Περί δημάρχων ο λόγος: Γι’ αυτούς που έφυγαν κι αυτούς που θα ‘ρθουν

Άκουσα για έναν τόπο. Έναν τόπο αλλιώτικο απ’ τους άλλους, αυτούς τουλάχιστον που μας έχουν μάθει. Εκεί που η δημοκρατία και η αυτονομία δικαιώνονται ουτοπικά μέσα από ένα σύστημα που η στέγαση, η εκπαίδευση, η εργασία, η υγεία και ο πολιτισμός αποτελούν δικαιώματα. Δικαιώματα πρωταρχικά κι απαραβίαστα για τον κάθε άνθρωπο. “Αύριο δουλεύει στα χωράφια η Ομάδα Β’” ακούγεται από τη ντουντούκα ενός βαν κάθε απόγευμα την ίδια ώρα στο χωριό Μαριναλέδα, αυτή των δυόμισι χιλιάδων κατοίκων, της φτωχής Ανδαλουσίας. Γιατί οι κάτοικοί του είναι όλοι ή τουλάχιστον σχεδόν γεωργοί, μέλη της τοπικής κολεκτίβας… Έμαθα και για το δήμαρχό του, τον Σάντσεθ Γκορδίγιο, που εξελέγη λέει πρώτη φορά όταν ήταν 30 και τώρα είναι 64, ακόμα δήμαρχος, ακόμα μαχητής, έπειτα από αλλεπάλληλες επανεκλογές. Κι αν ο ίδιος αρνείται πως υπήρξε μέλος του ΚΚ, εμπνέεται όμως από τον Τσε, τον Αλιέντε, τον Μαρξ, τον Λένιν και τον Γκάντι…

Πρόσφατα ενόψει των εκλογών διάβασα για ένα περιστατικό. Χρόνια πριν ένας καθηγητής του Yale δημοσίευσε ένα βιβλίο το οποίο προβλημάτισε την πολιτική σκηνή της Αμερικής. Σύμφωνα με τη θεωρία του, το πρωταρχικό μέλημα των μελών του Κογκρέσου ήταν η επανεκλογή. Η επανεκλογή που αυτόματα κινητοποιούσε τον παραγκωνισμό του δημοσίου συμφέροντος. Αν το δεις αντικειμενικά, η εμμονή για παραμονή στην εξουσία προκαλεί αυτόματα μια σειρά από παθογένειες που δεν μπορούν να παραβλεφθούν. Είναι όπως λέμε η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων, όταν η μακρόχρονη παραμονή σε μια θέση ευθύνης προκαλεί και μια αίσθηση παντοδυναμίας, ισχύος που έχει ως αποτέλεσμα τη διαφθορά. Ας μην ισοπεδώνουμε τα πάντα. Επανεκλογή από επανεκλογή διαφέρει. Δήμαρχος από δήμαρχο το ίδιο.

Σε υψόμετρο χιλίων περίπου μέτρων, στις δυτικές πλαγιές της Όθρυος και σε μεγάλη απόσταση από τις πιο κοντινές κωμοπόλεις της Μαγνησίας, της Λάρισας και της Φθιώτιδας, ξεπροβάλλει η κοινότητα Ανάβρας. 300 κάτοικοι μαζί με χιλιάδες ζώα. Απουσία ύδρευσης. Χωματόδρομοι παντού. Σχολείο ανύπαρκτο. Κι όμως το παραμελημένο χωριό στη Μαγνησία μετατράπηκε σε μια όχι μόνο πλήρως λειτουργική κοινότητα αλλά και στο μεγαλύτερο οικονομικό κέντρο της επαρχίας. Ο δήμαρχος του χωριού της Ανάβρας Μαγνησίας, Δημήτρης Τσουκαλάς, έκανε πράξη το πρότυπο της ανάπτυξης στη σωστή του βάση, θέτοντας ως βασική αρχή την ιδέα της αλληλεγγύης και της προσφοράς.

Ας λάβουμε μόνο υπ’ όψιν πως η Ανάβρα είναι η μόνη περιοχή στην Ελλάδα όπου οι λέξεις “ανεργία” και “εγκληματικότητα” δεν υφίστανται ακόμα και εν μέσω κρίσης. Οι περίπου 500 κάτοικοι που ζουν στο χωριό είναι όλοι κτηνοτρόφοι με ιδιόκτητες σύγχρονες φάρμες. Το ετήσιο εισόδημα ανά κάτοικο είναι από 30.000 έως 100.000 ευρώ ενώ η μέση ηλικία των κατοίκων είναι κάτω των 40 ετών. Το εμπόριο του τόπου στηρίζεται στην κτηνοτροφία που διαθέτει το δικό της σφαγείο και κατ’ επέκταση μια ολόκληρη εμπορική αλυσίδα που φέρνει τα έσοδα στους κατοίκους της.

Διαβάζω για την περίπτωση της Ανάβρας τρία περίπου χρόνια μετά τη μεταρρύθμιση του Καλλικράτη και τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας, όταν οι περισσότεροι δήμαρχοι βρίσκονται στα πρόθυρα νευρικής (διοικητικής) κρίσης σαν κυβερνώντες ενός σκάφους μέσα στα κύματα της αυτοδιοικητικής απομόνωσης. Και κάπου εκεί συγκρίνω. Το σχέδιο του ενός, το σχέδιο του άλλου. Είναι ζήτημα ανθρώπου, θέμα σχεδίου και στρατηγικής ή απλά εύνοια κάποιων ανώτερων δυνάμεων που άνοιξαν απλόχερα τα χέρια τους και σκόρπισαν θαυματουργή χρυσόσκονη πάνω από τόπους που ξεχώρισαν; Έτσι παραμυθένια θα έπρεπε να είναι η κοινωνική συνοχή και η εκ των πραγμάτων ενίσχυση του θεσμικού ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης. Χρειάζονται υγιή οράματα. Καθαρές προσωπικότητες που δεν θα βλάψουν, αλλά αντίθετα θα ευνοήσουν. Χρειάζεται ψυχή και σεβασμός. Μέριμνα και αφοσίωση στον κάθε μη προνομιούχο. Χρειάζεται κι οι πολίτες να έχουν τον τελευταίο λόγο σε ό,τι τους αφορά. Από τα μικρά πας στα μεγάλα, βήμα το βήμα, μέρα τη μέρα. Aς είναι μια υγιής θητεία.

p.s Να σημειωθεί πως μέχρι στιγμής οι “αμαρτωλοί” δήμοι είναι οι υπαίτιοι για τη διόγκωση της διαφθοράς στην τοπική κοινωνία. Οι δήμαρχοι που κλέβουν το κάνουν με τη συναίνεση κάποιων μικρότερων που “τρώνε” από το παραπέτασμα του μεγάλου. Πώς θα αντιμετωπιστεί αυτό; Να ξέρει πάντα ο πολίτης πως ο δήμος είναι το μεγαλύτερο μαγαζί στην περιοχή του… Μέτοχος είναι ο καθένας μας.