Ένα παράλληλο σύμπαν κοινωνικής δικτύωσης

Το κλείσιμο της διάσημης πλατφόρμας επικοινωνίας Twitter ανήγγειλε τις προηγούμενες ημέρες η κυβέρνηση Ερντογάν προκαλώντας ποικίλες αντιδράσεις στη διεθνή κοινότητα γεννώντας αυτόματα το νέο της εβδομάδας, αν όχι και του μήνα. Όλα τα μέσα, παραδοσιακά και νέα, ασχολούνται εκτενώς με το ζήτημα που δεν έχει αρχή και τέλος. Είτε πρόκειται για επίδειξη δύναμης πάντως, είτε για απλό αυταρχισμο, η άκρη του νήματος είναι δύσκολο να βρεθεί αφού οι έννοιες της λογοκρισίας και της ελευθεροτυπίας κρέμονται από μια λεπτή κλωστή. Ιδού και οι δικές μου σκέψεις και αναρωτήσεις λοιπόν…

Αφορμή για το συγκεκριμένο κείμενο δεν ήταν μόνο η απαγόρευση του Twitter στην κοντινή μας Τουρκία αλλά και ένα ταυτόχρονο βιωματικό γεγονός στο παράλληλο σύμπαν ενός άλλου διάσημου μέσου κοινωνικής δικτύωσης, του facebook. Εξηγούμαι ευθύς αμέσως. Πριν δύο μέρες και σχεδόν παράλληλα με το γεγονός της απαγόρευσης, ένας φίλος με συμπεριέλαβε σε μια κοινοποίηση η οποία έγραφε: «Παιδιά report στον τρελό που κακοποιεί κουτάβια και ανεβάζει τα video στο facebook περήφανος». Ως φιλόζωη και περίεργη ξεκινάω να δω το video και να κάνω το report που θα σημάνει το μπλοκάρισμα του συγκεκριμένου προφίλ ή ,στην χειρότερη περίπτωση, απλά του συγκεκριμένου video. Το μαγνητοσκοπημένο περιεχόμενο φρικαλέο και η αντίδραση μου άμεση. Θεωρώ πως μαζί με εμένα πρέπει να γίνουν και άλλες αναφορές κατά του συγκεκριμένου περιεχομένου και ζητάω από φίλους να κάνουν το ίδιο. Η διαδικασία πολύ συγκεκριμένη και προσεγμένη αφού δεν φθάνει να αναφέρεις ένα άτομο ή ένα περιεχόμενο κοινοποίησης αλλά χρειάζεται και σαφής αιτιολόγηση όπως είναι λογικό. Συγκεκριμένες επιλογές λοιπόν εμφανίζονται στην οθόνη που σε ρωτούν γιατί ένοιωσες προσβεβλημένος από το συγκεκριμένο περιεχόμενο. Διαλέγω μια που θεωρώ ότι ταιριάζει καλύτερα και προχωρώντας λαμβάνω ένα μήνυμα στο ηλεκτρονικό μου ταχυδρομείο που μου επιβεβαίωνε πως η αναφορά μου βρίσκεται υπό επεξεργασία. Την ίδια μέρα, μια φίλη με πληροφορεί πως το facebook την ενημέρωσε πως το αίτημα της για το ίδιο video δεν έγινε δεκτό αφού οι αρμόδιοι δεν το θεώρησαν βίαιο ή ακατάλληλο. Συζητώντας καταλήξαμε πως μάλλον χάθηκε στην γραφειοκρατία και δεν πάτησε ίσως την πιο σωστή επιλογή κατά την αναφορά της. Ποιος ξέρει;

Το γεγονός όμως αυτό μου γέννησε αρκετές απορίες τις οποίες δεν έχω λύσει μέχρι και σήμερα. Από την μια, ακραίο το γεγονός της απαγόρευσης της χρήσης του Twitter αφού αδιαμφισβήτητα καταπατά την έννοια της ελευθεροτυπίας και του ελεύθερου πολίτη. Από την άλλη, ποιος κρίνει τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κοινοποιείται στον παγκόσμιο ιστό που λέγεται διαδίκτυο μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Σίγουρα τα μέσα αυτά διοικούν εταιρείες και θέτουν τα όρια και τις προϋποθέσεις της λειτουργίας τους, όμως γιατί σου δίνουν τη δυνατότητα αναφοράς συγκεκριμένων περιεχομένων αν δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες για το τι επιτρέπεται και τι όχι; Το τι προσβάλει τον κάθε χρήστη διαφέρει όπως διαφέρουν οι πολιτισμοί, τα έθιμα και οι θρησκείες που δημιουργούν πεποιθήσεις, αξίες και συνήθειες. Πάραυτα, θεωρώ απίστευτο και χαώδες να επιτρέπονται τα πάντα άνευ όρων και να μην υπάρχει μια στοιχειώδης κρίση του τι είναι σωστό και τι όχι στο παράλληλο σύμπαν που ονομάζεται μέσα κοινωνικής δικτύωσης και συμβάλει στη γέννηση ιδεών, συνηθειών και πεποιθήσεων.

Η δημόσια σφαίρα, η λογοκρισία και η ελευθεροτυπία είναι έννοιες που μένουν επί ξύλου κρεμάμενες σε έναν κόσμο που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δικαιώματα και υποχρεώσεις. Ως σκεπτόμενος άνθρωπος, σίγουρα αντιλαμβάνομαι πως μπλοκάροντας ένα video δεν λύνεις ένα κοινωνικό πρόβλημα όπως η κακοποίηση των ζώων. Ωστόσο, το θεωρώ ανεπίτρεπτο να το επικροτείς και να επιτρέπεις σε έναν άνθρωπο που υπερβαίνει τα όρια να κομπάζει για το κατόρθωμά του. Θεωρώ πως σε όποια κατηγορία αναφοράς και να έχεις εντάξει ένα παρόμοιο video αξίζει να μπλοκαριστεί για την προστασία του κοινωνικού συνόλου. Θεωρώ πως είναι απαράδεκτο η τυπικότητα να ορίζει τα αποτελέσματα. Θεωρώ εν ολίγοις απαραίτητη την κριτική σκέψη και ,ως πολίτης του κόσμου, την απαιτώ έστω και στοιχειωδώς από μέσα που επηρεάζουν την καθημερινότητά μας.

Ξέρω πως όλο αυτό το ζήτημα είναι ιδιαιτέρως λεπτό και κυρίως στον χειρισμό του. Δεν είμαι κατά της τεχνολογίας και της προόδου. Αντιθέτως μάλιστα την επικροτώ μαζί με τα επιμέρους επιτεύγματά της όπως είναι και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επίσης, σε καμία περίπτωση δεν τάσσομαι υπέρ της αυταρχικής απαγόρευσης του Twitter στην κοντινή Τουρκία, παρόλο που δεν πρόκειται για την πρώτη καταδήλωση ανελευθερίας του λόγου. Κατά τη γνώμη μου το πρόβλημα έγκειται στην ορθή χρήση των εφαρμογών και των πλεονεκτημάτων που μας παρέχουν οι νέες τεχνολογίες. Σύνεση, κριτική σκέψη και απομυθοποίηση της τελειότητας τους. Εκπαίδευση και πάλι εκπαίδευση σε πρώτο πλάνο προκειμένου η νεότερες γενιές να επωφελούνται της άρτιας χρήσης των νέων μέσων.