Το ποδόσφαιρο που δεν θέλουμε

«Το ποδόσφαιρο χρειάζεται συμμετοχή των εργαζομένων, αφοσίωση, όρθιους στις εξέδρες, συναίσθημα, οικονομικό fair play, παράδοση, διαφάνεια, πάθος, ιστορία και ανεξαρτησία». Πόσο παραπάνω δίκιο να χωρέσει σε μία πρόταση… 20 λέξεις που αντικατοπτρίζουν πλήρως αυτό που θα έπρεπε να αντιλαμβάνεται κανείς ως ποδόσφαιρο.

Κάποια πράγματα έχουν αρχίσει να ξεφτίζουν. Να φθείρονται με τον χρόνο και να θαμπώνονται από την προοπτική του εύκολου χρήματος. Δεν ισχύει παντού, αλλά σίγουρα σε αρκετές περιπτώσεις. Βλέπεις το κλίμα στην εξέδρα, βλέπεις την αγωνία στο πρόσωπο, βλέπεις την ανάγκη να νοιαστείς για μια ιδέα. Όλα αυτά μπορεί να τα βλέπεις, όμως καταλαβαίνεις πως πίσω απ’ τις κουρτίνες υποβόσκουν συμφέροντα. Η χαρά του παιχνιδιού έχει μετατραπεί στο «παν» για τη νίκη. Κι όλα αυτά γιατί το κορυφαίο άθλημα έχει αποκτήσει απόλυτα εμπορικό χαρακτήρα. Έχει περιέλθει στις ανάγκες της εποχής που θέλει την «βροχή» από διαφημίσεις, τους χιλιάδες χορηγούς, το άνοιγμα σε ασιατικές, κινέζικες και δεν ξέρω σε τι άλλες ακόμα αγορές, την χλίδα και τα «λαμπερά» γκαλά.

Διάβασα αυτή την ιστορία πριν λίγες ημέρες. Ο ρομαντισμός πρέπει να υπάρχει στο ποδόσφαιρο κι ας τον κατηγορήσουν ότι το γυρνάει χρόνια πίσω. Κάπως έτσι έφτασα ως εδώ. Οι πρώτες γραμμές του κειμένου προέρχονται από μια ανακοίνωση ενός γερμανικού συλλόγου, της Ουνιόν Βερολίνου, η οποία με εκφραστές τους οπαδούς της εξέφρασε την αντίθεσή της σε αυτό που πάει να κάνει η ομάδα από την Λειψία. Να κερδίσει τα πάντα με το χρήμα, να βρει ξεκάθαρα μισθοφόρους παίκτες και χρυσοφόρους χορηγούς που θα της φέρουν την εύκολη νίκη και το βολικό κέρδος.

stirbtΜια ομάδα από τις μικρές κατηγορίες που την αγόρασε η μεγάλη εταιρεία Red Bull και την μετέτρεψε σε κάτι διαφορετικό. Η Red Bull Λειψίας όπως είναι το «καινούργιο» όνομά της, βρήκε τον απλοϊκό και στρωμένο με ροδοπέταλα δρόμο. 12 εκατομμύρια για μεταγραφές παικτών δόθηκαν μόνο το καλοκαίρι, όταν η ομάδα προβιβάστηκε από την ερασιτεχνική στην δεύτερη κατηγορία της Γερμανίας. Ποσό ιλιγγιώδες για την Τσβάιτε λίγκα, όπως ονομάζεται η κατηγορία. Πρώτο φαβορί για άνοδο με χορηγούς τους «Ταύρους» που έχουν προκαλέσει την αντίδραση όχι μόνο των οπαδών των αντιπάλων, αλλά και των ίδιων των οπαδών της.

Ο αγώνας ήταν ανάμεσα στην Ουνιόν και την Λειψία, με τους οπαδούς της πρώτης να διαμαρτύρονται ανοιχτά για την κατάρρευση και εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου που πάει να προκαλέσει η ομάδα της Λειψίας. Συνεννοημένοι με την διοίκηση 20.000 φίλοι της Ουνιόν ντυμένοι στα μαύρα τήρησαν απόλυτη σιγή για 15 λεπτά. Ήθελαν να περάσουν το δικό τους μήνυμα: Ότι το ποδόσφαιρο αργοπεθαίνει, αλλάζει και οι ίδιοι οι παράγοντες είναι υπεύθυνοι γι΄αυτό. Μετά το 15λεπτο της σιωπής οι οπαδοί της Ουνιόν σήκωσαν πανό που έγραφε: «Το ποδόσφαιρο χρειάζεται συμμετοχή των εργαζομένων, αφοσίωση, όρθιους στις εξέδρες, συναίσθημα, οικονομικό fair play, παράδοση, διαφάνεια, πάθος, ιστορία και ανεξαρτησία». Αυτό που έγραψα και στην αρχή. Αυτό που περικλείει μέσα την ουσία του βασιλιά των σπορ.

Στις εισόδους μοιράζονταν ειδικά φυλλάδια. «Η ποδοσφαιρική κουλτούρα πεθαίνει στην Λειψία, στην Ουνιόν είναι ζωντανή», ανέγραφε πάνω. «Ο σημερινός αντίπαλος ενσαρκώνει όλα όσα εμείς στην Ουνιόν δε θέλουμε από το ποδόσφαιρο… Ένα προϊόν μάρκετινγκ που προωθείται από οικονομικά συμφέροντα, μισθώνει παίχτες που έχουν το σήμα του ευρώ στα μάτια τους», συνέχιζε. Ένα προϊόν μάρκετινγκ που σκέφτεται μόνο την εξασφάλιση μέγιστου κέρδους , έχοντας σε μια μικρή γωνιά στο πίσω μέρος του μυαλού του το θέαμα. Μάλλον δεν θα το νοιάζει και πολύ. Το ζήτημα για τους οπαδούς της Ουνιόν και όχι μόνο γι’ αυτούς, εξακολουθεί και υπάρχει και σε άλλους τομείς. Η Λειψία είναι η τρίτη ομάδα μετά τις Λεβερκούζεν και Βόλφσμπουργκ στην Γερμανία που σπάει την διοικητική παράδοση και η πλειοψηφία των μετοχών της δεν βρίσκεται στους οπαδούς της.

hull1

Άλλος ένας λόγος μίσους. Ακόμα και οι φίλαθλοι της ίδιας της Λειψίας έχουν τις ενστάσεις τους.Είναι αυτοί που δεν ενδιαφέρονται για να δουν τον πιο κερδοφόρο χορηγό στην φανέλα. Είναι αυτοί που είναι ρομαντικοί και αναπολούν εποχές που δεν ερχόταν μια πολυεθνική και σου ξερίζωνε μια ιδέα, μια αξία. Οι Ραζενμπαλίστεν έχουν πάρει την κατάσταση στα χέρια τους. Ο όμιλος φίλων της Λειψίας παλεύει να καταφέρει το ανάποδο από αυτό που βλέπει να έχει εξελιχθεί η αγαπημένη του ομάδα. Μια ομάδα που κινδύνεψε να αποκλειστεί από την συμμετοχή της στην κατηγορία επειδή δεν είχε μέλη. «Να κρατήσουμε μόνο τα καλά του συλλόγου και να πούμε όχι στους χορηγούς», λένε.

Η παραπάνω ιστορία δεν είναι η μοναδική, αλλά η πιο πρόσφατη. Η εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου τείνει να το μετατρέψει σε κάτι που αντανακλά τον δυνατό μέσα σε μια κοινωνία. Αυτός που έχει την εξουσία και το κεφάλαιο και κάνει ό, τι θέλει με κάθε κόστος, ομοιάζει με αυτόν που προσπαθεί να κάνει το ποδόσφαιρο, διαφήμιση, δικαιώματα, τηλεόραση. Να επιβληθεί στον μικρότερο και πιο αδύναμο επειδή έχει μεγαλύτερη οικονομική δυνατότητα, επειδή διάλεξε τον εύκολο δρόμο που νομίζει πως θα φέρει την επιτυχία. Μα, η επιτυχία μπορεί και να έρθει. Η συνείδηση όμως δεν είναι καθαρή. Και αυτό είναι πλέον ξεκάθαρο όχι μόνο στην Λειψία, αλλά και σε άλλους συλλόγους που έχουν επιχειρήσει κάτι παρόμοιο.

Μια άλλη Ρεντ Μπουλ είχε «γεννηθεί» στην Αυστρία το 2005. Η Αούστρια Σάλτσμπουργκ πήρε την ονομασία της εταιρείας των «Ταύρων» και έβαλε στις φανέλες τους «χρυσούς» χορηγούς. Όπως είναι λογικό κι εκεί οι οπαδοί αντέδρασαν. Δεν πήγαν με το… νέο ρεύμα και ίδρυσαν ξανά την παραδοσιακή Αούστρια με το κλασικό έμβλημα και το παραδοσιακό χρώμα. Ένα ακόμα παράδειγμα είναι και αυτό της Κάρντιφ στην Αγγλία. Η ουαλική ομάδα άλλαξε άρδην το έμβλημά της και το χρώμα της το 2012. Από μπλε, κόκκινα, από γλάρος, δράκος. Αλλαγές των Μαλαισιανών ιδιοκτητών του συλλόγου που έτσι νόμιζαν ότι θα διαφημιστούν στις αγορές της Ασίας. Μια άλλη ακόμα αγγλική ομάδα πάει να πέσει στην παγίδα. Ο ιδιοκτήτης της Χαλ Σίτι θέλει να αλλάξει το όνομα σε Χαλ Τάιγκερς. Μάταια, καθώς οι οπαδοί αντιδρούν, με την αγγλική ομοσπονδία να μην επιτρέπει μια τέτοια αλλαγή. Η ιστορική Γουίμπλεντον γίνεται Μίλτον Κέινς Ντονς, αλλά οι οπαδοί της διατηρούν το όνομά της φτιάχνοντας μια ομάδα από την αρχή. Από τις ερασιτεχνικές κατηγορίες.

Η οργάνωση του ποδοσφαίρου έχει περιέλθει σε άλλη βάση, πιο μοντέρνα. Έχει δοθεί το βάρος στους προϋπολογισμούς, στην διεύρυνση εμπορικών βάσεων. Το όλο πράγμα έχει γίνει μια επιχείρηση. Η τηλεόραση και τα τηλεοπτικά δικαιώματα στα πόδια των οποίων σφάζονται οι σύλλογοι τείνουν να εξαφανίσουν το θέαμα και να μονιμοποιήσουν την σκοπιμότητα. Μια σκοπιμότητα που σε πολλές ομάδες δεν υπάρχει. Πολλοί οπαδοί βλέπουν την αγνή πλευρά του αθλήματος. Αγαπούν την ιδέα που αντιπροσωπεύει ο σύλλογος, το έμβλημα. Ενδιαφέρονται για την ιστορία και την παράδοση. Την πονούν και την στηρίζουν όπως μπορούν. Όπως οι φίλοι της Ουνιόν που το 2009 προσφέρθηκαν αφιλοκερδώς να ανακαινίσουν το στάδιο της ομάδας, ενώ την περίοδο του Μουντιάλ είχαν φέρει στο γήπεδο καναπέδες από τα σπίτια τους για να παρακολουθήσουν τους αγώνες σαν μια μεγάλη οικογένεια.

Ένας οπαδός της Κάρντιφ Σίτι αντιδρά και βλέπει τα πράγματα με την σωστή οπτική. Με γνώμονα το καλό του ποδοσφαίρου και το συναίσθημα. Αν και χρόνια οπαδός του ουαλικού συλλόγου αποφάσισε να μην τον υποστηρίζει πλέον. Δεν του άρεσε το κυνήγι της εμπορικής επιτυχίας και το γύρισε στις ερασιτεχνικές κατηγορίες όπου θα μπορεί να απολαμβάνει ξανά το ποδόσφαιρο όπως θέλει και όπως θέλουν πολλοί να είναι. Κανείς δεν μπορεί να πατάει και να εξαφανίζει έτσι εύκολα τις παραδόσεις των ομάδων. Και αυτό το καταλαβαίνουν οι οπαδοί της Ουνιόν και κάθε Ουνιόν αυτού του κόσμου. Όπως και ο οπαδός της Κάρντιφ που άλλαξε γιατί αγαπούσε πραγματικά το ποδόσφαιρο. Οι παρακάτω γραμμές της επιστολής που είχε γράψει το αποδεικνύουν…

cardiff fan

«Δεν αναγνωρίζω πια την Κάρντιφ Σίτυ. Δεν με νοιάζει η πρέμιερσιπ και οι ατελείωτες εταιρικές χορηγίες, και δεν θέλω να πληρώσω για να γίνω «χρυσό μέλος». Δεν με ενδιαφέρει να πληρώνω 40 λίρες για να βλέπω έναν παιχνίδι σε ένα άψυχο γήπεδο και να αναγκάζομαι να καθίσω σε καθορισμένο κάθισμα και να αναγκαστώ να γίνω παθητικός καταναλωτής για δύο ώρες. Κυρίως δεν θέλω να συμμετέχω στη μετάλλαξη της ομάδας, που υποστήριζα όλη μου τη ζωή, από τον Βίνσεντ Ταν (ιδιοκτήτης της Κάρντιφ).

Γι’αυτό προχώρησα στην απόλαυση του μη επαγγελματικού ποδοσφαίρου, ένα μέρος που η ουσία και η αυτοέκφραση του οπαδού δεν έχει στραγγαλιστεί. Τώρα υποστηρίζω την Ντάλγουιτς Χάμλετ (ζω στο νότιο Λονδίνο και μπορώ να περπατήσω μέχρι το γήπεδο της)!

Διασκεδάζω ξανά και πάλι. Μπορώ να απολαύσω ένα ποτό βλέποντας τον αγώνα. Μπορώ να στέκομαι όρθιος, να τραγουδάω, να χορεύω και να εξωτερικεύω όσα έχω στην καρδιά μου».