Τηλεόραση: Ένα μέσο οχλαγωγίας

propaganda-tv

Γράφει ο Αναστάσης Κουτσογιάννης

Με την ολοκλήρωση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η τηλεόραση αρχίζει δειλά δειλά να κάνει τα πρώτα της βήματα στο παγκόσμιο στερέωμα, κυρίως μέσω των πειραματισμών στη Βρετανία με το BBC και στις Ηνωμένες Πολιτείες με το NBC. Στα μέρη μας, λόγω και των πολιτικών συγκυριών, ήρθε λίγο αργότερα στα τέλη περίπου της δεκαετίας του ’50 προς αρχές του 1960.Όπως ήταν φυσικό, αρχικά όλοι μίλησαν για επανάσταση τόσο στο χώρο της ενημέρωσης όσο και σ’ αυτόν της ψυχαγωγίας μιας κι οι δυνατότητες που προσέφερε και προσφέρει ακόμα και σήμερα είναι αμέτρητες.

Παρόλη την αισιοδοξία, όμως, η τηλεόραση σα μέσο έχει ακολουθήσει μία αμφιλεγόμενη διαδρομή τα τελευταία χρόνια, ίσως και δεκαετίες. Αφορμή για το άρθρο αυτό λοιπόν στάθηκαν διάφορα συμβάντα και φαινόμενα στο χώρο της ελληνικής τηλεόρασης, άλλα μεγαλύτερης κι άλλα μικρότερης βαρύτητας, τα οποία συνηγορούν στην άποψη ότι η πορεία της μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί στην καλύτερη περίπτωση προβληματική.

Κατ’ αρχάς, η μεγάλη «μάχη επιβίωσης» του τηλεοπτικού σταθμού Mega αποτέλεσε σίγουρα μία από τις σημαντικότερες ειδήσεις των τελευταίων ημερών. Με έναρξη λειτουργίας στις 20 Νοεμβρίου 1989 αποτέλεσε έναν από τους πρώτους πυλώνες της ιδιωτικής τηλεόρασης στη χώρα μας. Διαχρονικά, βέβαια, στιγματίστηκε πολλές φορές από την όχι και τόσο αθώα στάση του απέναντι στα γεγονότα.

Από το ξέσπασμα, ειδικά, της οικονομικής κρίσης και μετά η άκρως μεροληπτική κάλυψη των τεκταινομένων από τους δημοσιογράφους του καναλιού δημιούργησε αρκετά αρνητική εντύπωση στην πλατιά μάζα του κόσμου. Γι’ αυτό, άλλωστε, μόνο εντύπωση δεν προκάλεσαν οι «πανηγυρισμοί» πολλών τηλεθεατών στα social media για την είδηση του κλεισίματος του καναλιού.

Εκεί που αξίζει, όμως, να σταθούμε δεν είναι στην είδηση της οικονομικής αβεβαιότητας του Mega αλλά στο πως μέσω των δελτίων του, όπως και πολλά άλλα κανάλια φυσικά, προσπάθησε να επιβάλλει μία συγκεκριμένη σκοπιά στην αντιμετώπιση των γεγονότων καπελώνοντας ως επικίνδυνη κάθε πιθανή διαφωνία. Το καπέλωμα γινόταν είτε μέσω μακροσκελών εύηχων λογυδρίων είτε επιστρατεύοντας τη μέθοδο της τεχνητής οχλαγωγίας. Η δεύτερη τεχνική είναι κι η πιο επικίνδυνη γιατί κάποιες φορές δε γίνεται εύκολα αντιληπτή κι αποσκοπεί στον αποπροσανατολισμό τόσο των ομιλούντων όσο και των ακροατών.

Σ’ αυτό το πλαίσιο δρουν, φυσικά, και πλήθος εκπομπών -όλων των καναλιών ανεξαιρέτως-οι οποίες βαφτίζουν ως αθώα ψυχαγωγία τη μετάδοση συγκεκριμένων «φθηνών» προτύπων lifestyle. Πρωτεργάτες σ’ αυτή την προσπάθεια είναι παρουσιαστές που έχουν χρόνια στο χώρο και τα έχουν δοκιμάσει «Όλα» στην προσπάθειά τους να παραμείνουν στον αφρό της εύπεπτης ποπ κουλτούρας της χώρας.

Αυτό που ενοχλεί περισσότερο και συνάμα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο αφορά στην κανονικοποίηση συμπεριφορών κι ατόμων που δε θα έπρεπε ποτέ και για κανένα λόγο να έχουν θέση σε μια θεωρητικά ανθρωπιστική κοινωνία του 21ου αιώνα. Ποιος μπορεί άραγε να ξεχάσει τον τρόπο κάλυψης της καθημερινότητας του Ηλία Κασιδιάρη από εκπομπές του Star ως ενός παιδιού της διπλανής πόρτας ή την προβολή στελεχών της χρυσής αυγής στην εκπομπή του «χαλαρού» Θέμου Αναστασιάδη.

Το lifestyle έχει αποτελέσει, χωρίς υπερβολή, ένα δούρειο ίππο για την κοινωνική και ιδεολογική ενσωμάτωση φασιστικών συμπεριφορών οι οποίες επιμελώς καμουφλαρισμένες πίσω από μία διαρκή τηλεοπτική φωνασκία ισχυροποιούνται και θεμελιώνουν την παρουσία τους στην ελληνική κοινωνία.

Έτσι φτάνουμε σταδιακά στο να θεωρούμε φυσικό να ζητάμε από το Νότη Σφακιανάκη να εκφέρει γνώμη για το μεταναστευτικό ή να στρέφουμε όλοι μας την προσοχή εν μία νυκτί σ’ έναν πιτσιρικά που αποκλείστηκε από ένα ριάλιτι γνωριμιών αναδεικνύοντας με καμάρι στην κάμερα τα γεμάτα μπράτσα του και τα άδεια του μυαλά.

Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό ότι αυτή η τηλεοπτική φασαρία μπορεί να είναι επικίνδυνη ακόμα και για όσους δεν ασπάζονται τέτοιες απόψεις και πρακτικές. Ο μεγαλύτερος εχθρός στην κοινωνική και πολιτιστική παρακμή, διότι περί τέτοιας πρόκειται, δεν είναι η ίδια η παρακμή αυτή καθεαυτή αλλά η συνήθεια στην παρουσία της. Αυτή η εξοικείωση με το «τέρας» είναι που σταδιακά μας αλλοτριώνει και μας οδηγεί τελικά στο να του μοιάσουμε.

Τα κύρια όπλα απέναντι στο διαμορφωμένο σκηνικό του σήμερα δεν είναι άλλα φυσικά από την παιδεία και τη σωστή ενημέρωση. Η παιδεία δεν αφορά μόνο στην απόκτηση ξερών τυπικών γνώσεων αλλά και στη διαμόρφωση μίας ανθρωπιστικής νοοτροπίας η οποία εν συνεχεία θα επιτρέψει στο άτομο ν’ αναζητήσει με το σωστό τρόπο την καθαρή ενημέρωση και την ποιοτική ψυχαγωγία.

Μ’ αυτό τον τρόπο ο κάθε ένας από μας μπορεί να δημιουργήσει και να εξελίξει τις προσωπικές του αντιστάσεις και ως σύγχρονος Οδυσσέας να αντιπαλέψει με εξυπνάδα τις εξουθενωτικά θορυβώδεις τηλεοπτικές «σειρήνες» της εποχής μας.