Μουντιάλ για λίγους…Και καλούς;

Το 2002 οι σκηνοθέτες Φερνάντο Μεϊρέγιες και Κάτια Λουντ με την ταινία “Η πόλη του Θεού” μίλησαν για την εγκληματικότητα, τη φτώχεια, τη βία που μάστιζε τα σοκάκια του Ρίο ντε Τζανέιρο τη δεκαετία του ’70. Από τότε άλλαξαν πολλά και η Βραζιλία κατέστη η πέμπτη μεγαλύτερη οικονομική δύναμη σε ολόκληρο τον κόσμο, κάτι βέβαια που μόνο στην καθημερινότητα των πολιτών της δεν αντικατοπτρίζεται. Δώδεκα χρόνια μετά, οι φαβέλες, εκείνες του Ρίο και των άλλων πόλεων, παραμένουν στο σκοτάδι, αντανακλώντας περισσότερο από ποτέ την πραγματικότητα της ταινίας των δύο Βραζιλιάνων. Oι προσπάθειες του τότε προέδρου Λούλα Ντα Σίλβα για ανάπτυξη και περιορισμό της ανισότητας δεν απέδωσαν καρπούς.

«Εδώ είναι ο παράδεισος. Αν με χάσετε θα με βρείτε ή στην Κούβα ή στην Ανδαλουσία», είχε γράψει το 1930 ο Λόρκα στους γονείς του. Η Κούβα την περίοδο του μεσοπολέμου ήταν παράδεισος μόνο για τους εγκληματίες και τους ομοφυλόφιλους. Ο Ισπανός διανοούμενος δεν είχε καμία σχέση με τον κόσμο της μαφίας και σίγουρα θα αναθεωρούσε αν έβλεπε όσα βίωσαν οι ομοφυλόφιλοι στην επανάσταση. Η εξαθλίωση, η βία, η πείνα και ο συνεχής φόβος που διακατέχει τις ζωές των Βραζιλιάνων έχει κορυφωθεί. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι πριν από περίπου ένα χρόνο ήταν η αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων των αστικών συγκοινωνιών όταν μάλιστα για την προετοιμασία του Μουντιάλ του 2014 και των Ολυμπιακών Αγώνων του 2016 δαπανούνταν υπέρογκα ποσά. Έτσι ξεκίνησε το κίνημα «Passe livre», δηλαδή δωρεάν εισιτήριο λεωφορείου.

Οι εκατοντάδες κραυγές διαμαρτυρίας μετατράπηκαν σε κομμάτια που συνθέτουν το παζλ εκείνο που παίρνει μορφή στις φτωχογειτονιές του Σάο Πάολο. Ένα παιδί πεινάει κλαίγοντας. Στο πιάτο του υπάρχει μονάχα μια μπάλα. Όλα όσα φωνάζουν οι Βραζιλιάνοι στους δρόμους εδώ και δώδεκα μήνες βρίσκονται μέσα στο γκράφιτι του Πάουλο Ίτο. Λίγο πριν την έναρξη του Μουντιάλ στο Σάο Πάολο, μια ομάδα που απαρτίζεται από χιλιάδες παίκτες θα παίξει τη δική της μπάλα στις φαβέλες του Ρίο, στις παράγκες που σχηματίζουν τις πόλεις. Το κόστος του Παγκόσμιου Κυπέλλου θα αγγίξει τα 11,7 δισ. δολάρια, εκ των οποίων τα 4 δισ. ξοδεύτηκαν για τα στάδια. Τα νούμερα ξεπερνούν το έως τώρα πιο ακριβό Παγκόσμιο Κύπελλο και μάλιστα τρεις φορές. Η άνευ ουσίας σπατάλη χρημάτων, η υπεξαίρεση, η διαφθορά και οι υπόγειες επαφές πολιτικών προσώπων με πλήθος κατασκευαστών σε συνάρτηση με το γεγονός ότι οι φτωχότεροι πολίτες είναι και οι λιγότεροι ευεργετημένοι από την πολιτική των κυβερνήσεων δίνει ώθηση στο κίνητρο για επανάσταση.

Τα παιδιά στη Βραζιλία υποφέρουν. Το 80% περίπου αυτών δεν έχουν τη δυνατότητα να πάνε σχολείο για να λάβουν τη βασική μόρφωση. Επιθυμία των Βραζιλιάνων πάντα ήταν να έχουν ένα σύστημα υγείας ανάλογο με αυτό άλλων χωρών. Στις παραγκουπόλεις της φαβέλας μαθητές δεν υπάρχουν. Τα παιδιά αντικρίζουν καθημερινά το αλισβερίσι των εμπόρων ναρκωτικών ενώ ο ήχος των όπλων φαντάζει γνώριμος στ’ αφτιά τους. Η Λατινική Αμερική της ανάπτυξης είναι αντιμέτωπη με την εγκληματικότητα. H πορεία ανάδειξης της Βραζιλίας (βλέπε τη συμμετοχή της στην ομάδα των BRICS, κορυφαίες αναδυόμενες οικονομίες) δεν μπορεί να θολώσει τα συνεχιζόμενα κοινωνικά προβλήματα, αυτά των μεγάλων ανισοτήτων, των αυξήσεων στις τιμές, στα ενοίκια και στα είδη πρώτης ανάγκης, της απουσίας δικτύων υποστήριξης για τους πιο αδύνατους.

Το Al Jazeera πρόσφατα ενημέρωσε πως το Κογκρέσο της Βραζιλίας ψήφισε νόμο, με βάση τον οποίο δεν επιτρέπεται οι πλανόδιοι πωλητές να πουλούν τα εμπορεύματά τους στην περιοχή διεξαγωγής του Παγκόσμιου Κυπέλλου της FIFA, θέτοντας απαγορευμένες ζώνες και περιορίζοντάς τους πέρα από μια ακτίνα δύο χιλιομέτρων. Οι ζώνες αυτές θα είναι έντονα οχυρωμένες με στρατιωτικές τοπικές δυνάμεις ασφαλείας. Οι εχθροί της FIFA, όπως η “Λαϊκή Επιτροπή”, αναφέρουν πως με αφορμή την προετοιμασία για το Κύπελλο, η κυβέρνηση εκδίωξε κατοίκους από τα σπίτια τους με σκοπό την εμπορική ανάπτυξη και την αύξηση των τιμών των ακινήτων της περιοχής. Πριν χρόνια, όταν η χώρα ανέλαβε τη διοργάνωση του Κυπέλλου, το 79% των πολιτών έβλεπε θετικά την κίνηση. Τον Απρίλη που πέρασε το ποσοστό μειώθηκε στο 48%. Σήμερα οι πολίτες της Βραζιλίας δηλώνουν ευθέως πως η διοργάνωση θα κάνει περισσότερο κακό παρά καλό στη Βραζιλία. Ποιος θα “πληρώσει” τελικά το λογαριασμό;