“Το ΣτΕ αφουγκράστηκε τη βούληση των πολιτών και πήρε μια ιστορική απόφαση”

«Το ΤΑΙΠΕΔ, σεβόμενο τους νομικούς θεσμούς, αλλά και τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας, θα προχωρήσει στο αμέσως επόμενο διάστημα σε επανεξέταση της διαδικασίας αξιοποίησης της ΕΥΑΘ…», αναφέρει η ανακοίνωση του Ταμείου που αναγνώστηκε στη γενική συνέλευση της ΕΥΑΘ.

Mε απόφαση του ΣτΕ μπαίνει, λοιπόν, οριστικό φρένο στην πώληση του πλειοψηφικού ποσοστού της ΕΥΑΘ από το Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ). Γεγονός που δημιουργεί απροσδόκητα εμπόδια στο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων της κυβέρνησης.

Σημαντικό ρόλο στην δικαστική αυτή απόφαση έπαιξε η αντίδραση των πολιτών, οι οποίοι για πρώτη φορά μαζικά και συντονισμένα εξέφρασαν την αντίθεση τους.

Εμείς μιλήσαμε με την κα Μαρία Κανελλοπούλου, μέλος της Πρωτοβουλίας για τη μη ιδιωτικοποίηση του νερού SAVEGREEKWATER για την ιστορική αυτή απόφαση και τη σημασία της.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του το ΤΑΙΠΕΔ προχωρά στην επανεξέταση της αποκρατικοποίησης της ΕΥΑΘ λαμβάνοντας υπόψη του τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας. Είναι μια πρώτη νίκη αυτή; Τι πρέπει να γίνει τώρα;

Ο αγώνας αυτός κατά της πλήρους ιδιωτικοποίησης της ΕΥΑΘ έφερε στο προσκήνιο όλες τις πτυχές, κοινωνικές, οικονομικές και γεωστρατηγικές του σοβαρότατου ζητήματος της διαχείρισης των υδάτινων πόρων  για την κοινωνία μας αλλά και την ίδια τη ζωή. Τώρα πλέον οι πολίτες ενημερώθηκαν και ευαισθητοποιήθηκαν και  θέλουμε να ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουν να το κάνουν προκειμένου το νερό να μπορέσει τελικά να  φύγει από την λογική της εμπορευματοποίησης και να περάσουμε σαν κοινωνία σε μια κατεύθυνση μη κερδοσκοπικής διαχείρισης με γνώμονα τον ορθολογισμό ως προς την προστασία του πόρου και την δημοκρατία  ως  προς τις ανταγωνιζόμενες κατηγορίες χρήσης. Υπάρχουν παραδείγματα χωρών όπως η Ολλανδία, η Λιθουανία και το Εκουαδόρ που έχουν κατοχυρώσει νομικά τον δημόσιο χαρακτήρα του νερού και αυτό θα πρέπει να γίνει και στην χώρα μας, να κατοχυρωθεί δηλαδή συνταγματικά κατόπιν και της αποφάσεως του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τρόπο σαφή και οριστικό η προστασία του νερού από την ιδιωτικοποίηση και από τα λόμπι εκείνα που ποθούν διακαώς την εμπορευματοποίησή του και την δημιουργία μιας παγκόσμιας «αγοράς νερού». Μια τέτοια δυσμενής εξέλιξη άλλωστε ελλοχεύει αντίστοιχους κινδύνους με αυτούς που παρήγαγε η παγκόσμια «αγορά τροφίμων» όπως  η  χειραγώγηση τιμών, η κατασκευασμένη σπάνη και ο ανορθολογισμός στο ενεργειακό αποτύπωμα των διατροφικών προϊόντων, που στην περίπτωση του νερού θα απειλήσουν άμεσα την ίδια την ζωή των πληθυσμών.

Είναι ίσως η πρώτη φορά που στη χώρα μας, οι πολίτες μέσω ενός δημοψηφίσματος όπως αυτό που έγινε στη Θεσσαλονίκη για το νερό, κατάφεραν να εκφράσουν με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο την βούληση τους και η δικαιοσύνη φαίνεται να το έλαβε σοβαρά υπόψη της. Το περιμένατε;

Το δημοψήφισμα για το νερό στη Θεσσαλονίκη είναι ένα μείζον πολιτικό γεγονός και ένας πολιτικός φωτεινός φάρος για όλους. Και για τους πολίτες και για τα κόμματα. Ανέδειξε την δομική μεταλλαγή που έχει γίνει στο πολιτικό τοπίο της χώρας κι αυτό είναι η ανάγκη αλλά και η απαίτηση των πολιτών να ερωτώνται για τα ζητήματα που τους αφορούν, το μόνο ίσως θετικό απότοκο της βίαιης αλλαγής τρόπου ζωής για την πλειονότητα. Πρόκειται για μια θεμελιώδη δημοκρατική αδιαμεσολάβητη διαδικασία που υπάρχει σε πάρα πολλές Ευρωπαϊκές χώρες. Να τονίσουμε ότι και  στη χώρα μας, τα τοπικά δημοψηφίσματα προβλέπονται από τον Καλλικράτη οπότε  ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας οφείλει επιτέλους να υπογράψει άμεσα το Προεδρικό Διάταγμα για να θωρακισθούν με κάθε τυπικότητα αυτές οι διαδικασίες.

Θα χρειαστούν άλλωστε τα δημοψηφίσματα το επόμενο διάστημα, αν η τοπική αυτοδιοίκηση, -και ήδη βλέπουμε θετική απόκριση από ορισμένους τοπικούς αντιπροσώπους- αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και παίξει  τον ουσιώδη  θεσμικό της ρόλο όσον αφορά στην προστασία της κοινωνίας, του δημόσιου χώρου και της περιουσίας ιδιωτικής και δημόσιας από τις ορέξεις οργανωμένων συμφερόντων, ένα ρόλο που όπως δείχνουν τα στοιχεία η ελληνική κεντρική κυβέρνηση έχει προς το παρόν απολέσει.

Στην περίπτωση του νερού, πριν το δημοψήφισμα αλλά και την απόφαση του ΣτΕ για την ΕΥΔΑΠ, είχε προηγηθεί ένα αγώνας καθημερινός, σε Ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο όχι μόνο από εμάς αλλά και από πάμπολλους φορείς και οργανώσεις προκειμένου οι συμπολίτες μας να ενημερωθούν σε βάθος, να πληροφορηθούν για τις αρνητικές συνέπειες που έζησαν άλλες κοινωνίες από τις ιδιωτικοποιήσεις υπηρεσιών ύδρευσης και τελικώς να υπάρξει μια σε βάθος κατανόηση του προβλήματος από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους. Αυτός ο αγώνας κράτησε  για το SAVEGREEKWATER από τον Ιούλιο του 2012 ακριβώς δύο χρόνια κι έτσι ήδη πριν το δημοψήφισμα που οργάνωσαν οι συλλογικότητες και οι 11 Δήμοι της Θεσσαλονίκης, είχε δημιουργηθεί μια πάνδημη πλειοψηφία μεταξύ των πολιτών πανελλαδικά που εκφράστηκε και τοπικά με το 98% ΟΧΙ στην ιδιωτικοποίηση. Το ίδιο θα έπρεπε να γίνει και με άλλα θέματα. Διότι κανένα σοβαρό ζήτημα για το οποίο εσκεμμένα αποφεύγεται ο δημόσιος διάλογος δεν εξαντλείται σε τρίλεπτα τηλεοπτικών «αψιμαχιών» που μένουν πάντα στον πόλεμο των εντυπώσεων και ποτέ στην ανάδειξη της ουσίας.

Βεβαίως στις επιβεβλημένες λογικές «εκτάκτου ανάγκης» το «κράτος δικαίου» αποσαθρώνεται, οπότε αισθανόμαστε χαρά που στην περίπτωση του νερού το ΣτΕ αφουγκράστηκε τη βούληση των πολιτών και πήρε αυτή την ιστορική απόφαση.

Αυτές τις πρώτες νίκες , δεν μπήκαμε ποτέ στην διαδικασία να τις «περιμένουμε» η να μην τις περιμένουμε, προσπαθήσαμε εντός και εκτός χώρας να δημιουργήσουμε εκείνες τις συμμαχίες που θα μας επέτρεπαν, πέραν του να καταδείξουμε το δίκαιο του αιτήματος με ορθολογισμό και τεκμηρίωση, να δημιουργήσουμε απτές προϋποθέσεις προκειμένου η βούληση των πολιτών σε αυτό το ζήτημα να εισακουστεί.

Γιατί είναι σημαντικό να μην προχωρήσει η ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών ύδρευσης;

Αμέτρητοι λόγοι υπάρχουν, από την αποφυγή υπέρογκων αυξήσεων στα τιμολόγια ενός αναγκαίου αγαθού, ως την προστασία της ποιότητας και της ποσότητας του. Από τον δημοκρατικό έλεγχο που όχι μόνο πρέπει να υπάρχει αλλά και να ενισχυθεί για τα  πεπραγμένα ακόμη και της δημόσιας διαχείρισης ως και την κατανόηση ότι πρόκειται για φυσικό μονοπώλιο. Είχαμε πει κάποτε. Θέλει κάποιος να «ανοίξει» την αγοράq Ας αγοράσει δικαιώματα χρήσης νερού, ας φτιάξει δίκτυα, ας φτιάξει διυλιστήρια και ταμιευτήρες και ας βρει και πόσο θα πουλάει το νερό στους οικιακούς καταναλωτές που στην περίπτωση της κερδοφόρας ΕΥΔΑΠ το αγοράζουν σε μια από τις χαμηλότερες τιμές στην Ευρώπη ανά κυβικό. Η δε ρητορική περί καλύτερης προστασίας του πόρου από ιδιώτες είναι μάλλον αίολη. Ας μην ξεχνάμε ότι στη Μ. Βρετανία το ¼ του πόσιμου νερού που θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες 11 εκατομμυρίων καταναλωτών χάνεται σε διαρροές λόγω έλλειψης επενδύσεων από τους ιδιώτες παρόχους. Αντιθέτως στην Ολλανδία που όπως προανέφερα ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού είναι νομικά κατοχυρωμένος, παρατηρούνται οι μικρότερες διαρροές νερού στην Ευρώπη.

Πάμπολλες είναι και οι περιπτώσεις αθέτησης των όρων περί επενδύσεων από τις ιδιωτικές εταιρίες μετά την υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης, όπως για παράδειγμα  εκείνη της ισπανικής ιδιωτικής Aqualia που άρχισε από το 2007 να παρεκκλίνει από το συμβόλαιό της ζητώντας από την τοπική κυβέρνηση περισσότερα χρήματα για να κλείσει τους ισολογισμούς της, Σύμφωνα με τη σύμβασή της είχε συμφωνήσει να επενδύσει 19 εκ ευρώ όμως έχει επενδύσει μόνο 2 εκ. Και φυσικά στο «ρεπερτόριο» ιδιωτών παρόχων υπάρχουν από μυστικοί όροι έγγραφης εγγύησης μεγάλου κέρδους μέχρι και καταδίκες για ψευδή στοιχεία στις ρυθμιστικές αρχές, δωροδοκίες δημοσίων λειτουργών και πολλά άλλα. Αυτό που σίγουρα δεν υπάρχει είναι έστω και μια ιδιωτική εταιρία παροχής νερού παγκοσμίως που αφού ανέλαβε τα ηνία και το μάνατζμεντ να έριξε την τιμή από εκείνη που είχε η αντίστοιχη δημόσια.

Υπάρχουν πολλοί που διψάνε στην κυριολεξία σε πολλές χώρες του πλανήτη. Αν ήταν εφικτή όντως μια διαχείριση νερού «ελεύθερης αγοράς» κι αφού οι ιδιωτικές εταιρίες μπορούν να τα βγάλουν καλύτερα πέρα όπως ισχυρίζονται γιατί δεν πάνε να «επενδύσουν» στους ανθρώπους που υποφέρουν και δεν έχουν στάλα νερό; Μα είναι πολύ απλό. Εκεί θα πρέπει να βάλουν πολύ βαθιά το χέρι στην τσέπη κι όχι να υφαρπάξουν με μικρά τιμήματα σύγχρονες και λειτουργικές κερδοφόρες εταιρίες όπως οι ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ.