Είναι η “Επανάσταση της Ομπρέλας” στο Χονγκ Κονγκ μια νέα Τιενανμέν;

Τα βλέμματα όλου του κόσμου ήταν στραμμένα στο Χονγκ Κονγκ την προηγούμενη εβδομάδα. Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς την τροπή που θα πάρουν τα γεγονότα, αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι δεν έχουν ακόμα λάβει τέλος. Οι διαδηλωτές εξετάζουν τις επόμενες κινήσεις τους, καθώς η ηγεσία της αυτόνομης πόλης σκληραίνει τη στάση της.

Η «επανάσταση της ομπρέλας», όπως χαρακτηρίζεται, αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για την αυταρχική Κίνα μετά την εξέγερση στην πλατεία Τιενανμέν τον Ιούνιο του 1989 και πολλοί είναι αυτοί που φοβούνται ότι μπορεί να έχει παρόμοια κατάληξη.

Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν μετά από απόφαση του Πεκίνου, σύμφωνα με την οποία οι υποψήφιοι των εκλογών στο Χονγκ Κονγκ το 2017 θα πρέπει πρώτα να έχουν λάβει την έγκριση της κινεζικής κυβέρνησης.

Ο περιορισμός αυτός προκάλεσε θυελλώδεις αντιδράσεις καθώς οι κάτοικοι του «ασιατικού τίγρη», όπως έχει χαρακτηριστεί η πόλη χάρη στην οικονομική της ανάπτυξη, έχουν συνηθίσει σε διαφορετικό καθεστώς σε σύγκριση με την υπόλοιπη Κίνα.

Το Χονγκ Κονγκ πέρασε στον έλεγχο της Κίνας, μόλις το 1997 μετά από συμφωνία με τη Βρετανία, η οποία είχε την κυριότητα της πόλης από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Με βάση τη συμφωνία, το Χονγκ Κονγκ θα περνούσε στα χέρια της κομμουνιστικής Κίνας, αλλά θα διατηρούσε το καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα και το εν μέρει δημοκρατικό πολιτικό σύστημα για τουλάχιστον 50 χρόνια μετά την παράδοση.

Τώρα, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά, το Χονγκ Κονγκ έρχεται αντιμέτωπο με τις αλλαγές που θα πρέπει να κάνει αναγκαστικά η κινεζική ηγεσία για να συμβαδίσει την πόλη με την υπόλοιπη χώρα και να την ενσωματώσει πλήρως.

Μέχρι στιγμής, η πολιτική ηγεσία του Πεκίνου έχει πάρει αποστάσεις από το θέμα, αφήνοντας την τοπική ηγεσία να ρυθμίσει την κατάσταση. Ωστόσο, οι διαδηλωτές επιμένουν να ζητούν την παραίτηση του Λιουνγκ Τσουνγκ-Γινγκ, ηγέτη της περιοχής, και να συνεχίζουν την κατάληψη του κέντρου, με αποτέλεσμα να έχουν διαταραχθεί οι κανονικές συνήθειες της πόλης. Η κατάσταση φαίνεται να ξεφεύγει πλέον από την πολιτική σφαίρα και να επηρεάζει την οικονομική σταθερότητα του Χονγκ Κονγκ. Πολλές τράπεζες έχουν σταματήσει τη λειτουργία τους στο κέντρο και το χρηματιστήριο καταγράφει μεγάλη πτώση λόγω των αναταραχών.

Οι διαδηλώσεις έχουν προκαλέσει «κύματα» συμπαράστασης σε διάφορες άλλες περιοχές στην Κίνα, παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να περιορίσει την επιρροή της επανάστασης, μπλοκάροντας τα κοινωνικά δίκτυα, όπως το Youtube και το Twitter.

Όμως, εάν το ίδιο το πλήθος δεν κουραστεί από την αναστάτωση και τη διακοπή των φυσιολογικών ρυθμών της ζωής στην πόλη, σε τέτοιο σημείο ώστε να βάλει αυτό το ίδιο ένα τέλος, θα έρθει με βεβαιότητα μια αντίδραση από το Πεκίνο.

Είναι εξαιρετικά απίθανο η Κίνα να υποκύψει στο αίτημα των διαδηλωτών και να δεχτεί να επιτρέψει τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών, ρισκάροντας την εκλογή ενός ηγέτη εχθρικού προς τις πρακτικές της, ακόμα κι αν αυτό δεν γίνει άμεσα αλλά σε βάθος χρόνων. Εάν οι διαδηλώσεις επιμείνουν με την ίδια ένταση, η κινεζική κυβέρνηση θα αναγκαστεί να παρέμβει και πιθανότατα με την βοήθεια του στρατού, όπως έγινε και στην εξέγερση της πλατείας Τιενανμέν.

Παρά τις ομοιότητες, όμως, τα γεγονότα του 1989, κατά τη διάρκεια των οποίων σκοτώθηκαν εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες άνθρωποι (ο ακριβής αριθμός παραμένει άγνωστoς), δεν θα είναι εύκολο να επαναληφθούν ακριβώς επειδή ο κόσμος πλέον παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Τα γεγονότα της Τιενανμέν παραμένουν αδιευκρίνιστα και με πολλά κενά καθώς η κυβέρνηση έχει απαγορεύσει οποιαδήποτε συζήτηση για αυτά έκτοτε και αρνείται να δώσει περισσότερες πληροφορίες για τη νύχτα της στρατιωτικής επέμβασης στην πλατεία.

Εάν επιλέξει μια παρόμοια πρακτική και τώρα, δεν μπορεί να ελπίζει στην ίδια μυστικότητα εν έτει 2014.