Α. Χατζηστεφάνου: «Δεν είναι δικτατορία αλλά είναι το σύστημα το ίδιο»

this is not

Δύο χρόνια μετά το «Φασισμός Α.Ε.», ο Άρης Χατζηστεφάνου επιστρέφει με το «This is Not a Coup», ένα ντοκιμαντέρ που παρακολουθεί τις «πραξικοπηματικές» παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) σε χώρες, όπως η Ιταλία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Κύπρος και η Ελλάδα και επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε μία σειρά δύσκολων ερωτημάτων: Ποιες τράπεζες επέβαλαν τη δημιουργία του ευρώ; Ποιος διέταξε την ανατροπή εκλεγμένων πρωθυπουργών και πώς οδηγηθήκαμε στο κλείσιμο των τραπεζών; Μπορεί να μεταρρυθμιστεί ένα σύστημα που δημιουργήθηκε για να εξυπηρετεί τις ισχυρότερες οικονομίες της Ευρώπης;

Διαβάστε τη συνέντευξη που παραχώρησε στο pints.gr o δημιουργός Άρης Χατζηστεφάνου.

Το νέο ντοκιμαντέρ φέρει τον τίτλο “This is not a coup”-“Αυτό δεν ήταν πραξικόπημα”. Δεν ήταν τελικά πραξικόπημα;

O όρος πραξικόπημα έχει πολλά προβλήματα. Το βασικό είναι ότι αθωώνει κάποιους ανθρώπους που είναι συνυπεύθυνοι. Δηλαδή είναι εύκολο για την κυβέρνηση να πει ότι πέσαμε θύματα ενός πραξικοπήματος αλλά αυτό που δείχνουμε στο ντοκιμαντέρ είναι ότι όλες σχεδόν οι κυβερνήσεις που έπεσαν θύματα από την Ιταλία, την Ιρλανδία, την Κύπρο, την Ελλάδα και πολλές ακόμη θα μπορούσαν να το είχαν αποφύγει αλλά δεν άνοιξαν ποτέ το θέμα εξόδου από την ευρωζώνη. Αυτό σημαίνει ότι άφηναν την ΕΚΤ να είναι ο απόλυτος κυρίαρχος του παιχνιδιού και εξηγούμε μέσα στο ντοκιμαντέρ ποια όπλα είχε στη διάθεση της η Φρανκφούρτη για να επιβάλλει τη θέληση της. Αυτό είναι το πρώτο πρόβλημα με τον όρο πραξικόπημα.

Το δεύτερο είναι ότι όταν λέμε πραξικόπημα εννοούμε τουλάχιστον μια εκτροπή από κάποια κανονικότητα. Εμείς αυτό που λέμε στο ντοκιμαντέρ είναι ότι δεν υπάρχει κάποια εκτροπή. Το σύστημα λειτούργησε όπως είχε δημιουργηθεί να λειτουργεί ήδη από τη συνθήκη του Μάαστριχτ. Απλώς στη δεκαετία του 90 και στα πρώτα χρόνια του νέου αιώνα επειδή υπήρχε αυτή η φαινομενική ευημερία δε χρειαζόταν να ασκούν και τέτοιου είδους αντιδημοκρατικές πιέσεις. Δε χρειαζόταν να τοποθετούν δικούς τους τεχνοκράτες και τραπεζίτες όπως  έγινε με το Μόντι ή τον Παπαδήμο στην Ελλάδα, δε χρειαζόταν να απειλούν ολόκληρους λαούς ότι θα τους κλείσουν τις τράπεζες γιατί το σύστημα λίγο πολύ λειτουργούσε, δημιουργώντας βέβαια μια φούσκα. Τώρα που ξέσπασε η κρίση απαιτείται από την πλευρά τους μια επίθεση εναντίον της δημοκρατίας. Αυτή όμως είχε προβλεφθεί γι’ αυτό λέμε ότι δεν είναι δικτατορία αλλά είναι το σύστημα το ίδιο όπως έχει δομηθεί για να λειτουργεί.

Καταλαβαίνουμε ότι η ΕΚΤ με πιόνια τους κεντρικούς τραπεζίτες έχει τη δυνατότητα να ανατρέπει κυβερνήσεις. Θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί αυτά τα «πραξικοπήματα»; 

Νομίζω ότι δεν υπάρχει δυνατότητα να αποφευχθούν μέσα στην ευρωζώνη. Έχουμε παραδείγματα χωρών όπως η Ισλανδία, η οποία δεν ήταν στην ευρωζώνη,  και αδιαφορώντας για όλες τις εντολές που λάμβανε κατάφερε όχι μόνο να ξεφύγει από τον κίνδυνο αλλά να έχει και τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Δηλαδή τι έκανε…άφησε τις τράπεζες της να καταρρεύσουν, υποτίμησε το νόμισμα της γιατί μπορούσε να το κάνει, επειδή δεν ήταν μέσα στο ευρώ, έβαλε τραπεζίτες φυλακή, επέβαλε περιορισμούς στην κίνηση κεφαλαίων εντός και εκτός της χώρας. Όλα αυτά θεωρούνται απαγορευμένες λέξεις από την ΕΕ και κυρίως από τους μηχανισμούς της ευρωζώνης. Αν οι ηγέτες του Νότου, οι πρωθυπουργοί του Νότου, βάζω και την Ιρλανδία στην περιφέρεια της ΕΕ, έλεγαν φεύγουμε από την ευρωζώνη που σημαίνει ότι ανακτούμε τον έλεγχο της οικονομίας μας, εκεί θα μπορούσαν να το έχουν αποφύγει αλλά δεν πιστεύω ότι μέσα στην ευρωζώνη υπάρχει λύση.

Θεωρείτε ότι θα μπορούσαν να έχουν ματαιωθεί αυτά τα πραξικοπήματα χωρίς κάποιου είδους συνεργασία ή υποταγή από το εσωτερικό;

Σίγουρα χρειάζονται ανθρώπους από μέσα που να βοηθάνε. Πάντα ο πρώτος άνθρωπος είναι ο κεντρικός τραπεζίτης και αυτό το είδαμε και στην Ιρλανδία και στην Ιταλία και στην Κύπρο και πολύ περισσότερο στην Ελλάδα δηλαδή κάθε χώρα έχει το δικό της Στουρνάρα, ο οποίος λαμβάνει εντολές από την ΕΚΤ και επειδή σύμφωνα με τη δική μας ανάλυση η ΕΚΤ εξυπηρετεί μόνο τα συμφέροντα των μεγάλων τραπεζών και των μεγάλων πιστωτών αυτό κάνουν μετά και οι κεντρικοί τραπεζίτες. Αυτός είναι ο πρώτος κρίκος της αλυσίδας. Είχαμε όμως και υποχωρήσεις ή και προδοσίες από κυβερνήσεις που υποσχέθηκαν εντελώς διαφορετικά πράγματα και έκαναν εντελώς διαφορετικά πράγματα με χαρακτηριστικότερη την ελληνική κυβέρνηση, η οποία είχε αρχίσει πριν καν την πιέσουν οι Ευρωπαίοι να παραδίδεται από μόνη της. Μου θυμίζει λίγο στο Αστερίξ τους πειρατές που βυθίζουν μόνοι τους το σκάφος, όταν βλέπουν από μακριά τους Γαλάτες χωρίς να έχει υπάρξει ακόμα ο κίνδυνος, χωρίς να έχει υπάρξει σύγκρουση ή αντιπαράθεση.

Μπορεί τελικά να υπάρξει ανεξάρτητη οικονομική πολιτική;

Μπορεί να υπάρξει εκτός της ευρωζώνης. Πάντα εκεί καταλήγουμε και αυτό είναι που θέλει να δείξει το ντοκιμαντέρ. Κάποιοι αποκαλούν αυτή την ανεξαρτησία, οικονομικό εθνικισμό. Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Δε σημαίνει ότι η ΕΕ είναι μια ένωση των λαών και άμα στρέφεσαι εναντίον της γίνεσαι εθνικιστής ή κλείνεσαι στον εαυτό σου. Αυτές όλες οι υπερεθνικές δομές και δεν είναι μόνο η ΕΕ είναι και οι διατλαντικές συμφωνίες και πολλά ακόμα πράγματα ουσιαστικά στερούν από τις κυβερνήσεις τα εργαλεία που έχουν στη διάθεση τους  για να κάνουν ότι τους ζητάν οι ψηφοφόροι τους. Αυτοί θα έπρεπε να είναι η πρώτη μας προτεραιότητα. Όταν μπαίνουν σε τέτοιου είδους υπερεθνικές δομές που εξυπηρετούν τράπεζες κυρίως χάνουν αυτά τα εργαλεία άρα απομακρυνόμαστε από τη δημοκρατία, δεν μπορεί να εκφραστεί η θέληση του λαού σε κάθε περίπτωση. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, και επιστροφή στην εθνική κυριαρχία για να υπάρχει οικονομική ανεξαρτησία.

Θεωρείται ότι η παγκόσμια οικονομική ελίτ προτιμά σοσιαλδημοκρατικά σχήματα να διαχειρίζονται την κρίση;

Νομίζω τελικά ναι. Έχει δείξει η ιστορία ότι τέτοιου είδους σοσιαλδημοκρατικά σχήματα καταφέρνουν να επιβάλλουν τα σκληρότερα μέτρα λιτότητας χωρίς να ανοίγει ρουθούνι στους δρόμους. Ας σκεφτούμε ότι οι μεγαλύτερες ιδιωτικοποιήσεις στην πρόσφατη ιστορία της Ευρώπης έγιναν από τους σοσιαλιστές της Γαλλίας, ξεκινώντας από τον Μιτεράν, από το ΠΑΣΟΚ στην Ελλάδα, από τους σοσιαλιστές στην Ισπανία. Γιατί; Καταρχήν είχαν στον έλεγχο τους τα μεγάλα συνδικάτα οπότε απορροφούσαν όλους τους κραδασμούς και παρουσιάζονταν ως πιο φιλολαϊκά κόμματα ενώ δεν ήταν αυτή τη πραγματικότητα. Έβγαιναν λοιπόν δεξιές κυβερνήσεις και είχαμε συγκρούσεις στους δρόμους έβγαιναν μετά «σοσιαλιστές» ή «σοσιαδημοκρατες» και κατάφερναν να περάσουν ότι θέλουν με πολύ μικρότερο πολιτικό κόστος. Υπό αυτή την έννοια ναι είναι πολύ χρήσιμα εργαλεία.

Η αίσθηση προδοσίας από την αριστερά στρέφει τον κόσμο σε ακροδεξιά και νεοφασιστικά μορφώματα με αντιευρωπαϊκό προσωπείο. Θεωρείτε ότι η έκρηξη των προσφυγικών ροών και της τρομοκρατίας μπορούν να ενισχύσουν την ακροδεξιά στην Ευρώπη;

Δυστυχώς ναι γιατί τα συστήματα όταν βρίσκονται σε τέτοιες καταστάσεις μεγάλης κρίσης αναζητούν αποδιοπομπαίους τράγους και οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι πάντα ο ευκολότερος στόχος. Πριν τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο αυτόν τον ρόλο τον είχαν παίξει οι Εβραίοι. Σήμερα καλούνται να τον παίξουν οι πρόσφυγες, τους οποίους δε θα πρέπει να τους βλέπουμε ως ξένους. Στην αλυσίδα των εργαζομένων είναι απλώς οι πιο απροστάτευτοι και γι αυτό μετατρέπονται αυτομάτως σε θύματα. Εδώ υπάρχει διπλή ευθύνη της αριστεράς. Άφησε το πεδίο του ευρωσκεπτικισμού αντί να έχει υγιή χαρακτηριστικά και να προτιμά κάτι πιο δημοκρατικό και ανθρώπινο, να το εκμεταλλεύεται η άκρα δεξιά. Αυτό σε συνδυασμό με τις προσφυγικές ροές δίνει όλα τα εργαλεία που χρειάζεται η άκρα δεξιά για να αναπτυχθεί. Αυτό δεν το καταλαβαίνουμε τόσο ξεκάθαρα στην Ελλάδα γιατί εδώ ο ευρωσκεπτικισμός είχε πάντα και πιο προοδευτικά αριστερά χαρακτηριστικά. Η Βρετανία όμως μας δείχνει πολύ ξεκάθαρα πως η υποχώρηση της αριστεράς χάρισε όλο αυτό το πεδίο στην άκρα δεξιά.

Στο ντοκιμαντέρ αυτό συνομιλείτε με πρώην αρχηγούς κρατών και πολιτικούς που καθόρισαν τις εξελίξεις μπροστά και πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας. Πόσο καιρό σας πήρε η έρευνα και η ολοκλήρωση των γυρισμάτων;

Είναι δύσκολο να απαντήσω. Η έρευνα για εμένα και τον Λεωνίδα το Βατικιώτη είναι το αντικείμενο της δουλειάς μας δημοσιογραφικά και είναι εμπειρία χρόνων ή και δεκαετιών. Τα γυρίσματα, τα ταξίδια δηλαδή για να γίνουν οι συνεντεύξεις και το μοντάζ, διήρκεσαν 8 μήνες με ένα χρόνο περίπου.

Το ντοκιμαντέρ αυτό, όπως και τα προηγούμενα έχει χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από τους θεατές του. Προτιμάτε αυτόν τον τρόπο. Τι σας προσφέρει;

Είναι ο μόνος τρόπος που μας προσφέρει την απόλυτη ανεξαρτησία να μπορούμε πούμε ότι θέλουμε και μάλιστα να κατονομάζουμε αυτούς  που εμείς θεωρούμε υπεύθυνους για την κρίση χωρίς να θεωρούμε ότι κάποια στιγμή αυτοί θα βρούν ένα τρόπο να μπλοκάρουν την παραγωγή. Τι εννοώ; Λέγαμε παραδείγματος χάρη ονόματα εφοπλιστών ή τραπεζιτών  στο «Φασισμός ΑΕ», οι οποίοι είναι άνθρωποι που ταυτόχρονα ελέγχουν και όλο το δίκτυο των μέσων ενημέρωσης, ελέγχουν εταιρείες παραγωγής, ελέγχουν δίκτυα διανομής, ελέγχουν τα πάντα. Αν είχαμε πάει με τα παραδοσιακά μέσα χρηματοδότησης κάπου θα είχαν βρει τρόπο να μας κόψουν. Τώρα επειδή ο εργοδότης μας είναι οι ίδιοι οι θεατές δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα και μπορούμε να βγάλουμε ό,τι θέλουμε. Οπότε η ανεξαρτησία είναι το μεγάλο όφελος.

 

Oι προβολές του ντοκιμαντέρ έχουν ξεκινήσει από τις 12/5 στους κινηματογράφους Τριανόν στην Αθήνα, Ζέα στον Πειραιά, Μακεδονικόν στη Θεσσαλονίκη και Άνεσις στο Αγρίνιο. Από τις 19/5 ξεκινούν στο Σινέ Παράδεισος στον Κορυδαλλό. Περισσότερες αίθουσες θα ανακοινωθούν σύντομα.

Το σενάριο υπογράφει ο δημοσιογράφος Άρης Χατζηστεφάνου και την επιστημονική επιμέλεια ο οικονομολόγος και δημοσιογράφος Λεωνίδας Βατικιώτης. Η σκηνοθετική επιμέλεια και το μοντάζ είναι του Άρη Τριανταφύλλου, κάμερα και post production κάνει ο Θάνος Τσάντας, ενώ τη μουσική γράφει ο Ερμής Γεωργιάδης.