Απολογισμός μιας αυτοκτονίας

“Ανεπίληπτα επήρε το μαχαίρι

ο Ατζεσιβάνο. Κι ήτανε η ψυχή του

την ώρα εκείνη ολάσπρο περιστέρι.

Κι όπως κυλά από τ’ άδυτα του αδύτου

των ουρανών μες στη νυχτιά έν’ αστέρι.

ή, ως πέφτει ανθός μηλιάς με πράο αγέρι,

έτσι απ’ τα στήθια πέταξε η πνοή του.

Χαμένοι τέτοιοι θάνατοι δεν πάνε.

Γιατί μονάχα εκείνοι π’ αγαπάνε

τη ζωή στη μυστική της πρώτη αξία

μπορούν και να θερίσουνε μονάχοι

της ύπαρξής τους το μεγάλο αστάχυ

που γέρνει πια, με θείαν αταραξία!”

Το ποίημα του Άγγελου Σικελιανού “Η αυτοκτονία του Ατζεσιβάνο, μαθητή του Βούδα” είναι μια μικρή ιστορία που έτυχε μετά από χρόνια να γίνει μέρος μιας μεγαλύτερης ιστορίας αληθινής, διόλου ευφάνταστης και μυθοπλαστικής. Aνάλογες ιστορίες είναι η καθημερινή πραγματικότητα. Υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που παίρνοντας αφορμή από ένα μικρό, ασήμαντο γεγονός άλλαξαν τη θέαση των πραγμάτων και ακολούθησαν τη ζωή αντί του θανάτου. Υπάρχουν κι οι ιστορίες εκείνες που κάποιοι συνέχισαν να ζουν εξαιτίας μιας αποτυχημένης απόπειρας, αναλογιζόμενοι από τότε το κακό της πράξης τους. Υπάρχουν όμως κι εκείνοι που έφυγαν για πάντα.

Αυτόχειρας δεν είναι μονάχα αυτός που κατόρθωσε να το κάνει. Αυτόχειρας είναι κι αυτός που αποπειράθηκε, αλλά δεν τα κατάφερε. Κι ενώ στοιχεία για τις αυτοκτονίες που σημειώνονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα υποτίθεται πως έχουμε (εκφράζονται έντονες αμφισβητήσεις γι’ αυτό), σίγουρα στοιχεία δεν υπάρχουν για την άλλη κατηγορία, αυτή που προσπάθησε και δεν τα κατάφερε. Στην Ελλάδα το τελευταίο διάστημα είμαστε θεατές μιας περίεργης για πολλούς πραγματικότητας, αυτή της δημοσιότητας του αυτόχειρα. Ας μην ξεχνάμε πως σε πολλά κράτη η παράθεση των στοιχείων όσων αυτοκτονούν απαγορεύεται δια νόμου. Η συγκεκριμένη οπτική γωνία μπορεί να χαρακτηριστεί λογική αν λάβουμε υπ’ όψιν τις θεωρίες περί μιμητισμού και αντιγραφής από τους υπόλοιπους πολίτες που πιθανόν αντιμετωπίζουν ανάλογα προβλήματα.

Το συμπέρασμα δεν χρειάζεται ιδιαίτερη μελέτη για να εξαχθεί και δεν χωρά πολλούς σχολιασμούς. Τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν την Τρίτη 22 Απριλίου μετά τη μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ της Βρετανίας για τις αυτοκτονίες στην Ελλάδα, κατά τη διετία 2009-2010 είναι προβληματικά. Οι Βρετανοί υποστηρίζουν πως υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ των αυτοκτονιών και των μέτρων λιτότητας που εφαρμόσθηκαν. Η εν λόγω σχέση πλήττει μόνο τους άνδρες, δεδομένου ότι ανάλογη αύξηση δεν σημειώθηκε στις γυναίκες. Οι μελετητές του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ συνδέουν τουλάχιστον 500 αυτοκτονίες αντρών με την λιτότητα.

Σύμφωνα με την έρευνα, κάθε πτώση 1% στις κρατικές δαπάνες στην Ελλάδα, οδηγεί σε αύξηση των ανδρικών αυτοκτονιών κατά 0,43%. Κατόπιν επεξεργασίας άλλων πιθανών αιτιών αυτοκτονίας, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι 551 άνδρες αυτοκτόνησαν “αποκλειστικά εξαιτίας της λιτότητας” από το 2009 ως το 2010. “Πρόκειται για περίπου έναν άνθρωπο την ημέρα. Με δεδομένο ότι στην Ελλάδα το 2010 σημειώθηκαν περίπου δύο αυτοκτονίες την ημέρα, οι μισές εξ’ αυτών οφείλονταν στη λιτότητα”, αναφέρει στο Έθνος ο Νικόλαος Αντωνακάκης, ένας από τους ερευνητές. Το 2011, σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία τα οποία είχε δώσει τον περασμένο Μάιο στη δημοσιότητα η μη κυβερνητική οργάνωση “Κλίμακα” και τα οποία βασίζονται στις επίσημες καταγραφές της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) και του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) κατεγράφησαν επισήμως στη χώρα μας 477 αυτοκτονίες, εκ των οποίων οι 393 αφορούσαν άνδρες και οι 84 γυναίκες. Την ίδια χρονιά οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα σημείωσαν αύξηση της τάξης του 26,52% σε σχέση με το 2010 και στην κατηγορία των γυναικών η αύξηση έφθασε το… 104,8%.

Ο επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας (ΕΨΕ) Γιώργος Χριστοδούλου στις 28 Φεβρουαρίου του 2013 είχε ζητήσει “να αυτοπεριοριστούμε όσον αφορά τον λόγο περί αυτοκτονίας, γιατί ο επαναλαμβανόμενος σχετικός λόγος μπορεί να πυροδοτήσει την αυτοκτονία σε άτομα με προδιάθεση”. Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής από την άλλη τόνισε μέσα από πρόσφατη ανακοίνωση του πως “παρότι παρατηρείται μία τάση υπερπροβολής περιστατικών αυτοκτονίας από τα ΜΜΕ, που συχνά συσκοτίζει το τοπίο δημιουργώντας μία παραπλανητική εικόνα, αυτή η διαπίστωση δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε υποτίμηση των διαστάσεων του προβλήματος, ενός προβλήματος που χρήζει άμεσων απαντήσεων”.

Ο συγγραφέας Αλμπέρ Καμύ στο βιβλίο του “Ο Μύθος του Σισύφου” είχε γράψει: “Δεν υπάρχει παρά ένα πραγματικά σοβαρό φιλοσοφικό πρόβλημα και αυτό είναι η αυτοκτονία”. Προφανώς εννοούσε πως συνεχώς οι άνθρωποι βρίσκονται σε μια κατάσταση εγρήγορσης προσπαθώντας να βγάλουν άκρη σε κάτι που δεν έχει άκρη. Αυτό για τον ίδιο είναι και το πιο τρελό. Θα υπάρξει μέρα για τους αυτόχειρες;

*Αφορμή για το κείμενο ήταν η αυτοκτονία που σημειώθηκε στις 23 Απριλίου στο Περιστέρι, όπου νεαρή γυναίκα έπεσε από το κτίριο της περιφέρειας.