Ευρώπη των λαών και… των διαβατηρίων

pass

Του Αναστάση Κουτσογιάννη 

Η σημερινή ιστορία δεν κρύβει κάποιο ιδιαίτερα δραματικό συμβάν πίσω της, ούτε επιφυλάσσει στους αναγνώστες ένα φινάλε που κόβει την ανάσα. Αποτυπώνει, όμως, εύστοχα την άσχημη πορεία που έχει πάρει η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια όσον αφορά στο ζήτημα των μετακινήσεων των πολιτών από χώρα σε χώρα. Πριν λίγες ημέρες έτυχε να ταξιδέψω ως τη Σκωτία. Ξεκινώντας το ταξίδι μου από την Κοπεγχάγη κι έχοντας ήδη περάσει δύο ελέγχους διαβατηρίου στη Δανία φθάνω με τα πολλά στο Εδιμβούργο. Εκεί διαπίστωσα πως οι Βρετανοί είχαν στήσει ακόμα έναν έλεγχο διαβατηρίων, ο οποίος φυσικά είχε διαφορετικά κριτήρια ανάλογα με τη χώρα καταγωγής των επιβατών.

Αυτό που διαπίστωσα, χωρίς μεγάλη έκπληξη ομολογώ, το οποίο μάλιστα επιβεβαιώθηκε όταν έφθασε η σειρά μου να δείξω το διαβατήριό μου ήταν ο ελαφρώς διαφορετικός, πιο ενδελεχής, έλεγχος που γινόταν σε όποιον τύχαινε να έχει λίγο πιο μελαχρινά χαρακτηριστικά. Στην περίπτωση μου ο έλεγχος ολοκληρώθηκε με την ερώτηση του αστυνομικού για το πόσο καιρό σκόπευα να παραμείνω στη χώρα.

Αφού, λοιπόν, ο έλεγχος έλαβε τέλος και προχώρησα προς την έξοδο του αεροδρομίου σκέφτηκα αυτόματα πόσο ειρωνικές ακούγονται στην καθημερινή ζωή φράσεις όπως «Ενωμένη Ευρώπη», «Ευρωπαϊκή Ένωση», «Δημοκρατικοί Θεσμοί» και λοιπά βαρύγδουπα και «εύηχα» λόγια. Φυσικά, ο σκοπός αυτού άρθρου δεν είναι το να διαμαρτυρηθεί ένας «κακομαθημένος» πολίτης της Ένωσης για τη μεγάλη αναμονή στο εκάστοτε αεροδρόμιο, αλλά το να αναδείξει την προβληματική κατάσταση στο θέμα της μετακίνησης και αντιμετώπισης των πολιτών γενικότερα.

Εάν αποφασίσουμε να αναγάγουμε το ζήτημα σε μεγαλύτερη κλίμακα έξω από τα επώδυνα, αλλά κάποιες φορές ευνοϊκά προς τα μέλη της, στεγανά της Ε.Ε. μπορούμε να αντιληφθούμε πιο ολοκληρωμένα το πραγματικό μέγεθος του παρόντος ζητήματος. Με άλλα λόγια, παρατηρούμε με λύπη ότι μία ένωση η οποία στη θεωρία πρεσβεύει τη συναδέλφωση των λαών και την ελεύθερη διακίνηση των πληθυσμών τους -είτε για σπουδές, είτε για δουλειά, είτε ακόμα και για λόγους αναψυχής- αντιμετωπίζει με τεράστια καχυποψία τους πολίτες της. Με βάση αυτό, προκύπτει εύλογα το επόμενο ερώτημα σχετικά με το τι στάση θα τηρήσει απέναντι σε ασθενείς πληθυσμούς, οι οποίοι δεν ανήκουν καν στους κόλπους της, εφόσον χρειαστεί να τους προσφέρει φιλοξενία.

Η πολύ πρόσφατη ιστορία με τον πόλεμο στη Συρία, υποδεικνύει ότι το παραπάνω ερώτημα έχει ήδη απάντηση και όχι ιδιαίτερα ενθαρρυντική δυστυχώς. Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης τηρούν μια ντροπιαστική στάση απέναντι σε τόσους ανθρώπους, οι οποίοι εγκλωβισμένοι σε πολιτικές πολύ μεγαλύτερες από τους ίδιους αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τον τόπο τους και να αναζητήσουν ένα καλύτερο μέλλον κι ένα ασφαλέστερο παρόν στον «πολιτισμένο» δυτικό κόσμο.

-«Μήπως τα παραλές λίγο; Για έναν έλεγχο διαβατηρίου πήγες!», μπορεί να πει κάποιος και ίσως και να έχει και δίκιο εν μέρει. Όμως, η εχθρική στάση της Ευρώπης και των αξιωματούχων της απέναντι σε όποιον φαντάζει λίγο διαφορετικός ή στερεοτυπικά επικίνδυνος είναι ένα γεγονός. Αποτελεί δείγμα μιας επικίνδυνης πραγματικότητας που τείνει να θεμελιωθεί για τα καλά ανά την υφήλιο. Αυτή η θεσμοθέτηση της καχυποψίας απέναντι στη -μικρή ή μεγάλη- διαφορετικότητα του άλλου αποτελεί το πρώτο βήμα για να γίνει ο φόβος στο αλλιώτικο βίωμα και η παρεμπόδισή του αυτοσκοπός.

Η ουσία, λοιπόν, είναι να γίνει αντιληπτό ότι πρόκειται για ένα ζήτημα αρχής, το οποίο έχει σημαντικές προεκτάσεις σε κάθε τομέα της δημόσιας ζωής και σε κάθε κοινωνική τάξη. Ο καχύποπτος αστυνομικός στο αεροδρόμιο της Σκωτίας, μπορεί την επόμενη φορά να είναι ένας όχι και τόσο φιλικός εργοδότης στη Σουηδία ή ένας «πατριώτης» γείτονας στην Ελλάδα! Και τότε να είσαι σίγουρος πως ένα διαβατήριο από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρόκειται να σε βγάλει έτσι απλά από τη δύσκολη θέση…