Τούνελ – πρόσχημα για μια γενοκτονία

Οι συζητήσεις για την παράταση της εκεχειρίας στη Λωρίδα της Γάζας συνεχίζονται, χωρίς, όμως, πολλές ελπίδες, καθώς δεν υπάρχει τέτοια συμφωνία μεταξύ των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων. Από την άλλη, οι αριθμοί των θυμάτων μιλούν από μόνοι τους για την τραγικότητα των επιχειρήσεων του Ισραήλ μέχρι τώρα, οι οποίες γίνονται στο όνομα της καταστροφής των τούνελ που συνδέουν τη Γάζα με το Ισραήλ και την Αίγυπτο.

Είναι, βέβαια, χρήσιμο να εξετάσουμε τι ακριβώς είναι τα τούνελ αυτά. Πρόκειται για μία στενή λωρίδα της γης κατά μήκος των συνόρων μεταξύ της Λωρίδας της Γάζας και της Αιγύπτου. Μετά την Συνθήκη Ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και της Αιγύπτου το 1979, η πόλη της Ράφα, στη νότια Λωρίδα της Γάζας, χωρίστηκε από τη σήραγγα αυτή και, έκτοτε, το μισό τμήμα της πόλης αυτής ανήκει στην Αίγυπτο και το άλλο μισό στη νότια Γάζα.

Ιστορικά, η πρώτη ανακάλυψη υπόγειας σήραγγας στη Γάζα από τους Ισραηλινούς αναφέρεται το 1983. Μέχρι περίπου το 2005,  τα τούνελ που συνέδεαν Γάζα και Αίγυπτο δεν ήταν πολλά και η κύρια χρήση τους αφορούσε στους σκοπούς της ένοπλης αντίστασης. Όταν το Ισραήλ αποσύρθηκε από την Γάζα το 2005, η σήραγγα τέθηκε υπό τον έλεγχο της Παλαιστινιακής Αρχής μέχρι το 2007. Εκείνη τη χρονιά η Χαμάς κατέλαβε την εξουσία, με αποτέλεσμα τόσο η Αίγυπτος όσο και το Ισραήλ να κλείσουν τα σύνορα με την Γάζα. Ο αποκλεισμός προς την Γάζα, όμως, επέβαλε τη λαθραία εισαγωγή αγαθών, με στόχο την επιβίωση των πολιτών.

Η κατασκευή περισσότερων τούνελ άρχισε υπό την επίβλεψη της κυβέρνησης της Χαμάς. Λέγεται ότι το κόστος κατασκευής ανερχόταν σε 80 έως 200 χιλιάδες δολάρια, αλλά με την πλήρη λειτουργία των τούνελ, η απόσβεση μπορούσε να επιτευχθεί ακόμα και σε έναν μήνα. Συνήθως τα κέρδη μοιράζονταν ανάμεσα στους Παλαιστίνιους και τους Αιγύπτιους συνεταίρους της άλλης πλευράς.

Το 2009, η Αίγυπτος ξεκίνησε την κατασκευή ενός νέου υπόγειου φράγματος, προκειμένου να εμποδίσει τις υπάρχουσες σήραγγες. Δύο χρόνια αργότερα, οι περιορισμοί της Αιγύπτου χαλάρωσαν σε βαθμό που οι Παλαιστίνιοι μπορούσαν να περάσουν το τούνελ ελεύθερα. Από το 2013 μέχρι και σήμερα, όμως, ο αιγυπτιακός στρατός έχει καταστρέψει τουλάχιστον 1.370 σήραγγες που χρησιμοποιούνται για τη λαθραία μεταφορά τροφίμων, καυσίμων και άλλων αγαθών στη Γάζα.

Όπως, λοιπόν, ισχυρίζεται το ίδιο το Ισραήλ, στόχος των εχθρικών του επιχειρήσεων ενάντια στη Γάζα είναι η καταστροφή των τούνελ της Χαμάς. Η Χαμάς, βέβαια, δεν χρησιμοποιεί τα τούνελ μόνο για να επιτίθεται κατά στο Ισραήλ, αλλά κυρίως για τον ανεφοδιασμό της Γάζας, μετά τον αποκλεισμό του Ισραήλ. Με τις ανηλεείς επιθέσεις των Ισραηλινών, οι πολίτες της Γάζας εξοντώνονται, μέρα με τη μέρα.

Πάντως, και η αιγυπτιακή κυβέρνηση είναι εξίσου εχθρική προς την Χαμάς. Τον Ιούλιου του 2013, η αιγυπτιακή Μουσουλμανική Αδελφότητα, ομάδα που διατηρεί στενούς δεσμούς με την Χαμάς, έχασε την εξουσία, την οποία είχε καταλάβει για μικρό χρονικό διάστημα. Η αιγυπτιακή καταστολή στις σήραγγες της Γάζας αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα για την Χαμάς, όχι μόνο λόγω του μεγάλου αριθμού των τούνελ που καταστράφηκαν αλλά και λόγω του περιορισμού της μόνης διέλευσης που δεν ελεγχόταν από το Ισραήλ.

Αυτό ίσως εξηγεί σε ένα βαθμό την τακτική του Ισραήλ, καθώς και την κλιμάκωση των επιθέσεών του: η καταστροφή των «τούνελ της τρομοκρατίας», για την οποία έκανε λόγο ο πρωθυπουργός της χώρας, θα έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική αποδυνάμωση της Χαμάς. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι το Ισραήλ συνεχίζει το έργο που δεν κατάφερε να υλοποιήσει η Αίγυπτος, δηλαδή την καταστροφή των υπόλοιπων τούνελ ανεφοδιασμού, με στόχο την πλήρη εξόντωση της Χαμάς και, συνεπώς, των πολιτών της Γάζας.

Το στρατιωτικό υλικό, τα όπλα αλλά και οι φαρμακευτικές προμήθειες που καταλήγουν στη Γάζα μέσω των τούνελ αυτών περιορίζουν τις επεμβάσεις του Ισραήλ. Για πόσο, όμως; Η ισραηλινή επιχείρηση έχει λάβει διαστάσεις γενοκτονίας χωρίς όρια. Παράλληλα, η πρόσβαση των πολιτών της Γάζας σε βασικές προμήθειες έχει ήδη μειωθεί σημαντικά, καθώς η οικονομία της χώρας ασφυκτιά και η ανεργία ξεπερνά το 40%. Η μόνη τους διέξοδος είναι οι πολυσυζητημένες σήραγγες και, με το Ισραήλ και την Αίγυπτο στη μέση, η σωτήρια αυτή δίοδος μοιάζει να καταρρέει.