Κώστας Καντούνης: Η ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα βρίσκεται σε μέγα κατήφορο

*Μιλήσαμε με τον Κώστα Καντούνη, αρχισυντάκτη του «ΜΕΤΡΟ», το οποίο, ύστερα από εννέα χρόνια, βρίσκεται και πάλι στα περίπτερα. Τον ευχαριστούμε πολύ και ευχόμαστε κάθε δυνατή επιτυχία στη νέα φάση του ιστορικού περιοδικού!

 

Δεκέμβριος 2005 – Δεκέμβριος 2014. Εννέα χρόνια μετά το ΜΕΤΡΟ και πάλι στα περίπτερα. Θεωρείς ότι ήταν ηχηρή η απουσία του περιοδικού όλα αυτά τα «περίεργα», από πολλές απόψεις, χρόνια που μεσολάβησαν;

Πρωτίστως από τη θέση του αναγνώστη, όπως ήμουν και παραμένω στην πραγματικότητα, μπορώ να πω με όλη μου την καρδιά ότι το ΜΕΤΡΟ έλειπε και σε μένα προσωπικά, αλλά και στην κοινωνία. Άφησε πίσω του ένα πολύ μεγάλο κενό, καθώς παρά τις σοβαρές εκδοτικές προσπάθειες που ακολούθησαν –ή και προϋπήρχαν- εκτιμώ ότι η ιδιαίτερη ματιά του περιοδικού ΜΕΤΡΟ στα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά δρώμενα δεν αναπληρώθηκε ποτέ.

Το ΜΕΤΡΟ επανεκδίδεται σε μια συγκυρία όπου οι κοινωνικοπολιτικοί συσχετισμοί δείχνουν να αλλάζουν. Τι να περιμένουμε, λοιπόν, από το περιοδικό ΜΕΤΡΟ, σε αυτά τα δεδομένα;

Δεν αποτελεί μυστικό ότι το ΜΕΤΡΟ είναι ένα περιοδικό με ευρεία μεν, αλλά αριστερόστροφη οπτική. Δεν έχουμε πρόθεση να είμαστε και να παρουσιαζόμαστε ως αντικειμενικοί, όπως ευαγγελίζονται συχνά άλλα Μέσα Ενημέρωσης. Ταυτόχρονα ωστόσο δεν συνδεόμαστε με κανένα κόμμα, έχουμε τη δική μας τοποθέτηση και σε μας μπορούν να βρουν χώρο έκφρασης άνθρωποι από την κοινοβουλευτική και εξωκοινοβουλευτική Αριστερά, από διαδικασίες βάσης, αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα, από τον αναρχικό χώρο κ.λπ.. Για το ερώτημά σου, αυτό σημαίνει ότι παρακολουθούμε τις εξελίξεις με ενδιαφέρον και συγκρατημένη ικανοποίηση, δίχως να υπάρχει σε εμάς ουδεμία αμφιβολία για το ότι θα είμαστε απέναντι σε ό,τι δεν κρίνουμε ορθό. Και μπορούμε να γίνουμε και άκομψα αυστηροί.

Πώς είναι να είσαι αρχισυντάκτης στο εν λόγω έντυπο, που έχει τη δική του ξεχωριστή ιστορία στο χώρο;

Η θέση μου στο περιοδικό μού δίνει τη δυνατότητα να έρχομαι σε επαφή και να συνεργάζομαι με ξεχωριστούς ανθρώπους: Συνεργάτες όπως ο Τζίμης Πανούσης και ο Φοίβος Δεληβοριάς, δημοσιογράφους, αρθρογράφους, καλλιτέχνες και όχι μόνο- και να δουλεύουμε πάνω σε θέματα που δεν “αγγίζονται” από πολλούς. Δεν είναι καθόλου υπερβολικό να πω ότι κάθε άνθρωπος που συμμετέχει, από οποιοδήποτε πόστο, στη δημιουργία ενός περιοδικού όπως το ΜΕΤΡΟ δεν θα μπορούσε παρά να μαγεύεται από τη διαδικασία. Η πορεία από τη θεωρία προς το τύπωμα είναι πάντα ένα ξεχωριστό ταξίδι, ενίοτε και με αναταράξεις, και φροντίζουμε να είμαστε εκεί για να βιώνουμε κάθε στιγμή του.

Ο κόσμος, στη διάρκεια αυτών των δύο μηνών επανακυκλοφορίας, πώς ανταποκρίθηκε;

Η ανταπόκριση του κόσμου είναι πάρα πολύ θετική, έως και συγκινητική. Η πρώτη μεγάλη μας αγωνία ήταν να διαπιστώσουμε αν είμαστε ακόμα το ΜΕΤΡΟ που θυμούνται οι αναγνώστες. Δεν θα μπορούσε όμως να γίνει διαφορετικά, καθώς έχουμε τη χαρά και την τιμή να βρίσκεται και σήμερα στο περιοδικό ο πυρήνας του “παλιού” ΜΕΤΡΟ που αποτελούν και την “σφραγίδα”… γνησιότητας: Η Μαρία Παναγιώτου, από τη θέση της εκδότριας – διευθύντριας πλέον, και ο Σπύρος Οικονομάκος, διευθυντής έκδοσης. Το “στοίχημα” αυτό, όπως μας λένε, το πιάσαμε, ενώ, κατά κάποιους άλλους, το ξεπεράσαμε. Οι στόχοι πλέον πάνε πιο ψηλά.

Κώστα, να σε ρωτήσω κάτι που σίγουρα πολλοί αναγνώστες θα ήθελαν να ξέρουν. Γιατί έκλεισε το ΜΕΤΡΟ τότε, το 2005; Θεωρείς ότι, ενδεχομένως, ενοχλούσε η θεματολογία του, η οποία να πούμε ότι εξακολουθεί να είναι έξω από νόρμες καθωσπρεπισμού και «αντισυμβατική»;

Το 2005 ήταν μια πολύ ακμαία χρονιά για την κυκλοφορία του ΜΕΤΡΟ. Όπως έχει ανακοινωθεί και πρόσφατα στον Τύπο, η απόφαση για διακοπή κυκλοφορίας ελήφθη από μια γερμανική εταιρεία, την Gruner und Jahr, που είχε εξαγοράσει το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών του ομίλου από τον οποίο εκδιδόταν το περιοδικό. Η διακοπή ήταν βίαιη, τόσο για το προσωπικό όσο και για τους αναγνώστες καθώς δεν δόθηκε χρόνος ούτε για το τεύχος του “αντίο”. Η μόνη εξήγηση που δόθηκε, άτυπα, από την γερμανική εταιρεία ήταν πως το περιεχόμενο του ΜΕΤΡΟ δεν θα μπορούσε να ενταχθεί στις κυκλοφορίες της, λόγω περιεχομένου και τίτλων.

Με αφορμή και το θλιβερό γεγονός του αιματοκυλίσματος στο Charlie Hebdo, θα ήθελα να μου πεις την άποψή σου για την περίφημη «ελευθερία του Τύπου», όσον αφορά στη χώρα μας, την Ελλάδα.

Η ελευθερία του Τύπου είναι μια αξία που στην Ελλάδα, ιδίως τα τελευταία χρόνια, βρίσκεται σε μέγα κατήφορο. Και φέρουν μεγάλη ευθύνη και οι Ενώσεις Συντακτών, όπως η ΕΣΗΕΑ, που παρακολουθεί αμέτοχη αυτή τη χειραγώγηση των Μέσων. Η εξίσωση όμως είναι απλή: Το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό των ελληνικών media ανήκουν σε εφοπλιστές, εργολάβους και μεγάλους επιχειρηματίες που κινούνται αποκλειστικά για τα συμφέροντα των ιδίων και των “δικών” τους, με όχημα, φυσικά, τους κομματικούς τους μηχανισμούς. Από κει και πέρα, η Ελλάδα είναι μια κατ’ εξοχήν συντηρητική χώρα. Άνθρωποι που φορούσαν μαύρα περιβραχιόνια για την τραγωδία στο Charlie Hebdo, πολύ εύκολα θα καταδίκαζαν μια γελοιογραφία για χριστιανικά σύμβολα. Τα είδαμε με τον Γέροντα Παστίτσιο, αλλά και με πληθώρα άλλων περιπτώσεων. Χρειάζονται τόνοι μελάνης για να απαντηθεί επαρκώς αυτή η ερώτηση.

Δεδομένου ότι η δημοσιογραφία περνά, όλο και περισσότερο, στη διαδικτυακή εποχή της, θεωρείς ότι υπάρχει χώρος και ζήτηση για έντυπα εγχειρήματα όπως αυτό του ΜΕΤΡΟ;

Στα ειδησεογραφικά σάιτ, όπου συνηθίζεται να εργάζονται υπό τραγικές συνθήκες και με άθλιες (αν όχι μηδαμινές) αμοιβές οι συντάκτες, μετρούν -εκτός ελαχίστων περιπτώσεων- μόνο η ταχύτητα και ο όγκος. Εξ’ ορισμού λοιπόν, αυτό το περιεχόμενο δεν μπορεί να συγκριθεί με το προϊόν ενός περιοδικού, όπως το ΜΕΤΡΟ, όπου κάθε θέμα, αράδα, σκίτσο και φωτογραφία έχει δουλευτεί, “ζυγιστεί” και γυαλιστεί με χρόνο, μεράκι και φροντίδα. Εμείς καλούμε τους αναγνώστες μας – και τους εαυτούς μας- να “κόψουμε” ταχύτητα. Να φύγουμε από τον βομβαρδισμό πληροφοριών, από τα βυζιά, το φτηνό αίμα, και τα σούπερ χιτς που πωλούνται αβέρτα.

Ποια είναι η γνώμη σου για το αποτέλεσμα των εκλογών αλλά και για τα «έργα και τις ημέρες» της απελθούσας κυβέρνησης;

Το αποτέλεσμα των εκλογών ήταν λίγο ή πολύ αναμενόμενο. Το μέλλον θα δείξει, αν και σίγουρα κάποιες πρώτες κινήσεις δείχνουν μια σημαντική διαφοροποίηση από το προηγούμενο καθεστώς. Οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών διέπραξαν εγκλήματα. Και δεν ήταν μόνο οικονομικά εγκλήματα. Η περιστολή στις ελευθερίες, η διάλυση βασικών εργατικών κεκτημένων, το σιγοντάρισμα του φασισμού, η απάνθρωπη πολιτική για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, η μεταχείριση αγωνιστών, είναι λίγα μόνο παραδείγματα της άθλιας και εκδικητικής για τον λαό πολιτικής που ακολούθησαν.

Λίγο πριν κλείσει το ΜΕΤΡΟ είχε πραγματοποιήσει μια μεγάλη συναυλία με μερικά από τα πιο «δυνατά» ονόματα του λεγόμενου «έντεχνου» χώρου. Επίσης, ήδη στα δύο πρώτα τεύχη της νέας εποχής του ΜΕΤΡΟ είδαμε συνεντεύξεις με πολύ σημαντικούς ανθρώπους του καλλιτεχνικού χώρου, όπως ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου. Να ελπίζουμε σε διαφόρων ειδών καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και σε αυτή την καινούρια φάση του ΜΕΤΡΟ;

Είναι το μόνο για το οποίο μπορώ να σε διαβεβαιώσω. Το ΜΕΤΡΟ πάντοτε προσέφερε πρωτότυπες δουλειές καλλιτεχνών και δημιουργών, με τη δική του υπογραφή. Όχι αναμασημένα προϊόντα. Ήδη υπάρχουν πράγματα στα “σκαριά” για τα επόμενα τεύχη. Και, ναι, σχεδιάζουμε να βγούμε και στον… δρόμο.

Τέλος, τι μπορούμε να ευχηθούμε ιδανικά στο ΜΕΤΡΟ αλλά και σ’ εσένα προσωπικά, ως αρχισυντάκτη του περιοδικού αυτού;

Η καλύτερη ευχή για το ΜΕΤΡΟ θα ήταν να συνεχίσει να υπάρχει για πολλά ακόμη χρόνια και να διατηρήσει αυτή την ανατρεπτική και τρυφερή του ματιά. Πιάνει και για τη δική μου ευχή.

Κώστα, σ’ ευχαριστώ πολύ! Καλή συνέχεια σε όλα!

Εγώ σε ευχαριστώ Αθανασία, όπως και το pints.gr, για την φιλοξενία και το χρόνο που διέθεσες. Θα ανταμώσουμε ξανά.