Ένας θάνατος πίσω από τα σίδερα θα πει…

φυλακές

Τι σκέφτεσαι όταν ακούς τη λέξη φυλακή; Πολλοί θα σπεύσουν να απαντήσουν, λίγοι θα δώσουν την εξήγηση που χρειάζεται. Ίσως γιατί η σημασία της θα αιωρείται πάντα, ίσως γιατί δεν μπορεί ο καθένας να δει πέρα από το προφανές. Θα μου πεις η φυλακή είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας, ο χώρος που βρίσκει αντίκρισμα η αδικία, η κοινωνική ανισότητα, η αδιαφορία του κράτους. Είναι άνθρωποι στοιβαγμένοι σε σιδερόφρακτους τοίχους. Θα σου πως πως φυλακή δεν είναι μόνο τα δεσμά πίσω από τα κάγκελα, είναι κι αυτή που κρατά ο καθένας μέσα του κι αυτό είναι χειρότερο απ’ το να σου εγκλωβίσουν το σώμα.

Είναι εκεί που η νυχτερινή διαδρομή ενός εκάστου για την τουαλέτα μπορεί να οδηγήσει σε καυγά, διότι δεν είναι απλό πράγμα να περπατάς μέσα στη στοίβα. Θέλει ελιγμούς για να περνάς και να μην πατάς τα σεντόνια αυτού που κοιμάται στο πάτωμα, εκεί που δεν υπάρχει χώρος για στρώματα και τα ανθρώπινα μέλη περισσεύουν. Εκεί που τα βήματα του ενός συμπαρασύρουν το κεφάλι του άλλου, που όσοι κοιμούνται κάτω περιμένουν την αναχώρηση κάποιου παλιού, όχι γιατί θέλουν να τον δουν ελεύθερο, αλλά για να καταλάβουν το κρεβάτι του, αφού η παλαιότητα παρέχει τα προνόμια για καλύτερη ζωή. Πραγματικές εικόνες μέσα σε κάποιες φυλακές. Πραγματικές κι αλησμόνητες γι’ αυτούς που τις βιώνουν.

Το να μιλήσεις για σωφρονισμό, ανθρώπινη αξιοπρέπεια και σεβασμό στο συνάνθρωπο μέσα σε τέτοιες συνθήκες σίγουρα δεν πείθει, ενώ οι λέξεις χάνονται μέσα στο χάος των δεσμών και δεν μπορούν να αποδώσουν την πραγματικότητα. Δεν θα ξεχάσει ποτέ ο άνθρωπος πόσο άσχημα ένιωσε, ακόμα κι αν ξεχάσει την αιτία του πόνου του. Είναι στη φυλακή γιατί τιμωρήθηκε ή για να πληρώνει καθημερινά; Πέρα από τις βαρβάτες περιπτώσεις μεγάλο μέρος του παζλ των εγκλείστων απαρτίζεται από αλλοδαπούς, οικονομικούς μετανάστες, κοινωνικοπολιτικούς πρόσφυγες, χρήστες ναρκωτικών και μικροπαραβάτες. Άνθρωποι που δε χρίζουν τόσο βαριάς τιμωρίας ή δεν χρίζουν καν τιμωρίας αλλά προγραμμάτων κοινωνικής μέριμνας ή εναλλακτικών τρόπων έκτισης, σημαδεύονται και περνούν μεγάλο χρονικό διάστημα στις φυλακές.

Μόνο μέσα στο 2015 μετράμε 22 νεκρούς στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας. Σύμφωνα με την Εφημερίδα των Συντακτών, σε αυτούς τους τέσσερις μήνες, 18 κρατούμενοι πέθαναν μέσα στις φυλακές από παθολογικά αίτια που σε μεγάλο βαθμό είναι αυτονόητο ότι οφείλονται στις συνθήκες κράτησης των αρρώστων, 2 κρατούμενοι αυτοκτόνησαν, σημειώθηκαν 2 θάνατοι (ο ένας ήταν η δολοφονία του σωφρονιστικού υπαλλήλου έξω από το σπίτι του και μια δολοφονία κρατουμένου μέσα στη φυλακή), 8 κρατούμενοι τραυματίστηκαν σοβαρά, ενώ 5 άνθρωποι αποπειράθηκαν να αυτοκτονήσουν.

Στις φυλακές Διαβατών πρόσφατα ακόμα ένας κρατούμενος προστέθηκε στη λίστα αυτών που έχασαν τη ζωή τους μέσα σε σωφρονιστικά καταστήματα. Ο άνδρας αυτοκτόνησε γιατί δεν του χορηγούσαν τα φάρμακά του και δεν τον μετέφεραν σε νοσοκομείο. Πριν περάσουν καλά καλά 24 ώρες, ένας άλλος Πομάκος κρατούμενος αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει λόγω ψυχολογικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε. Στις φυλακές δεν υπήρχε γιατρός να αντιμετωπίσει το πρόβλημα υγείας του, ενώ η διοίκηση διαψεύδει το περιστατικό.

Tα τελευταία χρόνια ο αριθμός των κρατουμένων αυξάνεται συστηματικά. Με βάση τα στοιχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το 2012 οι φυλακισμένοι στα σωφρονιστικά ιδρύματα της χώρας έφτασαν τους 12.479, την ώρα που το 2010 ήταν περίπου 1.000 λιγότεροι. Οι αλλοδαποί κρατούμενοι το 2012 άγγιξαν τους 4.254, ενώ το 2010 ήταν 3.218. Σημαντική είναι και η αύξηση των ανήλικων κρατουμένων, οι οποίοι το 2012 κυμαίνονταν στους 587, τη στιγμή που το 2008 στους 446. Οι κατάδικοι με ισόβια κάθειρξη από 742 το 2009, έφτασαν να αριθμούν τους 977 το 2012.

Ας κλείσουμε μ’ ένα καλό. Πρόσφατα άνοιξε πάλι η μονάδα απεξάρτησης του ΚΕΘΕΑ «Εν Δράσει» που λειτουργεί στην ανδρική πτέρυγα των δικαστικών φυλακών Κορυδαλλού, δομή η οποία είχε καταστραφεί από πυρκαγιά κατά τη διάρκεια εξέγερσης κρατουμένων στις 23 Σεπτεμβρίου 2012. Οι κρατούμενοι απασχολούνται στην κοινότητα του ΚΕΘΕΑ από τις 9 μέχρι τις 5 το απόγευμα, ενώ μετά επιστρέφουν στο θάλαμό τους. Γίνεται όπου αποτυγχάνει η φυλακή να κερδίζει έδαφος η αλληλεγγύη; Να καλλιεργείται ο σεβασμός; Να χτίζεται η εμπιστοσύνη και οι άνθρωποι να βρίσκουν πάτημα στις διαπροσωπικές σχέσεις; Να υπάρξει ψήγμα ανθρωπιάς πίσω από τα σιδερένια τείχη. Να αλλάξουμε. Ας αλλάξουμε.