Όλα για τη Φανέλα… ή Μήπως Όχι;

zlatan

Γράφει ο Αναστάσης Κουτσογιάννης

Διαχρονικά η έννοια της ομάδας και του σεβασμού προς το έμβλημα αυτής έμπαινε σε πρώτη προτεραιότητα στον αθλητισμό. Η ιδέα σύμφωνα με την οποία, «το όνομα στο μπροστινό μέρος της φανέλας έχει μεγαλύτερη σημασία από εκείνο στο πίσω μέρος της», συνόψιζε πολύ γλαφυρά το πώς αντιμετώπιζαν φίλαθλοι, παράγοντες και παίκτες τα ομαδικά κατά κύριο λόγο σπορ εν γένει. Ιδιαίτερα για τους υποστηρικτές των ομάδων, η υπεράσπιση των χρωμάτων και των συμβόλων τους θεωρείται σε πολλές περιπτώσεις ως ιερό καθήκον των αθλητών. Μέσω της αυτοθυσίας των παικτών γεννιούνται, άλλωστε, οι νέοι ήρωες της εκάστοτε κερκίδας οι οποίοι ακόμα κι αν δεν ξεχειλίζουν από ταλέντο διακρίνονται για την αυταπάρνησή τους εντός των τεσσάρων γραμμών απέναντι στον «εχθρό».

Η έλευση των sports celebrities

Εξακολουθούν, όμως, να είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα στις μέρες μας; Με την έλευση των social media και με την εισχώρηση ενός νέου πιο επιθετικού είδους μάρκετινγκ στο χώρο του αθλητισμού παρατηρείται ότι η κατάσταση αρχίζει να μεταβάλλεται αισθητά. Ο όρος sports celebrity σίγουρα δεν είναι εντελώς ξένος προς το αθλητικό κοινό καθώς διαχρονικά υπήρχαν αθλητές-σταρ σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, τείνει όμως στις μέρες μας να αποκτά αξιοσημείωτη βαρύτητα. Προς αυτή την κατεύθυνση, έχει συμβάλει αποφασιστικά ο ρόλος των social media τα οποία κερδίζουν διαρκώς έδαφος στην καθημερινή μας ζωή. Το μεγαλύτερο όπλο τους είναι η αμεσότητα που τα διακρίνει καθώς μεταφέρουν δεδομένα και πληροφορίες που είναι δυνατόν να ταξιδέψουν με ταχύτητα και χαρακτηριστική ευκολία σε κάθε γωνιά της υφηλίου.

Η ευχρηστία τους αυτή, επομένως, καθιστά δυνατή τη θέσπιση ενός ιδιότυπου δίαυλου επικοινωνίας μεταξύ των εταιριών-ομάδων και των χρηστών-φιλάθλων. Με άλλα λόγια, κάθε αθλητικός οργανισμός έχει πλέον τη δυνατότητα να προσεγγίσει ανεκμετάλλευτες εμπορικά αγορές και εκμεταλλευόμενος τη φήμη του να ντύσει στα χρώματά του ένα κοινό που διαφορετικά δε θα μπορούσε να πλησιάσει. Το πραγματικά αξιοσημείωτο στοιχείο της υπόθεσης, όμως, είναι πως για πρώτη φορά η ευκαιρία αυτή δε δόθηκε μόνο στους συλλόγους αλλά και στους αθλητές ατομικά.

Πιο συγκεκριμένα, ο κάθε παίκτης έχει πλέον την ευχέρεια να χτίσει ανεξάρτητα το προσωπικό του προφίλ και να πλησιάσει τους φίλους των σπορ κάτω από ένα εντελώς διαφορετικό πρίσμα. Η εξέλιξη αυτή, σαφώς, ενισχύει την πλευρά των αθλητών οι οποίοι πλέον είναι σε θέση να παρακάμψουν την πολιτική ορθότητα που μπορεί να επιβάλλεται από την ομάδα στην οποία ανήκουν και να παρουσιάσουν μία πιο αυθεντική εκδοχή του εαυτού τους στους «ακόλουθούς» τους. Επιπροσθέτως, αυτή η αμεσότητα στην επικοινωνία αθλητών και φιλάθλων συνεισφέρει στην απομυθοποίηση των πρώτων και στη δυνατότητα του να αντιμετωπίσουν οι οπαδοί τους παίκτες ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους αλλά σε ένα πιο χαλαρό κι ανεπίσημο πλαίσιο.

Το γεγονός αυτό δε θα μπορούσε σε καμία περίπτωση να περάσει ανεκμετάλλευτο από το χώρο της διαφήμισης και του μάρκετινγκ. Έτσι, κάτι που είχε ξεκινήσει δειλά δειλά από τη δεκαετία του ’80 με τη συνεργασία μεγάλων εταιριών (Nike) και σταρ του NBA (Michael Jordan) κορυφώνεται σήμερα χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το εντυπωσιακό στοιχείο για το σημερινό τρόπο αθλητικού μάρκετινγκ βασίζεται στο ότι οι παίκτες μπορούν να προωθήσουν τα εκάστοτε προϊόντα μέσα από την καθημερινότητά τους με έναν πολύ λιγότερο επιτηδευμένο τρόπο ο οποίος θεωρείται και ο πλέον αποτελεσματικός για το αγοραστικό κοινό.

Η ανταμοιβή των αθλητών για τις υπηρεσίες τους δεν περιορίζεται μόνο σε σεβαστά χρηματικά ποσά αλλά και στη γιγάντωση της φήμης τους μέσω της ειδωλοποίησής τους από τα μέσα. Οι επαγγελματίες παίκτες έχουν αυξήσει σημαντικά την ορατότητά τους στα κοινωνικά δρώμενα, με τα μίντια να θεσπίζουν μία εικόνα τους που υπερβαίνει πολλές φορές τα στενά όρια του αθλητισμού. Οι παίκτες, λοιπόν, παρουσιάζονται τόσο ως φιγούρες άσκησης φιλανθρωπικού έργου αλλά και ως πρότυπα ομορφιάς ή ευμάρειας γενικότερα. Συνέπεια αυτού, είναι το κοινό των παικτών να επεκτείνεται πολλές φορές αρκετά πιο μακριά από αυτό των ομάδων, καθώς οι σύλλογοι αδυνατούν να υποστηρίξουν στον ίδιο βαθμό τόσο πολύπλευρους ρόλους όσο οι αθλητές ως ιδιωτικά πρόσωπα.

Η Ρεάλ του Ρονάλντο, η Μπαρτσελόνα του Μέσσι και ο Ζλάταν  

Ένα πολύ αντιπροσωπευτικό παράδειγμα των παραπάνω είναι οι περιπτώσεις των Κριστιάνο Ρονάλντο, Λιονέλ Μέσσι και Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς, των ίσως τριών καλύτερων ποδοσφαιριστών στον κόσμο αυτή τη στιγμή. Αυτό που κάναμε ήταν να συγκρίνουμε τον αριθμό των followers στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης Facebook και Instagram που είχαν οι αθλητές με τον αριθμό των followers των συλλόγων για τους οποίους αγωνίζονται σήμερα, τη Ρεάλ Μαδρίτης, την Μπαρτσελόνα και την Παρί Σεν Ζερμέν αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα που αποτυπώνονται στους πίνακες που ακολουθούν επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό τα όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως.

Ξεκινώντας από το σούπερ-σταρ της Ρεάλ Μαδρίτης και του πορτογαλικού ποδοσφαίρου, Κριστιάνο Ρονάλντο, πρέπει να σημειώσουμε πως αποτελεί μάλλον το αγαπημένο παιδί των χορηγών. Είναι χαρακτηριστικό πως ο Πορτογάλος άσος έχει συμβόλαιο 9.5 εκατομμυρίων δολαρίων το χρόνο με τη Nike καθώς και χορηγίες μεγάλης αξίας με την Herbalife και τη Yum! της KFC. Όπως αποδείχθηκε από την έρευνα μας, ο Κριστιάνο Ρονάλντο έχει 109.177.732 ακολούθους στο Facebook και άλλους 46.9 εκ. στο Instagram την ώρα που η Ρεάλ Μαδρίτης, ο δημοφιλέστερος σύλλογος στον κόσμο, έχει 86.657.431 ακολούθους στο Facebook και «μόλις» 25.6 εκ. στο Instagram (Πιν. 1).

 

                          Ρεάλ Μαδρίτης                        Κριστιάνο Ρονάλντο

Facebook         86.657.431 followers                 109.177.732 followers

Instagram        25.600.000 followers                 46.900.000 followers

Πίνακας 1. Αριθμός followers Ρεάλ Μαδρίτης και Κριστιάνο Ρονάλντο σε Facebook και Instagram

 

Αναφορικά με το Λέο Μέσσι, τον Αργεντινό «μάγο» της Καταλωνίας, έχει συνάψει συμφωνία 9 εκατομμυρίων δολαρίων με την Adidas, καθώς και διόλου ευκαταφρόνητα deal με τις εταιρίες Turkish Airlines, Pepsi και Dolce & Gabbana. Στην περίπτωση του Μέσσι τα νούμερα είναι λίγο πιο ισορροπημένα αλλά και πάλι ο αριθμός των ακολούθων του προκαλεί δέος. Πιο αναλυτικά, στο Facebook ακολουθείται από 82.769.213 χρήστες, ενώ στο Instagram από 35.4 εκ. (Πιν. 2). Την ίδια ώρα η Μπαρτσελόνα προηγείται ελαφρώς με 90.079.540 ακολούθους στο Facebook και υπολείπεται στο Instagram με 27.9 εκ. followers (Πιν. 2).

 

                          Μπαρτσελόνα                        Λιονέλ Μέσσι

Facebook        90.079.540 followers               82.769.213 followers

Instagram       27.900.000 followers               35.400.000 followers

Πίνακας 2. Αριθμός followers Μπαρτσελόνα και Λιονέλ Μέσσι σε Facebook και Instagram

 

Προχωρώντας στον πάντα ιδιαίτερο αλλά και τρομακτικά ταλαντούχο Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς, η Nike του προσφέρει 3 εκατομμύρια δολάρια το χρόνο πρωταγωνιστώντας παράλληλα και στη διαφημιστική της καμπάνια «Dare to Zlatan». Επιπλέον, όντας «παιδί της Σκανδιναβίας» δε θα μπορούσε να μην έχει και μία σπουδαία συμφωνία με τη Volvo. Ο Ζλάταν, ο οποίος αγωνίζεται στην Παρί Σεν Ζερμέν αυτή τη στιγμή, διατηρεί 23.464.220 followers στο Facebook και 11.5 εκ. στο Instagram. Η Παρί από την άλλη υπολείπεται και στα δύο μέσα του Σουηδού σταρ καθώς έχει 22.858.580 ακολούθους στο Facebook και 3.9 εκ. στο Instagram.

 

                         Παρί Σεν Ζερμέν                    Ζλάταν Ιμπραϊμοβιτς

Facebook        22.858.580 followers               23.464.220 followers

Instagram       3.900.000 followers                11.500.000 followers

Πίνακας 3. Αριθμός followers Παρί Σεν Ζερμέν και Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς σε Facebook και Instagram

 

Είναι, λοιπόν, σαφές ότι υπάρχουν πλέον χειροπιαστές περιπτώσεις αθλητών που έχουν καταφέρει να ξεπεράσουν τα στενά όρια των ομάδων και να αποτελούν, χωρίς υπερβολή, αυτόφωτους sports celebrities. Πολλές φορές μάλιστα, παίκτες όπως ο Ρονάλντο, ο Μέσσι και ο Ζλάταν καθιστούν τις ομάδες στις οποίες αγωνίζονται πόλο έλξης για το κοινό και τους χορηγούς αντί να συμβαίνει το αντίθετο. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της Παρί, για παράδειγμα, η δημοτικότητά της εκτοξεύθηκε σημαντικά από τη μέρα που υπέγραψε σε αυτή ο Ιμπραΐμοβιτς το 2012.

Αντί επιλόγου  

Η νέα πραγματικότητα στο χώρο των σπορ αντιμετωπίζεται πολύ θετικά από σημαντική μερίδα του κοινού αλλά και των μέσων ενημέρωσης. Επικρατεί αρκετές φορές η τάση να επικεντρωνόμαστε στις ατομικές αρετές συγκεκριμένων αστέρων του αθλητισμού καθώς και στην περσόνα που έχουν χτίσει γύρω τους οι ίδιοι και οι χορηγοί τους παραβλέποντας την πραγματική ουσία των σπορ και ιδιαίτερα των ομαδικών αθλημάτων. Φυσικά και ο αθλητισμός στις μέρες μας έχει εξελιχθεί σε βιομηχανία, όπως σχεδόν κάθε άλλος τομέας κοινωνικής δραστηριότητας άλλωστε, όμως δε θα πρέπει να επιτρέψουμε αβίαστα την αποβολή κάθε ίχνους ρομαντισμού από το χώρο αυτό.

Για όλους εκείνους οι οποίοι συνεχίζουν να βλέπουν το σύλλογο που υποστηρίζουν ως αναπόσπαστο κομμάτι όχι μόνο της Κυριακής τους αλλά και της καθημερινής τους ζωής είναι σημαντικό να ξαναχτιστεί σταδιακά μία ειλικρινής σχέση μεταξύ αυτών και των ομάδων η οποία θα παραμερίζει όσο αυτό είναι δυνατόν την ψυχρή σχέση εταιρίας-πελάτη. Σαφώς, για την ισχύουσα κατάσταση δεν ευθύνονται μόνο οι αθλητές που επέλεξαν να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα αλλά ένα ολόκληρο πλέγμα παραμέτρων γύρω τους που κατέστησε δυνατή αυτή τη μεταστροφή.

Κλείνοντας, είναι δεδομένο ότι δε θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μηδενιστικά η έλευση των social media στον αθλητισμό καθώς ενέχει και σημαντικά οφέλη, όπως η αμεσότητα της επικοινωνίας των οπαδών με τους παίκτες. Παρόλα αυτά, υπάρχει η ανάγκη για σωστότερη διαχείριση του υπάρχοντος πλαισίου και για την επιστροφή των συλλόγων στην ουσία της ύπαρξής του που δεν είναι άλλη από την προώθηση της αθλητικής δραστηριότητας και της συνέπειας των πράξεών τους απέναντι στο όραμα των ιδρυτών τους.