Για τα αλλού, μην ελπίζεις…

Στις 6 Σεπτεμβρίου του 2012, ένα καράβι γεμάτο ανθρώπους, μετανάστες από την Εγγύς Ανατολή μισοί εκ των οποίων είναι παιδιά, εξόκειλε στα ανοιχτά της Σμύρνης. Το αποτέλεσμα; 61 πνιγμένοι, 31 παιδιά νεκρά. Στις 7 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, δεκάδες ανθρώπων έχασαν τη ζωή τους σε ναυάγιο που συνέβη ανοιχτά της Λαμπεντούζα. Μόνο 56 ψυχές κατάφεραν να σωθούν. Τα ξημερώματα της περασμένης Δευτέρας σημειώθηκε έξω από το Φαρμακονήσι ακόμα μια τραγωδία. Ο άνθρωπος της φωτογραφίας έχασε τους δύο γιους του, την κόρη του (εννιά, έντεκα και δεκατριών χρονών) και την γυναίκα του. “Προσπαθήσαμε να ανεβούμε στη βάρκα του λιμενικού και εκείνοι μας χτυπούσαν για να πέσουμε πάλι στο νερό, ενός χρονού παιδί φώναζε και ζητούσε βοήθεια”, ήταν τα λόγια ενός εκ των 16 διασωθέντων που έχασε την οικογένειά του κατά το ναυάγιο. “Επίτηδες μας πέταξαν στη θάλασσα και μας έβριζαν”, δήλωσε δεύτερος μετανάστης ο οποίος είδε τα τρία παιδιά του και τη γυναίκα του στα νερά του Αιγαίου.

Λίγες ώρες μετά το συμβάν, η κυβέρνηση, δια στόματος Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, έκανε λόγο για αντικείμενα χαζής εκμετάλλευσης εξαπολύοντας πλήθος κατηγοριών στον Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης και επισημαίνοντας πως θέλει να προκαλέσει πολιτικό θέμα. Για την περίπτωση του Φαρμακονησίου χρειάζεται μονάχα η απλή λογική. Αν κάποιοι πιστεύουν πως καλά φυλασσόμενα σύνορα σημαίνει δεκάδες σκόρπια άψυχα σώματα να επιπλέουν σαν αντικείμενα στην επιφάνεια της θάλασσας, τότε θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε σαν λαός βασικούς όρους. Αν κάποιοι στο όνομα της ασφάλειας της τάξης και της ευρωστίας, υποτιμούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και θέτουν στο περιθώριο ανάλογου βεληνεκούς ζητήματα, τότε η έννοια της ανθρωπιάς οφείλει κι αυτή να τεθεί στο λεξικό μας εκ νέου.

Κι ενώ οι δηλώσεις έρχονται η μία μετά την άλλη και τα πορίσματα προσπαθούν να επισκιάσουν το μέγεθος του συμβάντος, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δίνει στη δημοσιότητα την έκθεση του για τη χρονιά που μας άφησε. Να ξέρεις ότι η χώρα σου, εκτός από όλα τα άλλα δεινά που την κατακλύζουν, είναι και η περισσότερο απάνθρωπη. Να ξέρεις ότι η Ελλάδα εντοπίζεται με το χαμηλότερο ποσοστό προστασίας κατά την πρώτη υποδοχή στους αιτούντες άσυλο (0.9%). Το Νοέμβριο που πέρασε, πολίτες της Ορεστιάδας καταδίκασαν και έφεραν στο φως την εξαφάνιση συνολικά 204 μεταναστών σε δύο διαφορετικές επιχειρήσεις επαναπροώθησης στον Έβρο. Μόλις δύο μέρες μετά την επιχείρηση επαναπροώθησης 139 Σύρων προσφύγων από το χωριό Πραγγί, στις 14 Νοεμβρίου ακόμη 65 πρόσφυγες επαναπροωθήθηκαν βίαια στην Τουρκία.

Η Διεθνής Αμνηστία σημειώνει πως σύμφωνα με τα στοιχεία από τον Αύγουστο του 2012 τουλάχιστον 136 πρόσφυγες, η πλειονότητα των οποίων είναι Σύροι και Αφγανοί, έχασαν τις ζωές τους σε τουλάχιστον 12 γνωστά περιστατικά προσπαθώντας να φτάσουν στην Ελλάδα με σκάφος από την Τουρκία. Ανατρέχοντας στα στοιχεία για τον αφανισμό ανθρώπινων ψυχών, σκέφτομαι πως ενίοτε καλύτερα να σωπαίνουμε. Με ταπεινότητα και ενσυναίσθηση. Με σοβαρότητα και αξιοπρέπεια. Γιατί ο ανθρώπινος πόνος εκκωφαντικούς θορύβους δεν χωρά. Έτσι κι αλλιώς η ζωή των μεταναστών δεν έχει και καμιά αξία. Είτε στην Ελλάδα, είτε στην Τουρκία, είτε αλλού. Κυνηγημένοι θα ‘ναι. Από ζωή και θάνατο μαζί. Εγκλωβισμένοι μες στα δίχτυα του εξευτελισμού. Τα εμπόδια δεν τους κόβουν το δρόμο.

Νιώθεις έστω και λίγο αμηχανία; Αν ναι έχεις τουλάχιστον κάποια ψήγματα ανθρωπιάς μέσα σου. Με την ίδια αμηχανία αντιμετώπισε και η Ελλάδα πριν από μήνες την έκθεση της Διεθνούς Οργάνωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Pro Asyl, η οποία δημιουργήθηκε μέσα από τις μαρτυρίες 90 προσφύγων. Παραθέτουμε μία. “’Ηταν επτά το απόγευμα όταν μας εντόπισε το σκάφος του Λιμενικού. Πίστευα πως θα μας βοηθούσαν, αλλά αποδείχθηκε το χειρότερο απόγευμα της ζωής μου. Κάποιος λιμενικός πήδησε στο σκάφος μας και άρχισε να ψάχνει τις γυναίκες. Τους έπιανε το στήθος. Άρχισε να ουρλιάζει και κόλλησε το όπλο στο μέτωπό μας. Ακόμα και σε γυναίκες και παιδιά! Οι γυναίκες και τα παιδιά άρχισαν να κλαίνε, αλλά οι λιμενικοί μάς φώναζαν να σωπάσουμε, αλλιώς θα μας σκότωναν όλους. Μια ηλικιωμένη γυναίκα είχε κρύψει λίγα δολάρια στο στηθόδεσμό της. Τα άρπαξαν. Μας πήραν τα κινητά, τα ρούχα, τα διαβατήρια, τις ταυτότητες και τα πέταξαν στη θάλασσα. Αφού τέλειωσαν, έδεσαν με μεταλλικούς γάντζους τα φουσκωτά στο σκάφος μας και μας ρυμούλκησαν έως τα τουρκικά παράλια, όπου μας παράτησαν”. (από το “Ποντίκι”, 5.12.13). Τίποτα άλλο. Μόνο οι παρακάτω στίχοι.

Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.

Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.

Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή·

κ’ είν’ η καρδιά μου — σαν νεκρός — θαμένη.

Ο νους μου ως πότε μες στον μαρασμόν αυτόν θα μένει.

Όπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δω

ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ,

που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα.»

Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θάβρεις άλλες θάλασσες.

Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς

τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς·

και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ’ ασπρίζεις.

Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού — μη ελπίζεις—

δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό.

Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ

στην κώχη τούτη την μικρή, σ’ όλην την γη την χάλασες.

Κ. Π. Καβάφης