Frida Kahlo – Γεννημένη σαν σήμερα

kahlo

Στις 6 Ιουλίου 1907, στο «Γαλάζιο Σπίτι» του Κογιοακάν, γεννήθηκε η Frida Kahlo, η γυναίκα που επρόκειτο να αφήσει το προσωπικό της στίγμα τόσο στην τέχνη του 20ου αιώνα, όσο και στο φεμινιστικό κίνημα.

Εκ γενετής κοσμοπολίτισσα, με πατέρα Γερμανό και μητέρα απόγονη αυτόχθονων του Μεξικό στην πλειοψηφία της αλλά και με ρίζες από Ισπανία, η Frida, γεννημένη και μεγαλωμένη σ΄ ένα μικρό προάστιο της πόλης του Μεξικό, έζησε από πολύ μικρή ηλικία την Μεξικανική Επανάσταση.

Όταν αυτή ξεκίνησε, η Frida ήταν μόλις 3 χρονών. Ωστόσο, αργότερα η ίδια συνήθιζε να ισχυρίζεται ότι γεννήθηκε το 1910, αντί για το 1907, το έτος δηλαδή που δόθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα της Επανάστασης, έτσι ώστε ο κόσμος να τη συνδέει αυτόματα με αυτήν. Εκτός αυτού, δεν ήταν λίγες οι φορές που αντάρτες πηδούσαν το φράχτη της αυλής τους, προκειμένου να βρουν κάτι να φάνε.

Η Kahlo υπήρξε φανερά κομμουνίστρια, ενώ είναι γνωστό πως μία από τις εξωσυζυγικές της σχέσεις ήταν με τον Τρότσκι, όταν εκείνος είχε βρει καταφύγιο στο σπίτι της ζωγράφου, αφού εγκατέλειψε διωκόμενος τη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν. Αν και πολλοί επιμένουν να εστιάζουν κυρίως στην τεχνική των έργων της, υπάρχουν κι εκείνες οι δημιουργίες της που γίνεται ολοφάνερη η πολιτική της τοποθέτηση.

Για παράδειγμα, στην προσωπογραφία της στα σύνορα Μεξικό – ΗΠΑ, η Frida στέκεται στο κέντρο, ντυμένη δυτικότροπα, αλλά κρατώντας τη μεξικάνικη σημαία. Η πλευρά που αντιπροσωπεύει την Αμερική έχει ως σύμβολά της τις μηχανές. Αντίθετα, η πλευρά του Μεξικό έχει λουλούδια, έναν ήλιο κι ένα φεγγάρι. Η αντίληψη του έργου αυτού υποδεικνύει την αντίθεση της Kahlo στην επιβολή της αμερικανικής επιρροής στους γηγενείς Μεξικανούς.

Η Frida ποτέ δεν ακολούθησε κοινωνικά αποδεκτές νόρμες και δεν μπήκε σε καλούπια. Είχε έναν ταραχώδη γάμο με τον επίσης ζωγράφο Diego Rivera, με τον οποίο χώρισαν και ξαναπαντρεύτηκαν το 1940. Είχαν και οι δύο εξωσυζυγικές σχέσεις, ενώ είναι γνωστή και η αμφιφυλοφιλία της Kahlo. Ωστόσο, είναι ενδεικτικό της αγάπης που είχαν ο ένας για τον άλλο ότι ο Rivera έγραψε στην αυτοβιογραφία του σχετικά με το θάνατο της Frida πως υπήρξε η τραγικότερη μέρα της ζωής του και πως το ωραιότερο κομμάτι της πορείας του ήταν η αγάπη του για εκείνη.

Δεν πρόκειται για μια εύκολη περίπτωση ανθρώπου, σαφώς. Τα έργα της είναι γεμάτα πόνο και μοναξιά αλλά, όπως είχε πει και η ίδια πολλάκις, έφτιαξε τόσες προσωπογραφίες του εαυτού της, καθώς υπήρξε πολύ μόνη στη ζωή της κι έτσι εκείνη ήταν το «αντικείμενο» που γνώριζε καλά.

Η πιο διάσημη συλλέκτρια των έργων της είναι η Μαντόνα, διάφοροι σχεδιαστές μόδας την έχουν αποκαλέσει μούσα τους, το Αμερικανικό Ταχυδρομείο χρησιμοποίησε την προσωπογραφία της σε γραμματόσημο υπέρ της διαφορετικότητας, η εταιρεία Volvo έχει χρησιμοποιήσει την εικόνα της σε διαφημίσεις, γνωρίστηκε και θαυμάστηκε από τον André Breton, χωρίς ποτέ όμως να ενταχθεί στο σουρρεαλισμό (παρά τις καλλιτεχνικές της ροπές προς αυτή την κατεύθυνση).

Ίσως, η μεγαλύτερη αναγνώριση της προσωπικότητάς της να ήταν αυτή από το φεμινιστικό κίνημα στη “δύση” του 20ου αιώνα, κάτι που δεν προέβλεψε ποτέ. Η Kahlo δημιούργησε τη χαρακτηριστική της γυναικεία οπτική γλώσσα, πολύ πριν το φεμινιστικό κίνημα διατυπώσει τη θεωρία πως το προσωπικό είναι και πολιτικό. Έκτοτε, η δύναμη της τέχνης της έγινε ζωτικής σημασίας για όλες τις γυναίκες (καλλιτέχνιδες και μη), οι οποίες αγωνίστηκαν να αποδείξουν τους τρόπους με τους οποίους οι γυναικείες εμπειρίες έχουν παραγκωνισθεί στο σύγχρονο πολιτισμό.

Όλη αυτή η -με διάφορους τρόπους- πολιτικοποιημένη κληρονομιά της είναι εδώ για να μας θυμίζει ότι η τέχνη της δεν ήταν μόνο μια «αυτοβιογραφία με χρώμα», όπως το είχε θέσει η συγγραφέας του βιβλίου «Frida: Μια βιογραφία της  Frida Kahlo», Heyden Herrera, αλλά πολύ περισσότερο «κορδέλα τυλιγμένη γύρω από μια βόμβα», κατά τα λεγόμενα του André Breton.