Η αιώνια διαμάχη της διανόησης ή αλλιώς bookchallenge

Μετά την ψυχρολουσία του ice bucket challenge για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της νόσου της αμυοτροφικής πλευρικής σκλήρυνσης (ALS) και την ενθάρρυνση για δωρεές για έρευνα, σειρά έχει το bookchallenge, ή αλλιώς η “πρόκληση” για την δημοσίευση μιας λίστας 10 τίτλων βιβλίων, τα οποία με κάποιο τρόπο άλλαξαν τη σκέψη και κατ’ επέκταση τη ζωή μας. Μόνο που σε αυτήν την πρόκληση η ψυχρολουσία ήταν ακόμα μεγαλύτερη.

Θα δικαιολογήσω αμέσως τον όρο ψυχρολουσία και το πικρό φαρμάκι που ποτίζει το μυαλό μου. Δεν θα υποστηρίξω ότι είμαι η αυθεντία της διανόησης και της κατοχής συλλογικής γνώσης και πείρας, τέτοιας που κατακτιέται μέσα από την μελέτη, μιας και μόνο αυτό δεν είμαι. Άλλωστε ο χρόνος είναι πολύ λίγος και τα βιβλία πάρα, μα πάρα πολλά. Σκοπός είναι στη ζωή σου να διαβάσεις όσα περισσότερα μπορείς, όχι μόνο για να πεις ότι τα διάβασες, αλλά για να ανοίξουν λίγο οι διανοητικοί σου ορίζοντες και να πεις, “Να βρε αδερφέ, ζούμε σαν ταπεινές μικρές υπάρξεις, αλλά το μυαλό μας είναι το μεγαλύτερό μας όπλο, είναι αυτό που μας βοηθάει να κατακτήσουμε λίγη από την αθανασία που τόσο ονειρευόμαστε.” Μεγάλες κουβέντες. Πολύ μεγάλες.

Ακριβώς λοιπόν γι΄αυτόν το λόγο είναι λίγο περίεργο που έχουν τόσο ευρύ κοινό. Όχι γιατί η γνώση, η διανόηση, η ανύψωση του πνεύματος είναι για τους λίγους. Κάθε άλλο. Άλλωστε γι΄αυτόν ακριβώς το σκοπό έχουν δημιουργηθεί και τα βιβλία. Για να κυκλοφορούν οι ιδέες, οι σκέψεις, η πνευματική τροφή. Και μια τέτοια πρόκληση δεν θα μπορούσε να έρθει πιο γρήγορα και να το απαιτεί τόσο πολύ η εποχή, όσο σήμερα, που μοιάζουμε να χάνουμε όλο και περισσότερο τη γη κάτω από τα πόδια μας. Όμως, όπως όλοι ξέρουμε (έλα τώρα, όλοι το ξέρουμε, λίγο πολύ), πέραν μερικών εξαιρέσεων δεν είναι έτσι τα πράγματα. Η κουλτούρα μας έχει αλλάξει, το επίπεδο της διανοητικής μας υπόστασης, όπως και να το κάνουμε έχει πέσει. Κατακόρυφα. Δεν είναι λίγο περίεργο, ότι σχεδόν όλοι στο bookchallenge έχουν συμπεριλάβει Φουκώ, Ντοστογιέφσκι, Νίτσε, Μπωνταίρ και Κάφκα;

Είναι κάπως τραβηγμένο, όχι γιατί δεν μπορεί ένας άνθρωπος να έχει πολλές πλευρές και ταυτόχρονα να του αρέσουν τα κοσμοπολίτικα νησιά και η νυχτερινή διασκέδαση, όπως άλλωστε στους περισσότερους, επειδή έχουμε και την ομορφιά αυτής της χώρας με τα ατελείωτα χιλιόμετρα ονειρικών ακτών και τα τόσα πολλά μικρά και μεγαλά νησιά, είμαστε και από τη φύση μας ένας λαός αλέγρος και καλά κάνουμε δηλαδή, αλλά γιατί κάποιοι συγκεκριμένοι άνθρωποι ποτέ δεν έδωσαν έστω και ένα σημάδι ότι διαθέτουν και την άλλη πλευρά τους.

Και μάλιστα η στάση μου γίνεται ακόμα πιο πικρόχολη, αν συμπεριλάβουμε και το γεγονός ότι το bookchallenge που να πάρει η ευχή είναι μια πρόκληση, όχι του “Εγώ ξέρω τους πιο ψαγμένους, κλασικούς, περίεργους, βαρείς και ασήκωτους συγγραφείς και έναν τίτλο βιβλίου τους, επειδή έψαξα ένα τέταρτο στο google για να τους βρω και κουράστηκα, άρα μου αξίζουν και τα εύσημα”, αλλά μια πρόκληση με σκοπό να κατονομάσεις τους 10 τίτλους βιβλίων που όταν έπεσαν στα χέρια σου και τους διάβασες κάτι έκανε κλικ μέσα σου, το σκέφτηκες το πράγμα, δεν ξαναείδες τον κόσμο με τα ίδια μάτια, άλλαξαν με λίγα λόγια τον τρόπο σκέψης σου. Δεν είναι ανάγκη να γίνει αυτό μόνο με τους κλασικούς μεγάλους διανοητές των 2 περασμένων αιώνων. Φυσικά και γίνεται και με αυτούς και το μπαμ μέσα σου μπορεί να είναι μεγαλύτερο, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Μεταξύ μας, πάλι, θα σας εξομολογηθώ την αμαρτία μου. Περίμενα να δω έστω και μια φορά σε λίστα του bookchallenge τις 50 αποχρώσεις του γκρι και μου κάνει εντύπωση που πέρασε και δεν ακούμπησε κανέναν, όταν μέχρι χθες όλοι γι’ αυτό μιλούσαν. Περίμενα επίσης να βρω και Coello μέσα στα 10 καλύτερα βιβλία των “φίλων” μου. Αλλά όχι, βρέθηκα προ (μεγάλης, το παραδέχομαι) εκπλήξεως, όταν συνειδητοποίησα πόσο βαθιά διαβασμένοι και ψαγμένοι είμαστε σαν λαός.

Σε μια εποχή που μόνοι μας ανοίγουμε την πόρτα στη δημοσία εικόνα μας και έκθεση, με τη δική μας συγκατάθεση, που φροντίζουμε να ενημερώνουμε τους “φίλους” μας που βρισκόμαστε και τι κάνουμε κάθε ώρα και στιγμή καταργώντας έτσι κάθε έννοια ιδιωτικότητας. που είναι must να ακολουθούμε όλα τα trends και virals της εβδομάδας χωρίς αυτά να ανταποκρίνονται στην προσωπικότητά μας, είναι φυσικό και επόμενο να δείξουμε ότι όλα αυτά είναι προϊόν του τρόπου με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο, έναν κόσμο που μας συγκλόνισαν οι μεγάλοι των γραμμάτων. Λογικό. Δεν είναι ότι αποτάσσομαι την τεχνολογία, τα social media και όλα όσα μας προσφέρουν αλλά παρατηρώ ότι τελικά είναι και λίγο μέσο αυτοεξευτελισμού στα χέρια πολλών. Γιατί, ρε παιδιά, στην τελική, αν είμαστε όλοι τόσο διαννούμενοι και έχουμε γίνει μάρτυρες και κοινωνοί τέτοιας σοφίας, γιατί, επαναλαμβάνω, έχουμε αυτήν την κυβέρνηση;

Υ.Γ: Για όλους εσάς εκεί έξω που πραγματικά διαβάσατε, καταλάβατε και ασπαστήκατε τη φιλοσοφία του βιβλίου στην πραγματική της υπόσταση, να ξέρετε ότι το παρόν κείμενο δεν αναφέρεται σε εσάς. Αλλά και πάλι, αν είναι έτσι, δεν θα σας πολυ – ένοιαζε σε ποιους απευθύνομαι…Έτσι δεν είναι;