πρώτα απ’ όλα θέλω να σας διαβεβαιώσω πως ήρθα για να διαπιστώσω με τα ίδια μου τα μάτια την εδώ κατάσταση και πως μοναδικός λόγος που με παρότρυνε σ’ αυτό είναι το ζωηρό ενδιαφέρον μου για την αλήθεια αλλά και το πάθος μου για την ειρήνη. Ένας εμφύλιος πόλεμος όπως ο δικός σας είναι ο πιο φοβερός απ’ τους πολέμους και οι μόνοι που ωφελούνται είναι εκείνοι που σας οδήγησαν σ’ αυτόν.

Αυτό που είδα στην ελεύθερη Ελλάδα είναι ο ακατανίκητος Λαϊκός Στρατός του οποίου η αγάπη για την πατρίδα και την ελευθερία ενώνει αδελφικά τους αξιωματικούς και τους στρατιώτες του. Κανένας ξένος δεν υπάρχει στις γραμμές τους, εφόσον το όραμά τους είναι η ανεξαρτησία και το μεγαλείο, σε ευτυχία και ειρήνη, της χώρας τους. Είδα την αθώα καρδιά τους, τα τίμια μάτια τους και κάτω απ’ τον γαλάζιο ουρανό τους να χορεύουν και να τραγουδάνε σαν παιδιά. Είδα όμως και το μέτωπό τους να σκοτεινιάζει με τη σκέψη ότι έχουν απέναντί τους τους αντιπάλους στη μάχη τα αδέλφια, τους γονείς και τους πατεράδες τους. Όμως πολλές περιοχές πρέπει ακόμα να ελευθερωθούν, πολλά ερείπια να ανορθωθούν, πολλή χέρσα γη να καλλιεργηθεί και κυρίως να επιτευχθεί η απελευθέρωση απ’ τα μαρτύρια.

Σας ικετεύω όλους εσάς που βρίσκεστε απ’ τη μεριά των δεσμοφυλάκων και των δήμιων να αναλογιστείτε τους αθώους που κάθε μέρα πληρώνουν το δικό σας μέλλον με το αίμα τους. Σας ικετεύω να αναλογιστείτε τη φρίκη της Μακρονήσου και των φυλακών της χώρας σας, όπου χιλιάδες πατριώτες, βέβαιοι για τη νίκη τους, περιμένουν κάθε μέρα τα βασανιστήρια και το θάνατο.

Όπου κι’ αν πήγα είδα παντού εδώ στο μέτωπο, στην πρώτη γραμμή ή στα μετόπισθεν, τους αιχμαλώτους συναδέλφους σας να απολαμβάνουν τον πιο μεγάλο σεβασμό και την ανθρωπιά και να διατρέφονται ακριβώς όπως και οι αντάρτες, είδα να περιποιούνται τους τραυματίες σας με την ίδια φροντίδα όπως και εκείνους του Δημοκρατικού Στρατού. Αυτοί οι αιχμάλωτοι, που κάθε μέρα γίνονται περισσότεροι, είναι ελεύθεροι να επιστρέψουν στα σπίτια τους ή να ενταχθούν στο Δημοκρατικό Στρατό. Οι πιο πολλοί διαλέγουν τη δεύτερη λύση.

Είναι η πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία που ένα στρατός αισθάνεται τόσο δυνατός, τόσο βέβαιος για τη νίκη ώστε να είναι σε θέση να δείχνει τέτοια εμπιστοσύνη στον άνθρωπο. Είναι επίσης που ένας στρατός δείχνει τόσο πρόθυμος να προσφέρει την ειρήνη, όσο περισσότερο αυξάνουν οι δυνάμεις του. Η μόνη νίκη που εύχεται αυτός ο στρατός είναι η καθολική ενότητα του λαού και το τέλος των δεινών του πολέμου που έχουν επιβάλλει οι αγγλοσάξονες ιμπεριαλιστές.

Σ’ ολόκληρο τον κόσμο οι απλοί άνθρωποι αγωνίζονται για την ειρήνη. Ο γενναίος ελληνικός λαός, γεμάτος δόξα βρίσκεται στην πρωτοπορία αυτού του αγώνα.

*Ποιήματα του Πωλ Ελυάρ έχουν μεταφραστεί μεταξύ άλλων από τον Οδυσσέα Ελύτη ,τον Γιάννη Ρίτσο και τον Τίτο Πατρίκιο.

Πηγές: www.toperiodiko.gr (επιστολές του Ελυάρ)