«Σύντροφοι;» O Ν. Καμτσής μας μιλά για το άγνωστο έργο του Στριντμπεργκ

theatro

Ο σκηνοθέτης Νίκος Καμτσής μας παρουσιάζει την καινούργια του παράσταση με τίτλο «Σύντροφοι;», μια κωμωδία που έγραψε ο Στριντμπεργκ και ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Στις 19 Νοεμβρίου το έργο έχει πρεμιέρα στο θέατρο Τόπος Αλλού.

Γιατί επιλέγετε φέτος να ανεβάσετε ένα έργο του Στρίντμπεργκ που δεν έχει ξαναπαρουσιαστεί στο παρελθόν;

Οι Σύντροφοι αν και είναι ένα εξαιρετικό έργο ωριμότητας, με όλες τις γνωστές σταθερές του στριντμπεργκικού σύμπαντος, βρέθηκε στις συμπληγάδες του Πατέρα και της Miss Julie, για αυτό και ίσως «παραγκωνίστηκε». Τα τρία αυτά έργα αποτελούν μια τριλογία. Προσωπικά με ενδιαφέρει να ασχολούμαι με έργα που έχουν μια παρθενικότητα, δεν έχουν την σφραγίδα του μεγαλειώδους, αλλά και πάλι έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία. Ο μύθος που φέρουν αυτά τα δύο έργα (ο Πατέρας και η Μiss Julie) είναι τεράστιος και ολοκληρωμένος από υποκριτικής αλλά και σκηνοθετικής άποψης. Έτσι,δεν νιώθω πως έχω να προσθέσω κάτι. Ό,τι ήταν να ειπωθεί,ειπώθηκε.

Ποια είναι η υπόθεση του έργου ;

Το έργο έχει να κάνει με την τέχνη, αφού οι δύο κεντρικοί ήρωες είναι ζωγράφοι.Ο Αξελ και η Μπέρτα είναι ένα ερωτευμένο ζευγάρι ζωγράφων. Οι δύο αποφασίζουν να ζωγραφίσουν πάνω στο ίδιο θέμα, βάζοντας ο ένας την υπογραφή του στη δουλειά του άλλου. Βρισκόμαστε στο Παρίσι και οι ήρωες είναι όλοι Σουηδοί. Εκεί και κάτω από αυτές τις συνθήκες συμβαίνει η στριντμπεργκική σύγκρουση.

Υπάρχουν «εύκολα» και «δύσκολα» έργα;

Όχι, δεν το πιστεύω αυτό, θεωρώ πως είναι ένας τεράστιος μύθος. Ακούω κατά καιρούς « η κωμωδία είναι δύσκολη», «η τραγωδία είναι δύσκολη» ή «ο Σαίξπηρ είναι δύσκολος». Τα θεωρώ ανοησίες αυτά. Το καλό θέατρο έχει την δυσκολία που έχει και πρέπει να έχει και εκεί ακριβώς βρίσκεται και η γοητεία του. Δύσκολο είναι το κακό έργο, το κακό θέατρο και το κακό κείμενο, που σε προδίδει ανά πάσα στιγμή. Όταν πχ ανεβάσαμε το “Τέλος του παιχνιδιού” του Μπέκετ ή το “Περιμένοντας το Γκοντό” δεν είχαμε κανένα πρόβλημα, ακριβώς γιατί πρόκειται για ένα μεγάλο έργο. Το καλό έργο έργο σου δίνει τη λύση, ενώ με το κακό κείμενο δεν μπορείς να συνδιαλλαγείς.

Τι πιστεύετε πως καθιστά ένα έργο κλασσικό;

Ένα έργο είναι κλασσικό όταν διατηρείται στο χρόνο. Όταν μπορεί να μιλάει στις γενιές που έρχονται και ξανάρχονται. Όταν παρόλες τις τεχνολογικές-πολιτικές- κοινωνικές εξελίξεις, το έργο συνεχίζει να γίνεται αντιληπτό και να παραμένει με κάποιο τρόπο επίκαιρο. Επίσης, όταν βασίζεται στα αρχέτυπα του ανθρώπου, που είναι ανεξάρτητα από εποχές. Έτσι κι αλλιώς,οι σχέσεις των ανθρώπων παραμένουν ίδιες. Μόνο τα «διακοσμητικά» αλλάζουν. Η μοναξιά του ανθρώπου, για παράδειγμα, είναι ένα θέμα που δεν θα εξαντληθεί ποτέ.

Πιστεύετε πως το κοινό προτιμά τα κλασσικά έργα ή την σύγχρονη δραματουργία;

Δεν μπορούμε να το απαντήσουμε αυτό με βεβαιότητα. Καταρχάς, δεν μπορούμε να καθορίσουμε με βεβαιότητα ποιος είναι αυτός ο κόσμος, το κοινό. Είναι η μητέρα μου, ένας φίλος μου, ο αριστερός, ο δεξιός, ο μορφωμένος; Υπάρχουν και άλλα στοιχεία που προσελκύουν το κοινό περά από το έργο. Μια παράσταση με γνωστούς πρωταγωνιστές σε ένα κεντρικό θέατρο. Το κοινό, θα έλεγα πως προτιμά να βλέπει τα ινδάλματά του. Το ερώτημα είναι αν θέλει να τα βλέπει για να τα εξυψώσει ή για να υποσκάψει. Δεν ξέρω, λοιπόν, τι προτιμά το κοινό.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του «καλού θεατή»;

Υπάρχει τέχνη του θεατή, αλλά δεν σπουδάζεται. Ο θεατής, συχνά αλώνεται στο πλαίσιο της κοσμικότητας, στα πολλά φώτα. Έτσι, όμως παραχαράζεται η ουσία και το περιεχόμενο. Η σχέση ηθοποιού-παράσταση- θεατή έχει μια τελετουργία, μια μυσταγωγία. Ο θεατής στο θέατρο απομονώνεται και επικοινωνεί με τη σκηνή νιώθοντας την ανάσα του διπλανού του.

Ποιο θα λέγατε πως είναι το μήνυμα του έργου και τι το καθιστά επίκαιρο;

Πραγματεύεται τις σχέσεις άντρα-γυναίκας κι αυτό το κάνει επίκαιρο πάντα. Όσον αφορά το μήνυμα, ελπίζω να μην υπάρχει κάτι συγκεκριμένο. Άλλωστε όπως έλεγε και ο Πικάσσο “Από τη στιγμή που το έργο φεύγει από τον καλλιτέχνη, παίρνει τόσες ερμηνείες, όσα και τα μάτια που το βλέπουν”. Είναι αυτό που θα εισπράξει ο καθένας. Ό,τι προσλάβει ο καθένας ως νόημα, σχετίζεται άμεσα με το τι είναι ο ίδιος. Καθένας εστιάζει σε στοιχεία που προσομοιάζουν με την δική του πραγματικότητα. Έτσι, «καταθέτει» και ανταλλάσσει κάτι. Τα βιώματα του με τα δικά μου. Αυτή η ανταλλαγή είναι έντιμη και δίκαιη.

Συντελεστές:
Μετάφραση (από τα αγγλικά) – Δραματουργική επιμέλεια κειμένου – Σκηνοθεσία: Νίκος Καμτσής
Σκηνικά – Κοστούμια:Μίκα Πανάγου
Μουσική (lied):Χρήστος Ξενάκης
Φωτισμοί:Νίκος Καμτσής – Νικολάι Καμίσεβ (Κρ. Θέατρο Σόφιας)
Έντυπα – Αφίσα:TOPOS ARTE
Eπιμέλεια ύλης προγράμματος:Δέσποινα Πολίτου
Βοηθοί σκηνογράφου – ενδυματολόγου:Νεφέλη Στείρου – Γεωργία Καρατζά

Επιμέλεια Ύλης Προγράμματος: Μιτρούτσικου Ηρώ-Πολίτου Δέσποινα

Παίζουν οι:
Ειρήνη Μπαλτά, Αγησίλαος Αλεξίου, Νίκος Καραστέργιος, Μυρσίνη Μορέλλι,
Ανδρέας Παπαγιαννάκης, Ασημένια Παπαδοπούλου, Μαρκέλλα Στάμου, Αλεξάνδρα Χαραλαμπίδου

Η διανομή βασίστηκε στον βασικό πυρήνα ηθοποιών
που δουλεύουν μαζί τα τελευταία χρόνια στο «Τόπος Αλλού»

Η ελληνική μετάφραση στηρίχθηκε στο αγγλικό κείμενο των Edith and Warner Oland.