Και τώρα θα σου μιλήσω για τη θανατική ποινή

Η εκτέλεση θανατοποινίτη στην αμερικανική πολιτεία του Οχάιο μέσω ενός νέου θανατηφόρου μείγματος χημικών ουσιών είχε ως αποτέλεσμα την πρόκληση ισχυρών αντιδράσεων και επικρίσεων, έπειτα από τα σχόλια πως χρειάστηκαν 24 επώδυνα λεπτά από την έγχυση μέχρι να δράσει η δόση και να καταλήξει ο κρατούμενος. Ο 53χρονος Ντένις ΜακΓκουάιρ καταδικασμένος για τη δολοφονία μιας εγκύου γυναίκας πριν από 25 χρόνια θανατώθηκε την Πέμπτη σε κρατική φυλακή της πολιτείας, μιας από τις πολλές ακόμα των ΗΠΑ, που διατηρεί και επιβάλλει την ποινή του θανάτου. Ο ΜακΓκουάιρ είχε κριθεί ένοχος για τη δολοφονία με εξαιρετικά άγριο τρόπο της Τζόι Στιούαρτ το 1989.

Οι μάρτυρες που έδωσαν το παρών στην εκτέλεση έκαναν λόγο για έναν φρικιαστικό θάνατο που προκλήθηκε από τη χορήγηση δύο φαρμάκων τα οποία δεν είχαν ποτέ πριν χρησιμοποιηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα δύο φάρμακα που χρησιμοποιήθηκαν στη θανατηφόρο ένεση ήταν η μιδαζολάμη, ένα ηρεμιστικό και η υδρομορφόνη, ένα παράγωγο της μορφίνης. Αιτία αυτής της χορήγησης του νέου χημικού μείγματος ήταν η έλλειψη του χημικού που χρησιμοποιείται συνήθως σε εκτελέσεις, της πεντοβαρβιτάλης. Σύμφωνα με τις αναφορές της εφημερίδας Columbus Dispatch ο ΜακΓκουάιρ ένοιωσε να πνίγεται για περισσότερο από 10 λεπτά. Επίσης είχε τρομερούς σπασμούς και πόνους, πριν τελικά υποκύψει 24 λεπτά αφότου τα χημικά είχαν εισχωρήσει στον οργανισμό του.

Η εκπρόσωπος της ΕΕ, Κάθριν Άστον έχει χαρακηρίσει την τακτική της θανατικής ποινής “απάνθρωπη και άχρηστη”, ενώ σε κοινή της δήλωση με τον ΓΓ του Συμβουλίου της Ευρώπης, Θ. Γιάγκλαντ έχει εξηγήσει πως “δεν υπάρχει αλάνθαστο σύστημα δικαιοσύνης και κάθε σφάλμα δικανικής πεποίθησης μπορεί να προκαλέσει την τραγική απώλεια ζωής ενός αθώου ανθρώπου”.

Αν με ρωτήσεις προσωπικά, θα σου πω ότι η θανατική ποινή είναι η απόλυτη καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια, είναι η μελετημένη και στυγνή δολοφονία ενός προσώπου από το ίδιο το κράτος, στο όνομα της δικαιοσύνης και της τάξης. H εφαρμογή της δε, ακόμα κι όταν επιβάλλεται, γίνεται κυρίως εις βάρος των περιθωριοποιημένων ομάδων. Συν τοις άλλοις, δεν αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέτρο ενάντια στην εγκληματικότητα ενώ δεν δίνει την ευκαιρία επανένταξης στον εγκληματία. Η θανατική ποινή δεν τιμωρεί μόνο το δράστη αλλά ολόκληρη την οικογένεια και το οικείο περιβάλλον του. Οι κοντινοί άνθρωποι του εκτελεσμένου στην ουσία βιώνουν τον ίδιο πόνο με εκείνους του πρώτου θύματος. Η πρακτική του “οφθαλμός αντί οφθαλμού” εδώ πρυτανεύει. Δίνεται όμως λύση στη βία μέσω της χρήσης της ίδιας;

Διάβασα πως ο Βασίλης Λυμπέρης, ετών 27, ήταν ο τελευταίος Έλληνας-θύμα της θανατικής ποινής, έπειτα από την καταδίκη του στις 25 Αυγούστου 1972, στο Ηράκλειο. Ο ίδιος είχε κριθεί ένοχος, καθώς είχε κάψει την εν διαστάσει γυναίκα του (24 ετών), την πεθερά του (55 ετών) και τα δυο παιδιά τους (ενός και δυόμισυ ετών). Έκτοτε, η θανατική ποινή δεν εφαρμόσθηκε πάλι στη χώρα μας. Το 1994 καταργήθηκε με νόμο και συνταγματικά το 2001. Όσον αφορά την Ευρώπη, η τάση απαγορεύτηκε τα μεταπολεμικά χρόνια. Μέχρι τότε η κάθε χώρα παρουσίαζε διαφορετικές πρακτικές στον τρόπο εκτέλεσης. Στη Γηραιά Ήπειρο οι τελευταίες εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν το 1989 στη Βουλγαρία, Τσεχία και Ρουμανία. Σε κάποιες ωστόσο χώρες οι τελευταίες εκτελέσεις έγιναν έναν αιώνα πριν. Το 1825 στη Φινλανδία, το 1830 στην Ισλανδία, το 1846 στην Πορτογαλία, ενώ στην Κύπρο θεσμικά καταργήθηκε το 2002.

Στην αντίπερα όχθη, στις πρώτες θέσεις της μακάβριας λίστας βρίσκονται χώρες όπως η Κίνα, το Ιράν, το Ιράκ, η Σαουδική Αραβία. To 2013 oι εκτελέσεις στις ΗΠΑ μειώθηκαν εξαιτίας ανησυχιών για το χρηματικό κόστος τους, ελαττωματικών δικαστικών διώξεων και ελλείψεων στα φάρμακα που χρειάζονται για να γίνουν οι θανατηφόρες ενέσεις, ανέφερε πρόσφατα σε έκθεσή του το Κέντρο Ενημέρωσης για τη Θανατική Ποινή. Το 2013 πραγματοποιήθηκαν στις ΗΠΑ 39 εκτελέσεις, λιγότερες από τις 43 που είχαν γίνει καθένα από τα δύο τελευταία χρόνια, σημειώνεται στην ίδια έκθεση. Ο αριθμός των ανθρώπων που εκτελούνται μειώνεται γενικά από το 1999, όταν είχαν εκτελεστεί 98 άνθρωποι.

Στην Κίνα οι εκτελέσεις είναι αγνώστου αριθμού. Χαρακτηριστικά μάλιστα τα επίσημα στοιχεία της Αμνηστίας μιλούν για τόσες «όσες σε όλο τον κόσμο αθροιστικά». Σχετικά με τις εκτελέσεις στο Ιράν, αναφέρεται πως πριν δύο χρόνια έγιναν 314. Οι λόγοι; Ασέβεια στον Αλάχ ή διαφθορά. Η Διεθνής Αμνηστία δε σημειώνει πως κάποιες από τις εκτελέσεις που έγιναν δεν ήρθαν ποτέ στο φως. Να αναφερθεί πως σε διάφορες χώρες η πρακτική γίνεται πράξη υπό τη μορφή της δημόσιας εκτέλεσης, κάτι το οποίο καθιστά την καθημερινότητα των πολιτών σε μια εικόνα συνταρακτικής και ωμής βίας. Μια φρικτή πραγματικότητα που λαμβάνει χώρα μπροστά στα μάτια χιλιάδων πολιτών, πολιτών που συνηθίζουν το θέαμα.

Γιατί σου παραθέτω όλα αυτά τα στοιχεία και μάλιστα μέρα μεσημέρι; Όχι για να πήξει το κεφάλι σου με αριθμούς. Αλλά για να τα λάβεις υπ’ όψη και να τα σταθμίσεις. Δεν θα μείνω στα υπέρ της θανατικής ποινής που κατά καιρούς έχουν ακουστεί ανά τον κόσμο. Δεν θα σταθώ και στα κατά γενικότερα. Λίγο πολύ είναι γνωστά. Το βασικότερο επιχείρημα εναντίον της πρακτικής που θα σχολιάσω είναι ότι υποτιμά και προσβάλλει τόσο τον πολιτισμό όσο και την ανθρώπινη ζωή. Να πεθαίνει ο άνθρωπος εξαιτίας γήρατος είναι λογικό. Να πεθαίνει εξαιτίας μιας κοινωνίας, μιας συλλογικής οντότητας που θεσμοθέτησε το θάνατο, είναι παράλογο. Παράλογο από όλες τις απόψεις. Τα συμπεράσματα δικά σου.θανατική ποινή

Η Διεθνής Αμνηστία αντιτίθεται στη θανατική ποινή σε κάθε περίπτωση, χωρίς εξαίρεση, ανεξάρτητα από τη φύση του εγκλήματος, τα χαρακτηριστικά του παραβάτη ή της μεθόδου που χρησιμοποιεί η χώρα για την εκτέλεση του κρατούμενου. Η θανατική ποινή παραβιάζει το δικαίωμα στη ζωή και είναι η υπέρτατη βάναυση, απάνθρωπη και εξευτελιστική τιμωρία. Μην ξεχνάς ότι η εν λόγω πράξη εκτός από το χαρακτηριστικό της απανθρωπιάς έχει και το χαρακτηριστικό του ανεπανόρθωτου. Η τραγική περίπτωση του Τίμοθι Έβανς που εκτελέσθηκε άδικα το 1950 θα πρέπει να μας προβληματίζει.