Ανάμεσα σε Ευρώπη και Ρωσία, η Ουκρανία μετρά πληγές ξανά

Η ανεξαρτησία και η αυτοδιάθεση ενός λαού δεν ήταν ποτέ εύκολη υπόθεση, στις χιλιάδες των χρόνων που μετρά η ιστορία του ανθρώπου. Η Ουκρανία αποτελεί ένα πολύ καλό παράδειγμα ως προς αυτό. Από τις 24 Αυγούστου του 1991 που το Ανώτατο Σοβιέτ της Ουκρανικής ΣΣΔ έλαβε την απόφαση για την πλήρη ανεξαρτησία της χώρας, η Ουκρανία οριοβατεί ανάμεσα σε Ευρώπη και Ρωσία, πάντα με φόντο την πολιτική αστάθεια και τον εθνικό διχασμό του λαού της.

Από το 19ο αιώνα το μεγαλύτερο μέρος της Ουκρανίας ενσωματώθηκε στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Μετά από πολυετείς πολέμους και διαρκείς προσπάθειες για ανεξαρτησία, στις 30 Δεκεμβρίου 1922, η Ουκρανία γίνεται μια από τις ιδρυτικές δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης. Από τότε και για 69 χρόνια η Ουκρανία θα παραμείνει υπό την καθοδήγηση και κυριαρχία της ΕΣΣΔ, κατάσταση που τύποις θα τελειώσει και με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, το 1991.

Όπως συνέβη με πολλά κράτη διεθνώς, έτσι και η Ουκρανία ήρθε αντιμέτωπη με την παγκόσμια οικονομική κρίση το 2008. Τη χρονιά 2008-2009 το ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε κατά 20%, αλλά στη συνέχεια σταθεροποιήθηκε. Στην εκπνοή του 2013 κι ενώ η χώρα βρισκόταν ήδη σε διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση για οικονομική συμφωνία προς τη στήριξη της ουκρανικής οικονομίας, η κυβέρνηση του Βίκτορ Γιανουκόβιτς, που αναδείχθηκε στις εκλογές του 2010, αποφασίζει για ακόμη μια φορά στην ιστορία της χώρας τη στροφή προς τη Μόσχα, με την αιτιολογία πως σε περίπτωση υπογραφής συμφωνίας σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η χρεοκοπία θα ήταν αναπόφευκτη.

Σαν αποτέλεσμα, χιλιάδες κόσμου, μαζί και με μεγάλο μέρος της αντιπολίτευσης πραγματοποιούν καθημερινές διαδηλώσεις στην πλατεία Ανεξαρτησίας. Το σκηνικό ήρθε να συμπληρώσει το νομοσχέδιο που ψήφισε σχεδόν «στα κλεφτά» η κυβέρνηση Γιανουκόβιτς, το οποίο απαγορεύει τις διαδηλώσεις στο κέντρο του Κιέβου έως τις 8 Μαρτίου. Ο κόσμος εξαγριώνεται ακόμα περισσότερο, η αντιπολίτευση κάνει λόγο για πραξικόπημα και για επικείμενη επιχείρηση απομάκρυνσης των διαδηλωτών που παραμένουν από το Νοέμβρη ως σήμερα στην πλατεία Ανεξαρτησίας, διαμαρτυρόμενοι για την υπογραφή της συμφωνίας με τη Μόσχα.

Το κίνημα ξεκίνησε αρχικά με την απαίτηση της επαναπροσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά πλέον ζητά ανοιχτά την παραίτηση του προέδρου Γιανουκόβιτς και της κυβέρνησής του, με ορίζοντα εθνικών εκλογών μέσα στο 2014. Ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να εκτονώσει το κλίμα, προτείνει κορυφαίες κυβερνητικές θέσεις στην αντιπολίτευση, χωρίς αποτέλεσμα. Στο μεταξύ, ήδη πέντε διαδηλωτές έχουν χάσει τη ζωή τους, στη διάρκεια συγκρούσεων με τις δυνάμεις καταστολής.

Το κίνημα είναι ακόμα σε εξέλιξη, οι διαδηλωτές παρά τη βαριά καταστολή αλλά και τις πολικές θερμοκρασίες βρίσκονται ακόμα στους δρόμους και ζητάνε αυτό που ζητούσαν και στην «Πορτοκαλί Επανάσταση» του 2004 και που, απ’ ό,τι αποδεικνύεται, θα ταλανίζει για καιρό ακόμα την Ουκρανία: τον «απογαλακτισμό» (ας μου επιτραπεί ο όρος) από τη Ρωσία των πολιτικών παραγόντων του τόπου κι ως εκ τούτου και των αποφάσεών τους. Τα συνθήματά τους είναι ενδεικτικά: «Θέλω να ζω στην Ευρώπη» και «Η Ουκρανία είναι μέρος της Ευρώπης», μεταξύ άλλων.

Είναι σαφές πως η Ρωσία δεν θα «παραιτηθεί» εύκολα από τις όποιες αξιώσεις της, όπως συνηθίζει να κάνει με σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Πρόκειται για σκάκι σκληρού ανταγωνισμού. Οι αντίπαλοι γνωστοί. Από τη μία η Ρωσία που προσπαθεί με κάθε τρόπο να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στα πολιτικά τεκταινόμενα της Ουκρανίας κι από την άλλη η Ευρώπη που θέλει να ενισχύσει τη θέση και τα συμφέροντά της έναντι της σκληροπυρηνικής και αντιευρωπαϊκής Ρωσίας του Πούτιν στις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ. Κάπου στη μέση, βρίσκονται οι χώρες-πιόνια που τους μένει να διαδηλώνουν, να διχάζονται και να μετρούν τις πληγές τους, ανάλογα με επιλογές της εκάστοτε κυβέρνησής τους.