Η πρώτη γενιά χωρίς καπνό;

Αντιδράσεις έχει προκαλέσει η ανατρεπτική πρόταση της Βρετανικής Ιατρικής Ένωσης, που αφορά την απαγόρευση αγοράς προϊόντων καπνού εφ’ όρου ζωής σε όσους έχουν γεννηθεί μετά το 2000.

Ο βασικός εισηγητής της πρότασης Dr Tim Crocker-Buque υποστηρίζει ότι η απαγόρευση αυτή θα απαλλάξει μακροπρόθεσμα τη χώρα από το τσιγάρο κάνοντας την αρχή από τους εν δυνάμει καπνιστές που δεν είναι άλλοι από τους έφηβους. Επικαλούμενος επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών σημειώνει ότι το 80% των καπνιστών έχουν κάνει την αρχή στην εφηβεία τους και αποδεδειγμένα δυσκολεύονται περισσότερο να το διακόψουν. Μεταξύ άλλων, αναφέρει ότι στη Μεγάλη Βρετανία το 23% των νεαρών ηλικίας 11-15 ετών έχει δοκιμάσει τουλάχιστον μια φορά να καπνίσει και το 66% των καπνιστών δηλώνει ότι ξεκίνησε να καπνίζει πριν γίνει 18 ετών.

Από την πλευρά του, ο George Butterworth, υπεύθυνος στρατηγικής για τα προϊόντα καπνού της Βρετανικής Εταιρείας που ερευνά για τον καρκίνο (Cancer Research UK’s) υποστηρίζει πως πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα ιδέα αλλά παρόλα αυτά στη Μεγάλη Βρετανία υπάρχουν πάνω από 10 εκατομμύρια καπνιστές και είναι πρακτικά αδύνατο να τους απαγορεύσεις να καπνίζουν. Προτείνει, μάλιστα να ενθαρρύνουν και να βοηθούν τους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα καθώς επίσης να προσπαθούν με κάθε τρόπο να αποτρέψουν τα νεαρά παιδιά από το να το αρχίσουν.

Παρόμοιες προτάσεις όπως αυτή που συζητάμε είχαν γίνει και στη Σιγκαπούρη, την Τασμανία και την Αυστραλία το 2012, όπου δεν επετεύχθη η τελική επικύρωση τους από τις αρμόδιες υπηρεσίες και περιορίστηκαν στην απαγόρευση απεικόνισης λογοτύπων στα πακέτα.

Η πρόταση αυτή δεν ήρθε στα ξαφνικά για τους Βρετανούς. Τα τελευταία χρόνια η Μεγάλη Βρετανία έχει υιοθετήσει ακόμα δύο αυστηρούς αντικαπνιστικούς νόμους. Με πρωτοβουλία και πάλι της Βρετανικής Ιατρικής Ένωσης το 2001 μετά από πιέσεις προς την κυβέρνηση πέτυχαν την απαγόρευση καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και το 2011, κατάφεραν να απαγορεύσουν στους γονείς που οδηγούν να ανάβουν τσιγάρο εντός του αυτοκινήτου όταν σε αυτό είναι συνεπιβάτες παιδιά και ανήλικοι.

H εν λόγω πρόταση νόμου, όμως, έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι πρόκειται για ένα παράλογο και εντελώς ανελεύθερο μέτρο, το οποίο μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία μιας τεράστιας «μαύρης αγοράς», την ραγδαία αύξηση του παρεμπορίου και τονίζουν ότι η ιδέα ενήλικοι άνθρωποι να στερούνται του δικαιώματος να αγοράζουν προϊόντα καπνού εξαιτίας του έτους γεννήσεως τους είναι αυθαίρετη και ανεφάρμοστη. Από τη στιγμή που η αγορά καπνού δεν είναι παράνομη για όλους δεν μπορείς να επιτρέπεις στους μισούς πολίτες να αγοράζουν και στους άλλους μισούς να το απαγορεύεις.

Εκπρόσωπος της ένωσης παρασκευαστών προϊόντων καπνού (Tobacco Manufacturers’ Association)  περιέγραψε την πρόταση αυτή ως «ένα κακώς μελετημένο μέτρο ελέγχου του καπνού, το οποίο πρέπει να απορριφθεί και να επικεντρωθούν στη λήψη μέτρων που μπορούν να μειώσουν την πρόσβαση των νέων στον καπνό». Μάλιστα, υποστήριξε ότι μια τέτοια απαγόρευση θα αναδείξει τον καπνό σε «απαγορευμένο φρούτο» και θα έχει αντίθετα από τα προβλεπόμενα αποτελέσματα.

Όλη αυτή η συζήτηση για τους αυστηρούς Βρετανικούς νόμους για την καταπολέμηση του καπνίσματος μοιάζει σχεδόν ουτοπική στην Ελλάδα. Στη χώρα μας ο τελευταίος αντικαπνιστικός νόμος, που ψηφίστηκε το 2009 και αφορά τη γενική απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και χώρους εργασίας, δεν εφαρμόστηκε ποτέ.

Συστηματικά οι Έλληνες καπνιστές παραβιάζουν τη νομοθεσία και το κράτος αποδεικνύεται ανίκανο να εφαρμόσει τους νόμους και να επιβάλλει κυρώσεις στους παραβάτες.

Όπως σημειώνει ο κ. Ι. Κωστούρος, μέλος του ΔΣ της Ελληνικής Αντικαπνιστικής Εταιρείας,  στην Ελλάδα η εφαρμογή του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου, το οποίο είναι σαφώς ηπιότερο από το Βρετανικό, θα ήταν υπεραρκετή. Κάτι τέτοιο όμως δε συμβαίνει καθώς δεν υπάρχει αρμόδια υπηρεσία που να διενεργεί ελέγχους και οι παραβάτες συνεχίζουν να καπνίζουν ανεξέλεγκτα. Ενώ για την πιθανότητα ένας ανάλογος νόμος με αυτόν της Βρετανίας να εφαρμοστεί στην Ελλάδα υπογραμμίζει ότι αυτό που χρειάζεται είναι γνώση και ενημέρωση και πως τα περιοριστικά μέτρα αποδίδουν έως ένα βαθμό αλλά δεν μπορούν να το εξαλείψουν τελείως ακόμα και αν λάβουμε ακραία μέτρα, όπως αυτό που προτείνει η Βρετανική Ιατρική Ένωση.