31 Μαΐου: Παγκόσμια Ημέρα κατά του καπνίσματος

τσιγαρο

Ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του καπνίσματος έχει θεσπιστεί η 31 Μαΐου από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 1988. Στόχος είναι η υπενθύμιση των βλαβερών συνεπειών του για την ανθρώπινη υγεία αφού έχει σχεδόν αποδειχθεί πως το κάπνισμα έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος της ζωής στην Παγκόσμια κοινότητα. Ενδιαφέρον όμως έχει να πάμε λίγο πίσω το χρόνο και να δούμε πως εισέβαλλε στη ζωή μας η καταστροφικά βλαβερή αυτή συνήθεια.

Στις επεκτατικές τάσεις των Ευρωπαίων, οφείλει ο κόσμος το γεγονός πως ήδη από τον 16ο αιώνα η βλαβερή συνήθεια του καπνίσματος, διαδόθηκε από την Ευρώπη σε όλο τον κόσμο. Οι πρώτοι καπνιστές, φαίνεται να ήταν οι Ινδιάνοι οι οποίοι γνώριζαν καλά τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού και κάπνιζαν πούρο και πίπα. Οι ακόλουθοι του Κολόμβου, θελησαν να συνοδεύσουν τους Ινδιάνους στις παράξενες αυτές τελετουργίες τους και μετέφεραν την ιδιαίτερη συνήθεια του καπνού πίσω στη χώρα τους. Έτσι, ο Γάλλος διπλωμάτης Nicot αποφασίζει να κάνει ένα «εξωτικό» δώρο στη βασίλισσα Αικατερίνη των Μεδίκων και της χαρίζει ένα παράξενο χόρτο που θα ανακουφίσει τους χρόνιους πονοκεφάλους της. Ο καπνός, έχει μπει για τα καλά στην υψηλή κοινωνία της Ευρώπης και φαίνεται πως απευθύνεται σε λίγους και εκλεκτούς, αφού περνά από τα χέρα των Ισπανών βασιλέων στον Κάρολο. Αυτό που η σύγχρονη παγκόσμια κοινότητα, θεωρεί μάστιγα και καταστροφή, τότε κυκλοφορούσε σε βελούδινες ή χρυσές θήκες και προσφερόταν ως δώρο.

Το τσιγάρο στη μορφή που σήμερα το ξέρουμε, δημιουργήθηκε τον 20ο αιώνα, οπότε και η εξέλιξη της μηχανικής κατέστησε εφικτή την μαζική παραγωγή του. Με αυτό τον τρόπο περάσαμε στις ιδιαίτερα επικερδείς μέχρι σήμερα καπνοβιομηχανίες οι οποίες άνθισαν κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι στρατιώτες, κάτω από το άγχος του πολέμου και της μάχης έγιναν οι πρώτοι εθισμένοι καπνιστές στην ιστορία της Ευρώπης και από τότε τα αποτελέσματα είναι μόνο καταστροφικά. Με το πέρας του πολέμου και γύρω στη δεκαετία του ’20, το κάπνισμα διαφοροποιείται μέσω της διαφήμισης και του σινεμά, σε ένα σύμβολο ανέμελης ζωής και μετατρέπεται σε μόδα. Πάραυτα, η ιατρική κοινότητα δεν χρειάστηκε πολύ χρόνο για να αντιληφθεί τις επιπτώσεις του καπνίσματος στην Υγεία. Έτσι, μόλις τη δεκαετία του ’60 και συγκεκριμένα το 1962 εμφανίζεται η πρώτη ιατρική έρευνα σχετικά με το κάπνισμα στη Μ . Βρετανία και το 1964 εκδίδεται Αμερικανική κυβερνητική έκθεση με τίτλο «Καπνός και Υγεία». Μέσα σε αυτή αναφέρονται για πρώτη φορά η βρογχίτιδα και ο καρκίνος του πνεύμονα ως ασθένειες συνδεόμενες με το κάπνισμα ενώ το 1987 λαμβάνονται για πρώτη φορά μέτρα κατά του καπνίσματος σε δημόσιες Υπηρεσίες της Αμερικής. Την ίδια χρονιά ξεκινούν και οι αντικαπνιστικές καμπάνιες με το μήνυμα “Το κάπνισμα βλάπτει” να εμφανίζεται υποχρεωτικά στα πακέτα των τσιγάρων. Αξίζει ωστόσο να σημειώσουμε, πως η πρώτη αντίδραση κατά του καπνίσματος, εμφανίστηκε πολύ νωρίτερα και μόλις το 1604, όταν ο Άγγλος βασιλιάς Ιάκωβος ο Α’, μίλησε για μια συνήθεια απαίσια για τα μάτια, μισητή για τη μύτη, καταστροφική για το μυαλό και επικίνδυνη για τον πνεύμονα.

Σήμερα, οι καμπάνιες κατά του καπνίσματος όλο και πληθαίνουν με την κοινωνία να γνωρίζει λεπτομερώς πλεον την επικυνδυνότητα του καπνίσματος. Στη χώρα μας, παρόλο που τυπικά απο το Σεπτέμβριο του 2010 απαγορεύτηκε το κάπνισμα στους δημόσιους κλειστούς χώρους, η οδηγία αυτή δεν τηρείται κάνοντας μας από τους ελάχιστους Ευρωπαίους που συνεχίζονται να ανέχονται συμπεριφορές όπως αυτή που εκτός από προσβλητική για τους μη καπνιστές, είναι και εξαιρετικά ανθυγιεινή. Πρόσφατα, στην Αυστραλία ψηφίστηκε νόμος σύμφωνα με τον οποίο από τον ερχόμενο Δεκέμβριο θα πωλούνται ομοιογενή πακέτα τσιγάρων, ανεξαρτήτως μάρκας και θα φέρουν πάνω μόνο προειδοποιήσεις σχετικές με τις συνέπειες του καπνίσματος, σε κείμενο ή ακόμα και εικόνα. Παρόμοια μέτρα σκοπεύει να λάβει και η Αγγλία. «Η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να προστατεύσει τα παιδιά από το κάπνισμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ανακοινώνουμε σήμερα ότι θα προωθήσουμε νομοθεσία για την τυποποιημένη συσκευασία πριν από το τέλος αυτού του Κοινοβουλίου» ανέφερε η υπουργός Υγείας, Τζέιν Έλις.

Αφήνοντας πίσω την ιστορική αναδρομή, ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με το κάπνισμα. Το φυτό του καπνού, ετήσιο και ποώδες φθάνει σε ύψος τα 3 μέτρα και έχει φύλλα απλά με ή χωρίς μίσχο, χνουδωτά και γλοιώδη. Τα φύλλα, περιέχουν δύο ουσίες τη νικοτίνη και τη νικοτανίνη και η πρώτη είναι υπεύθυνη για τη ναρκωτική δράση του τσιγάρου. Η νικοτίνη είναι τόσο δηλητηριώδης που μια σταγόνα της αρκεί για να θανατώσει ένα σκύλο μεσαίου μεγέθους. Οι ουσίες του καπνού απορροφώνται από το σώμα και μέσω του αίματος φθάνουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα επηρεάζοντας τη διάθεση του καπνιστή και τη φαντασία του. Επίσης, οι ειδικοί λένε πως καθώς το κάπνισμα δε συνδέεται με τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού, το σώμα υπόκειται σε μεγάλο σοκ με την εισροή του καπνού και πιέζεται εξαιρετικά μέχρι να υιοθετηθεί σαν συνήθεια και να καταλήξει στον εθισμό.

Ιδού μερικά στατιστικά που αφορούν την κακή συνήθεια του καπνίσματος παγκοσμίως αλλά και στη χώρα μας:

  • 3,5 εκατομύρια άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως λόγω καπνίσματος
  • 82% των θανάτων ετησίως οφείλεται στον καρκίνο του πνεύμονα
  • Το κάπνισμα προκαλέι οικονομική “αιμορραγία” 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων κάθε χρόνο στους πάσχοντες από νόσους σχετικούς με το κάπνισμα, σύμφωνα με μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας.
  • Η Ελλάδα είναι μια από τις πρώτες χώρες στην Ευρώπη σε κατανάλωση τσιγάρων με τους άνδρες να προηγούνται με 47.4% έναντι 39.6% των γυναικών.
  • Το 33% των εφήβων στη χώρα μας έχουν δοκιμάσει τσιγάρο και το 10% δηλώνουν καπνιστές
  • Οι καπνιστές στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 10% απο το 1996. Το ίδιο και οι θάνατοι από καρκίνο του πνεύμονα που φθάνουν ετησίως τους 6.000