Μ. Μουδάτσου: Η εμπορία ανθρώπων είναι κομμάτι του οργανωμένου εγκλήματος

trafficking

Τους έχεις δει, τους ξέρεις. Άνθρωποι στην πλειοψηφία τους καταρρακωμένοι και εξαθλιωμένοι, είτε σου υψώνουν το χέρι επαιτώντας, είτε δουλεύουν για μονοψήφιο αριθμό ευρώ διψήφιες ώρες την ημέρα, είτε εξαναγκάζονται να εκπορνεύονται. Η εμπορία ανθρώπων ή το trafficking, όπως αποκαλείται διεθνώς, είναι μία από τις πλέον επικερδείς εγκληματικές δραστηριότητες σε παγκόσμια κλίμακα.

Με αφορμή την ημερίδα που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες ημέρες στο υπουργείο Εξωτερικών, με θέμα “Πορνεία και Trafficking στην Ελλάδα”, συνομιλήσαμε με την κυρία Μαρία Μουδάτσου, δικαστική ψυχολόγο, διευθύντρια θεσμικών χρηματοδοτήσεων της ΜΚΟ Praksis και επιστημονική υπεύθυνη της ερευνητικής μελέτης.

 

Η ημερίδα που διοργανώσατε πριν από λίγες εβδομάδες ήταν εξαιρετικά επιτυχημένη. Το αμφιθέατρο του Υπουργείου Εξωτερικών ήταν γεμάτο καθ’ όλη τη διάρκεια. Γιατί πιστεύετε ότι υπήρξε τόσο μεγάλη ανταπόκριση από τον κόσμο;

Η αλήθεια είναι ότι είναι άξιο λόγου το πόσο κόσμο είχαμε, πάνω από 500 συμμετοχές με υπογραφές. Υπήρξαν και άτομα που δεν υπέγραψαν γιατί είχε ουρά στην αναμονή για τις δηλώσεις συμμετοχών. Αφενός θεωρώ ότι είναι το θέμα τέτοιο που μας αγγίζει όλους και δυστυχώς εκεί έξω υπάρχει ένας μαύρος αριθμός που δεν μας αφήνει να ξέρουμε τι ακριβώς συμβαίνει στην πραγματικότητα, άρα θέλουμε να βοηθήσουμε και να συνεισφέρουμε σε αυτό και αφετέρου πιστεύω ότι η επιτυχία της ημερίδας είχε να κάνει μ’ ένα συνδυασμό ομιλητών και παρευρισκομένων, όπου συνδυαζόταν από τη μία το θεσμικό κομμάτι, η πολιτική σκηνή του τόπου δηλαδή, με την κοινωνία των πολιτών, μαζί με μεταναστευτικές οργανώσεις και την ακαδημαική και ερευνητική κοινότητα. Αυτό, νομίζω ότι, ήταν και το ιδιαίτερο της συγκεκριμένης ημερίδας και σίγουρα δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι το αντικείμενο που πραγματεύτηκε είναι ένα φαινόμενο που υπάρχει χρόνια τώρα, χωρίς ωστόσο να έχει επιλυθεί.

Ποια είναι σήμερα η κατάσταση στο κέντρο της Αθήνας; Ακούσαμε στην ημερίδα για 6.000-6.500 χιλιάδες θέσεις έκδοσης με βάρδιες, 525-560 οίκους ανοχής, 550.000 ενεργή πελατεία…

Ναι, αυτά είναι στοιχεία που αναφέρθηκαν από τον κύριο Λάζο, καθηγητή του Παντείου. Εμείς κάναμε το εξής. Όλο αυτό έγινε με αφορμή μια ερευνητική δουλειά, την οποία υλοποίησε η Praksis μαζί με την Προοπτική και η οποία έσπαγε σε κάποια κομμάτια. Ένα από αυτά τα κομμάτια αφορούσε πρόσωπο με πρόσωπο συνεντεύξεις με κοπέλες που εκδίδονται και πρόσωπο με πρόσωπο συνεντεύξεις με πελάτες. Το δείγμα που εμείς είχαμε ήταν 80 κοπέλες, 70 συνεντεύξεις αναλύθηκαν και 30 πελάτες, με τη διαφορά ότι έγινε σε πολλές πόλεις της Ελλάδας. Από όλο αυτό προέκυψαν κάποια στοιχεία.

Τώρα, σχετικά με τα νούμερα τα οποία αναφέρετε, επειδή κάναμε μια προσπάθεια να χαρτογραφήσουμε ουσιαστικά το τι συμβαίνει, δηλαδή πόσους νόμιμους οίκους ανοχής έχει η Ελλάδα αυτή τη στιγμή ανά περιφέρεια και πόσες κοπέλες είναι νόμιμα σε αυτό το επάγγελμα, τα στοιχεία δείχνουν ότι δυστυχώς είναι απίστευτα μικρό το νούμερο, που σημαίνει ότι όλο αυτό υποκρύπτει μία άλλη δουλειά από κάτω.

Όταν έχουμε πολύ μεγάλο αριθμό ανθρώπων που ξέρουμε ότι είναι στο δρόμο αλλά όλο αυτό κινείται γύρω από μία παράνομη διαδικασία, αντιλαμβάνεστε κι εσείς ότι δίνει το κατάλληλο καταφύγιο σε οποιαδήποτε παραβατική πράξη να υπάρξει, μία από τις οποίες και δυστυχώς στην χειρότερή της έκδοση είναι και η εμπορία ανθρώπων.

Έχει επιδεινωθεί η κατάσταση στα χρόνια της κρίσης; Αν ναι γιατί; 

Θα το θέσω ως εξής. Θεωρώ ότι το συγκεκριμένο αντικείμενο είναι λίγο “επικίνδυνο” να το συνδέουμε με την κρίση. Είναι κομμάτι του οργανωμένου εγκλήματος, αφορά στην εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο μέσα από συγκεκριμένες διαδικασίες. Σε αυτό το πλαίσιο, η κρίση θα έρθει όποιο τέτοιο φαινόμενο να το επιδεινώσει. Δεν σημαίνει όμως ότι η κρίση το έχει δημιουργήσει. Αυτή είναι τουλάχιστον η δική μας προσέγγιση.

Αυτό που βλέπουμε να υπάρχει είναι ότι όταν πας να συνδέσεις την πορνεία με το trafficking, εκεί πέρα διαπιστώνεις ότι μπορεί να υπάρχει μια συγκεκριμένη οικονομική κατάσταση των ανθρώπων που εκδίδονται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι επειδή στην Ελλάδα έχουμε κρίση, γι’ αυτό το λόγο έχουμε και θύματα, απλώς εξαιτίας της κρίσης η κατάσταση χειροτερεύει, όπως και σε όλα τα επίπεδα του κράτους πρόνοιας στην Ελλάδα.

Πόση σημαντική είναι η συμβολή των διαφόρων οργανώσεων στην πρόληψη και προστασία των φαινομένων αυτών;

Θεωρώ ότι είναι κομβική. Αν δεν υπήρχαμε, τι θα γινόταν; Και δεν το λέω εννοώντας “Τι καλά που τα κάνουμε όλα”, προς θεού. Καταρχάς, όλα ξεκινούν από την ευασιθητοποίηση του κόσμου που εμπλέκεται. Υπάρχουν διάφοροι οργανισμοί, λοιπόν, που δραστηριοποιούνται στο πεδίο, ένας από αυτούς είναι και η Praksis, που δουλεύουν με τα θύματα στην πρώτη γραμμή, ουσιαστικά προσπαθούν να υποστηρίξουν οποιαδήποτε περίπτωση και να την προωθήσουν παρακάτω, να παρέχουν δηλαδή ένα ολιστικό μοντέλο.

Και αυτό γίνεται με συνέργειες, δεν το κάνει η Praksis μόνη της. Είναι η Praksis, είναι η Α21, είναι διάφοροι οργανισμοί, ο καθένας στο αντικείμενό του. Και φυσικά υπάρχουν και οι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, που συμμετέχουν.

Βέβαια, αυτό που εμείς είδαμε, για να μιλάμε και με στοιχεία, μέσα από την ερευνητική δουλειά που κάναμε, ένα κομμάτι της δουλειάς ήταν οι Ομάδες Εστιασμένης Συζήτησης ή τα Focus Groups, τα οποία έσπαγαν και αυτά σε κομμάτια. Το ένα ήταν με θεσμικούς φορείς και ανεξάρτητες αρχές, το άλλο ήταν με μεταναστευτικές κοινότητες και το άλλο ήταν με την ευρύτερη Κοινωνία των Πολιτών και επιλέξαμε, ενώ δεν ήταν στον αρχικό σχεδιασμό, να δούμε και κάποιες πρεσβείες.

Αυτό που βγήκε από τα focus και γενικά από τις ομαδικές αλλά και από τις ατομικές συνεντεύξεις, γιατί κάναμε και κάποιες ατομικές με φορείς, ήταν το εξής ένα, ότι δεν γνωρίζονται όλοι μεταξύ τους, ότι δεν έχουν την πραγματική εικόνα ή τουλάχιστον την απόλυτα καθαρή εικόνα του τι κάνει ο καθένας, ότι υπάρχει ένα τεράστιο κενό στο κομμάτι της θεσμοθετημένης συνεργασίας. Υπάρχει μια προσπάθεια αποτύπωσης του εθνικού μηχανισμού αναφοράς για το ζήτημα και διάθεση από τους οργανισμούς να δούμε πώς μπορεί να λειτουργήσει όλο αυτό, υπάρχει ένα φόρουμ διαβούλευσης που γίνεται μεταξύ του γραφείου του εθνικού εισηγητή και των οργανισμών, ωστόσο όλα αυτά φαίνεται να έχουν ένα τεράστιο κενό, να είναι ανενεργά.

Όλοι όσοι συμμετείχαμε, λοιπόν, σε αυτή τη δουλειά καταλήγουμε ότι αν δεν θεσμοθετηθεί όλη αυτή η δουλειά, αν δεν αποτυπωθεί στη μορφή ενός εθνικού σχεδίου δράσης, το οποίο δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, καθώς για κάθε ειδικό τομέα σε κάθε χώρα πρέπει να υπάρχει ένας εθνικός σχεδιασμός, δεν θα υπάρξει καμία πρόοδος.

Επειδή όμως είμαι φύσει αισιόδοξος άνθρωπος, θεωρώ ότι είμαστε σε μία συγκυρία που μπορούμε να αποτυπώσουμε κάποια πράγματα στο χαρτί, μέσα από διαδικασίες, οι οποίες δεν θα πρέπει να είναι από μη κυβερνητικό οργανισμό βέβαια, θα πρέπει να έχουν μία θεσμική υπόσταση και να ελεγχόμαστε όλοι για τη δουλειά μας.

Έχετε έρθει σε επαφή με τα αρμόδια όργανα της νέας κυβέρνησης γι’ αυτό; Ποια είναι η προσέγγιση της νέας κυβέρνησης στο θέμα;

Στην ημερίδα υπήρχαν καλεσμένοι από τα περισσότερα εμπλεκόμενα υπουργεία. Υπάρχει μία διάθεση, απ’ ό,τι φαίνεται, να αγγιχτεί το θέμα, γίνεται μία προσπάθεια, αλλά μέχρι εκεί. Δεν έχω δει κάτι, δεν έχω κάτι γραπτό στα χέρια μου. Πάντως, για να λέμε και τα καλά, ότι στην ημερίδα συμμετείχαν όλα τα εμπλεκόμενα υπουργεία και ότι υπάρχει η διάθεση και ξέρω ότι συζητείται το θέμα και δημιουργούνται ομάδες εργασίας και εξετάζουν τι πρέπει να γίνει, μόνο θετικά μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε αυτό βέβαια. Αλλά, σίγουρα, θέλει πολλή δουλειά ακόμα και πολιτική βούληση.

Θέλετε να μας πείτε λίγα λόγια για την οργάνωση praksis;

Η Praksis είναι μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση που λειτουργεί από το 2004. Εμείς δραστηριοποιούμαστε κατά βάση στο επίπεδο της υποστήριξης όλων των ευπαθών κοινωνικά ομάδων, τα τελευταία χρόνια και των ελληνικών οικογενειών που στο παρελθόν δεν ανήκαν στις ευπαθείς ομάδες, λόγω και της κατάστασης στη χώρα, υπάρχουν υπηρεσίες που παρέχονται σε επίπεδο ιατροφαρμακευτικό και σε επίπεδο κοινωνικής στήριξης, υπάρχουν δομές που υποστηρίζουν αστέγους, υπάρχουν κινητές μονάδες που πηγαίνουν στα σύνορα και παρέχουν ιατροφαρμακευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη ανάλογα με τις ανάγκες που προκύπτουν στη χώρα, υπάρχει επίσης ένα κέντρο πρώτης υποδοχής και υποστήριξης ασυνόδευτων ανηλίκων στην Πάτρα, γίνεται επίσης πολλή δουλειά στο δρόμο (streetwork) κλπ.

Κλείνοντας, πόσο εύκολο είναι τελικά να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της πορνείας και του trafficking;

Θεωρώ ότι όταν υπάρχει πολιτική βούληση, διάθεση και ευαισθητοποίηση ότι μπορεί να γίνει δουλειά. Ωστόσο, για να καταστεί αυτό δυνατό, πρέπει να προηγηθούν οι διαδικασίες που είπαμε πριν, με πιο σημαντικό τη θεσμοθέτηση συγκεκριμένων διαδικασιών.

 

Όποιος επιθυμεί να καταγγείλει κάποιο περιστατικό εμπορίας ανθρώπων, μπορεί να καλεί στα τηλέφωνα: 1109 για την οργάνωση Α21, 15900 για τη Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων, 8001111600 και 2108250600 για την ΜΚΟ Praksis, 197 για το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης, 1056 για το Χαμόγελο του Παιδιού, και σε όλες τις Διευθύνσεις Ασφαλείας Αττικής και Θεσσαλονίκης.