Η διεκδίκηση των διάσημων μαρμάρων από τον Καβάφη ως την Αλαμουντίν

Τη Δευτέρα καταφθάνει στη Αθήνα η κυρία Αλαμουντίν Κλούνει, έπειτα από αναβολές και γάμους, προκειμένου να συμβουλέψει τον Υπουργό Πολιτισμού και τον Πρωθυπουργό σχετικά με τον κατάλληλο τρόπο διεκδίκησης των μαρμάρων του Παρθενώνα από τη Βρετανική κυβέρνηση. Η διάσημη δικηγόρος που ειδικεύεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, έχει ήδη συμβουλεύσει την ελληνική κυβέρνηση επί του θέματος και από τις 13 έως τις 16 Οκτωβρίου θα παρευρεθεί σε σχετικές συζητήσεις υπό την ηγεσία του εργοδότη της Τζέφρι Ρόμπερτσον.  Η Λιβανέζικης καταγωγής δικηγόρος έρχεται, ελπίζουμε, να προσθέσει ένα ακόμα λιθαράκι στις πολυετείς προσπάθειες που θα μας φέρουν λίγο πιο κοντά στην επιστροφή των μαρμάρων και των γλυπτών στο φυσικό τους περιβάλλον.

Μακροσκελή επιχειρήματα υπέρ και κατά υπάρχουν πάρα πολλά και τα ξέρουμε πάνω κάτω όλοι. Ας ρίξουμε όμως μια ματιά σε αυτή τη μακροχρόνια υπερπροσπάθεια που ακόμα και αν δεν έχει ευοδωθεί μέχρι σήμερα, έχει επηρεάσει πολύ κόσμο (εντός και εκτός Ελλάδας) να ταχθεί υπέρ της.

«Υπάρχουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα» λέει η Μελίνα Μερκούρη σε λόγο της στη Οξφόρδη το 1986 και συνεχίζει «Πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν για μας τα μάρμαρα του Παρθενώνα. Είναι η υπερηφάνεια μας, είναι οι θυσίες μας. Είναι το ευγενέστερο σύμβολο τελειότητας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι οι φιλοδοξίες μας και το ίδιο τ΄όνομα μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητας».  Η Μελίνα Μερκούρη έκανε την πρώτη της δήλωση για την επιστροφή των μαρμάρων στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’80 σε τηλεοπτική συνέντευξη για το BBC και ενώ βρισκόταν στην Κρήτη. Ήξερε από την αρχή πόσο δύσκολος θα ήταν ο αγώνας που ξεκινούσε και τον οποίο υπηρέτησε κατά τη διάρκεια της θητείας της ως Υπουργός Πολιτισμού και όχι μόνο, όμως δεν απελπίστηκε γιατί είχε πλήθος κόσμου να την υποστηρίζει σε κάθε της κίνηση. Έτσι, με περίσσεια αυτοπεποίθηση δήλωνε: « Αν με ρωτήσετε εάν θα ζω όταν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα επιστρέψουν στην Ελλάδα, σας λέω πως ναι, θα ζω. Αλλά κι αν ακόμη δεν ζω πια, θα ξαναγεννηθώ». Το έργο της γνωστό και αναντικατάστατο προσέφερε πολλά στον αγώνα για την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. Πάραυτα, η Μελίνα Μερκούρη φαίνεται πως δεν ήταν η πρώτη που ανέδειξε το συγκεκριμένο ζήτημα.

Μια άλλη ιδιαίτερη προσωπικότητα του ελληνικού πολιτισμού φαίνεται πως έκανε το πρώτο θαρραλέο βήμα ως προς την διεκδίκηση των γλυπτών του Παρθενώνα, ο Κ.Π. Καβάφης. Ως «περικαλλείς αδάμαντες της Αττικής» αναφέρονται σε άρθρο του ποιητή «Τα Ελγίνεια μάρμαρα» τον Μάρτιο του 1891, τα μάρμαρα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Στο συγκεκριμένο άρθρο, ο Κ.Π. Καβάφης στηλιτεύει τους Βρετανούς και με όπλο την ειρωνεία κατατροπώνει τα επιχειρήματα του Τζέιμς Νόουλς που επιτίθεται χυδαία στους Έλληνες λέγοντας   «H Ακρόπολις είναι άριστα προφυλαγμένη. Δεν είναι ολιγώτερον ασφαλής του Βρετανικού Μουσείου». Τον επόμενο μήνα, ο Αλεξανδρινός ποιητής επανέρχεται με ένα ακόμα άρθρο τα «Νεώτερα περί των Ελγινείων μαρμάρων» και ξεκινά με τη φράση «Ο θάνατος των πολιτικών ή διεθνών ζητημάτων είναι η λήθη». Στο δεύτερο αυτό άρθρο του ο ποιητής φανερώνει και την πολιτική του πλευρά αφού ζητά από τους Άγγλους να λύσουν το πρόβλημα που οι ίδιοι δημιούργησαν σαν απάντηση στο επιχείρημά τους σύμφωνα με το οποίο τα μάρμαρα κινδυνεύουν από το Μεσανατολικό. Κατ’ αυτόν τον τρόπο τάσσεται ξεκάθαρα κατά του ιμπεριαλιστικού Βρετανικού συστήματος και απαιτεί την επιστροφή των μαρμάρων στην Ελλάδα όπου και ανήκουν.

Εκτός όμως από τους Έλληνες υποστηρικτές της «διάσημης» επιστροφής, έχουν υπάρξει κατά καιρούς και κάποιοι ξένοι είτε από τον κόσμο του θεάματος είτε από τον ακαδημαϊκό χώρο που έχουν δηλώσει δημόσια τη θέση τους. Ένας από αυτούς είναι ο διάσημος συγγραφέας, κωμικός και δημοσιογράφος Στέφεν Φράι. Σε λόγο του το 2013, χαρακτήρισε παράλογη την ιδέα ότι το «Βρετανικό μουσείο είναι ένας χώρος που φιλοξενεί την παγκόσμια γνώση» και πρότεινε τη «κομψή» λύση, στη θέση των μαρμάρων να υπάρχει μια επιμορφωτική ταινία κατά την οποία ο επισκέπτης θα ενημερώνεται για την ιστορία και το ταξίδι των μαρμάρων του Ναού της Παλλάδος. Ακόμα ένας Βρετανός ο σύμβουλος ιστορίας Γκρέγκ Τζένερ σε ένα μετρημένο άρθρο του στην Huffington Post διαφωνεί με τον όρο «Ελγίνεια» και τονίζει πως είναι απαραίτητο τα μάρμαρα να επιστρέψουν έστω και δοκιμαστικά στο Μουσείο της Ακρόπολης κατανοώντας ταυτόχρονα τα πολιτικά προβλήματα που ελλοχεύουν έπειτα από μια τέτοια απόφαση. Τέλος, ακόμα μια δικηγόρος, η Αυστραλή Κάθριν Μανόλια Φίλει παρουσίασε το 2012 τη δική της οπτική μέσα από το βιβλίο της  «How The Greeks Can Get Their Marbles Back- the legal argument for the return of the Parthenon Marbles to Greece». Εκεί αναλύονται νομικά καιι οικονομικά βήματα που πρέπει να γίνουν ενώ υποστηρίζει πως είναι ανάγκη να εγκαταλειφθούν τα πολιτιστικά επιχειρήματα και να υποστηριχτεί πως ο συγκεκριμένος θησαυρός συνδέεται πνευματικά και θρησκευτικά με τους Έλληνες. Η πρότασή της στηρίχθηκε στο γεγονός πως «Με το επιχείρημα αυτό Αυστραλοί Αβορίγινες, Νεοζηλανδοί Μαορί και Βορειοαμερικανοί Ινδιάνοι κατόρθωσαν να πάρουν πίσω θησαυρούς τους».

Φυσικά και δεν είναι μόνο οι προαναφερθείσες προσωπικότητες που έχουν ασχοληθεί ένθερμα με το συγκεκριμένο φλέγον ζήτημα που φαίνεται να είναι πάντα επίκαιρο. Αυτά είναι μόνο κάποια από τα παραδείγματα που μπορούν να μας κάνουν να ελπίζουμε πως ίσως κάποτε στη θεματική αυτή διελκυστίνδα ο Ναός του Παρθενώνα θα βγει νικητής.

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε το λόγο της Μελίνας Μερκούρη:

http://www.melinamercourifoundation.org.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=73&Itemid=49&lang=el