25 χρόνια εκεί που υπάρχει ανάγκη

Γιατροί-Χωρίς-Σύνορα

Στην καρδιά ενός εύφορου τροπικού δάσους, στις ανατολικές επαρχίες του Κονγκό, όχι μακριά από τα σύνορα με τη Ρουάντα και το Μπουρούντι βρίσκεται η βάση της αποστολής του ελληνικού τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο μικρό χωριό Ματίλι, στην περιοχή του Νοτίου Κιβού.

Οι συνεχείς συγκρούσεις, οι αιφνίδιες επιθέσεις και τα κρούσματα βίας των τελευταίων δεκαετιών, καθώς και ο μεγάλος αριθμός προσφύγων, σε συνδυασμό με τις ανεπαρκείς υποδομές, καθιστούν την ιατρική βοήθεια των Γιατρών πολύτιμη και απαραίτητη. Η Αλίκη Αλεξίου, μέλος της Ομάδας των Γιατρών, θυμάται με συγκίνηση:

“Το τοπικό νοσοκομείο προσπαθεί με την υποστήριξη του προσωπικού μας, να μειώσει την παιδική θνησιμότητα, αντιμετωπίζοντας τα εκτεταμένα κρούσματα ελονοσίας, αλλά και να περιθάλψει τα πολλαπλά θύματα σεξουαλικής βίας”.

Αν ισχύει το ρητό πως υπάρχουμε μονάχα στον βαθμό που υποφέρουμε, τότε για τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, κάλλιστα θα μπορούσε να ισχύει το αντίστροφο. Υπάρχουν μόνο στον βαθμό που κάνουν τους ανθρώπους να ξεπερνάνε τα βάσανά τους. 25 χρόνια τώρα δίνουν το παρών στην σκοτεινή όψη αυτού του ταραγμένου πλανήτη, στην πίσω αυλή του, εκεί από όπου ο Θεός και οι πολιτισμένες κοινωνίες της Δύσης υιοθετώντας την τακτική μιας νωχελικής αδιαφορίας, έχουν γυρίσει το βλέμμα κι ο ανθρώπινος πόνος σαλεύει από την αέναη μάχη των πολυεθνικών συμφερόντων.

Οι ιστορίες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, από την Αφρική μέχρι το Μεξικό κι από τη Συρία μέχρι τη Σομαλία, αναδύουν στην επιφάνεια ένα μονάχα μήνυμα απ’ άκρη σ’ άκρη της γης, αυτό της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης. 25 χρόνια δράσης γεμάτα εμπειρίες, αγωνίες, νίκες και προκλήσεις. 25 χρόνια όλοι μαζί, με την ίδια προσήλωση στον ίδιο πάντα σκοπό: Nα σωθούν όσο το δυνατόν περισσότερες ζωές. H Μαριλένα Σταφυλίδου, μέλος της οργάνωσης και η φωτογράφος που επιμελήθηκε το project της εκδήλωσης για τα 25 χρόνια των Ελλήνων Γιατρών- που πραγματοποιείται στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων έως και αύριο Κυριακή- εξιστορεί: “1993 πρώτη φωτογραφική αποστολή με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, τον Σωτήρη στα πρώτα γραφεία της οργάνωσης να με ρωτάει τις εντυπώσεις μου από τη Ζάμπια καρφώνοντας το βλέμμα του στις φωτογραφίες που του έφερνα. Δημοσιεύτηκαν αμέσως πρώτη φορά στην Αφρική! Θυμάμαι το πρώτο ανανεωμένο τεύχος του Περιοδικού μας… Θυμάμαι τα γέλια και τα κλάματά μας. Κρατώ την αισιοδοξία για ζωή που έβγαινε μέσα από το χειρότερο σκοτάδι. Το να είσαι MSF είναι μια αθεράπευτη ασθένεια. Επανέρχεται διαρκώς, δεν σε αφήνει σε ησυχία, απαιτεί δράση, συμμετοχή”.

Παρά τις ποικίλες δυσκολίες που κατά καιρούς έχει κληθεί να αντιμετωπίσει η οργάνωση, -όπως η αποχώρηση της ομάδας από την Αιθιοπία το 1984 μετά την απαίτηση της κυβέρνησης της χώρας, η οποία εκμεταλλευόταν την ανθρωπιστική κρίση για πολιτικούς λόγους- έχει καταφέρει να συνεχίζει το έργο της με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας και της ανεξαρτησίας, μακριά από οικονομικά και άλλου είδους συμφέροντα. Oι Γιατροί Χωρίς Σύνορα μέσα από τις παρεμβάσεις και τις πιέσεις που έχουν κατά καιρούς ασκήσει κατόρθωσαν να συνεισφέρουν για το συμφέρον της ανθρωπότητας και να δώσουν λύση σε θέματα που θεωρούνταν τετελεσμένα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μείωση της τιμής των φαρμάκων κατά του HIV, μάχη που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αναφέρει ο υπεύθυνος προγραμμάτων του ελληνικού τμήματος της οργάνωσης, κ. Απόστολος Βεϊζης.

“Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα λαμβάνουν τεράστια ηθική ικανοποίηση αλλά παράλληλα κουβαλούν ένα τεράστιο βάρος, μια μεγάλη ευθύνη για τον κάθε άνθρωπο που θεραπεύουν ξεχωριστά. Πρόκειται για μια ασύλληπτη εμπειρία που θα σε συνοδεύει για πάντα”, επισημαίνει από την άλλη η Διευθύντρια Επικοινωνίας και Ανεύρεσης Πόρων των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, κ. Χριστίνα Σαρρή, ενώ συμπληρώνει πως οι πόροι της οργάνωσης λαμβάνονται από δωρεές ιδιωτών. “Σαφώς η οικονομική κρίση μας έχει επηρεάσει, όμως υπάρχουν άνθρωποι που συστηματικά διαθέτουν το υστέρημα τους για να μας στηρίξουν. Ακόμα κι αυτοί που δεν έχουν τη δυνατότητα για κάτι τέτοιο, είναι στο πλευρό μας με τα λόγια τους κι αυτό είναι πολύ σημαντικό για εμάς”.

Το 2014 τα έσοδα του ελληνικού τμήματος της οργάνωσης από ιδιωτικούς πόρους ανήλθαν σε 2.661.414 ευρώ, ενώ τα λοιπά έσοδα (από τόκους τραπεζικών λογαριασμών, συναλλαγματικές διαφορές κτλ) έφτασαν τα 84.217 ευρώ. Τα έσοδα της οργάνωσης διεθνώς ανήλθαν στα 1.280.000.000 ευρώ και διατέθηκαν ως εξής: 66% στην Αφρική, 24% στην Ασία, 6% στη Βόρεια και Νότια Αμερική, 2% στην Ευρώπη, 1% στην Ωκεανία και 1% στις διεθνείς καμπάνιες.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα στην Ελλάδα ιδρύθηκαν το 1990 ενώ το 1991 έγινε η επείγουσα παρέμβαση στο Βόρειο Ιράκ, αλλά και η παρέμβαση στο Ψυχιατρείο της Λέρου. Το 1992 οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα αντιμετώπισαν τον υποσιτισμό στη Σομαλία, ενώ το 1994 κλήθηκαν να σταματήσουν τη γενοκτονία στη Ρουάντα. Από το 1996 έως και το 2004 παρείχαν ιατρική φροντίδα σε πρόσφυγες και μετανάστες, ενώ το 1999 βρέθηκαν στο πλευρό των σεισμόπληκτων Αθηναίων. Την ίδια χρονιά παρείχαν ανθρωπιστική βοήθεια στα θύματα του πολέμου στο Κόσοβο ενώ έλαβαν το Νόμπελ Ειρήνης. Το 1999 παράλληλα δημιούργησαν την καμπάνια για την πρόσβαση στα βασικά φάρμακα, ενώ το 2000 φρόντισαν ασθενείς με HIV/AIDS.

To 2003 μετέβησαν στο Ιράκ ενώ δημιούργησαν την πρωτοβουλία για τις Ξεχασμένες Ασθένειες. Μια χρονιά αργότερα παρείχαν βοήθεια στους εκτοπισμένους του Νταρφούρ αλλά και στις χώρες που επλήγησαν από το τσουνάμι. Το 2005 καταπολέμησαν τον υποσιτισμό στον Νίγηρα, ενώ το 2008 βοήθησαν τα θύματα του κυκλώνα Μυανμάρ. Οι Γιατροί από το 2008 έως και το 2015 στάθηκαν στο πλευρό μεταναστών που ζητούσαν άσυλο, ενώ παρείχαν βοήθεια και στα θύματα του πολέμου στη Γάζα. Το 2010 φρόντισαν τους σεισμόπληκτους της Αϊτής ενώ το 2011 καταπολέμησαν τον υποσιτισμό στη Σομαλία. Τα τελευταία χρόνια στηρίζουν τους Σύρους πρόσφυγες, ενώ το 2012 βρέθηκαν στη Λακωνία για την πρόληψη της ελονοσίας. Από το 2013 παρέχουν ιατρική φροντίδα στους άστεγους και άλλες ευάλωτες ομάδες στην Αθήνα, ενώ από το 2014 δρουν για την καταπολέμηση του Έμπολα.