Είδαμε την ταινία “American Sniper”

Του Άγγελου Νομικού

Eίναι ασφαλές πλέον να πούμε, πως οι Αμερικανοί θεωρούν πως έχουν ξεπεράσει (ή έτσι νομίζουν) τα ψυχολογικά τραύματά τους από τον πόλεμο στο Ιράκ (από όποια πλευρά και αν το δούμε – κυριολεκτικά νικητές / μεταφορικά ηττημένοι). Έτσι, την τελευταία επταετία – οκταετία έχουν ξεκινήσει σιγά – σιγά να ξεπροβάλλουν ουκ ολίγες πολεμικές ταινίες με φόντο τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, δειλά στην αρχή (“The Kingdom” (2007), “Body of Lies” (2008) ), αλλά πιο έντονα στη συνέχεια (“The Hurt Locker” (2009), “Green Zone” (2010), “Zero Dark Thirty” (2012), “Lone Survivor” (2013) ). Κάποιες από αυτές έχουν άκρως μιλιταριστικό/προπαγανδιστικό χαρακτήρα, άλλες προσπαθούν να κρατήσουν μια κάπως πιο αντικειμενική στάση, και κάποιες, λίγες από αυτές, είναι άκρως αντιπολεμικές και «αριστερές», καταδικάζοντας την έφοδο των Αμερικανών σε οποιαδήποτε χώρα. Ε, το “American Sniper” δεν είναι μία από αυτές. Για την ακρίβεια ανήκει στην πρώτη κατηγορία και το φωνάζει.

Η υπόθεση της ταινίας είναι η εξής: “ Ύστερα από τέσσερις θητείες στο Ιράκ και 160 επιβεβαιωμένους φόνους, ο ελεύθερος σκοπευτής Chris Kyle (Bradley Cooper) είναι ένας ζωντανός αμερικανικός θρύλος. Πίσω στην πατρίδα, όμως, η προσωπική και οικογενειακή του ζωή στοιχειώνονται από την πολεμική πραγματικότητα που τον ακολουθεί παντού.”

Στην πραγματικότητα, όμως, ο κύριος Eastwood, του οποίου οι τελευταίες σκηνοθετικές απόπειρες έχουν πάρει την κατιούσα (στην καλύτερη περίπτωση μέτριες οι ταινίες που έχει σκηνοθετήσει στην τελευταία πενταετία), δεν επικεντρώνεται σε αυτό που υπόσχεται. Παρά τα σκόρπια δραματικά στοιχεία εδώ και εκεί (μια Siena Miller που το μόνο που κάνει είναι να γκρινιάζει σε όλη την ταινία), το “American Sniper” το φωνάζει ξεδιάντροπα: «Μπουκάραμε στο Ιράκ και καλά κάναμε». (Μάλιστα χρησιμοποιεί ξεδιάντροπα απλοϊκά τους Δίδυμους Πύργους ως άτυπη αφορμή για τη στρατιωτική έφοδο). Δε με πειράζει όμως τόσο αυτό. Το είχα γράψει και στην κριτική του (σαφώς ανώτερου) “Zero Dark Thirty” πριν 2 χρόνια: «Κρίνουμε την ταινία καθαρά αρτιστικά και όχι πολιτικά».

Αρτιστικά τι έχουμε λοιπόν? Μια αναμενόμενα άρτια σκηνοθεσία από τον Clint Eastwood και μια αναμενόμενα άρτια ερμηνεία από τον (υπερτουμπανιασμένο) Bradley Cooper (πραγματικά πολύ πολύ πολύ καλός!). Και τέλος. Κάνενα ενδιαφέρον για τον πρωταγωνιστή ή την (ναι, την ξέραμε από πριν) τραγική κατάληξή του. Η Maya της Jessica Chastain από το “Zero Dark Thirty” ή ακόμα και ο Marcus Lutrell του Mark Wahlberg από το αναμφισβήτητα λιγότερο σοβαροφανές “Lone Survivor” ήταν 100 φορές πιο καλογραμμένοι. Και πώς να νιώσεις συμπάθεια ή έστω ένα θετικό συναίσθημα για έναν άνθρωπο που υπερηφανευόταν για τα “160 confirmed kills” (και άλλα τόσα unconfirmed προφανώς); Για έναν άνθρωπο κάργα ρατσιστή (υπάρχουν άπειρες συνεντεύξεις του στο Internet να δείτε), που το μόνο μέλημά του ήταν το πώς θα αυξήσει την αποτελεσματικότητά του κάθε φορά που ξεκίναγε καινούριο tour στο Ιράκ; Και να πω πως πολέμησε και πρώτο τραπέζι πίστα, να το δεχτώ, μα ήταν καμπέρης τρελός…

Και από την άλλη έχουμε 73% στο Rotten Tomatoes και άνοιγμα ρεκόρ στην Αμερική, γεγονότα που σε βάζουν σε σκέψη για την πορεία μας ως είδος. Α! Να μην ξεχάσω και τις 6 Υποψηφιότητες για Όσκαρ, που μπήκαν σφήνα τελευταία στιγμή (τι έκπληξη!), κλέβοντας αναγνώριση από άλλες, σημαντικότερες και καλύτερες ταινίες (αναφέρω τα “Foxcatcher” και “Selma” ενδεικτικά).

Και με ρωτάνε πολλοί: «Μα καλά, τόσο κακή ταινία το “American Sniper”?». Όχι δεν είναι κακή, ούτε η προπαγάνδα είναι που σου βγάζει τα μάτια (καλά, στα βγάζει λίγο εκεί με το «καλός sniper – κακός sniper»). Είναι όμως ένα τόσο μα τόσο αδιάφορο έργο (αυτό που με εκνευρίζει – πολύς ντόρος για το τίποτα), εντυπωσιακό να το βλέπεις μεν, που δε σε κερδίζει καθόλου στο συναισθηματικό πυρήνα του δε (που τόσο τονίζει ότι έχει). Δε σε βάζει σε σκέψεις μετα το φινάλε, όπως τα “The Hurt Locker” και “Zero Dark Thirty” ούτε σε ψυχαγωγεί με ασταμάτητη δράση, όπως τα “Green Zone” και “Lone Survivor”. Mια ταινία που μόνο οι βετεράνοι θα εκτιμήσουν, και τουλάχιστον αυτό το καταλαβαίνω και το σέβομαι.

Και κάπου εδώ μένεις με την απορία: «Μα είναι δυνατόν ο άνθρωπος που σκηνοθέτησε δύο από τις καλύτερες πολεμικές ταινίες όλων των εποχών (“Flags of Our Fathers” & “Letters from Iwo Jima”) να σκηνοθέτησε και το “American Sniper”;». Ο (αρχικά προορισμένος να σκηνοθετήσει την ταινία) Spielberg θα είχε κάνει σαφώς καλύτερη δουλειά…

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 2/5

Σκηνοθεσία: Clint Eastwood

Ηθοποιοί: Bradley Cooper, Sienna Miller, Max Charles, Luke Grimes, Kyle Gallner, Sam Jaeger, Jake McDorman, Cory Hardrict, Navid Negahban, Eric Close, Eric Ladin, Sammy Sheik

Για περισσότερες κριτικές μπείτε εδώ