«Να είμαστε επιεικείς με τους καλλιτέχνες και με αυτούς που σιωπούν»- Συνέντευξη με την Ελένη Ζιώγα

Η Ελένη Ζιώγα, διανύοντας μια δημιουργική περίοδο, μιλά στο pints για τη δουλειά και το ρόλο της «κυρίας Έλεν» που της κρατά θεατρική συντροφιά και αυτό το χειμώνα. Από την άλλη θυμάται και προσωπικές στιγμές που την συνδέουν με το ρόλο αυτό, ενώ μας εξηγεί γιατί πρέπει να είμαστε επιεικείες με τους καλλιτέχνες που δημιουργούν, αλλά και με αυτούς που επιλέγουν να σιωπήσουν.

-Στιχουργός, ηθοποιός, σεναριογράφος. Μέσα σ’ όλα αυτά σπουδές στη Φιλοσοφική και μουσικές σπουδές. Πώς επιλέγετε να προσαρμόσετε την κάθε σας έμπνευση σε μια από αυτές τις ιδιότητες σας; (Για να είμαι ειλικρινής, το ”Τσιγάρο” που γράψατε για το Γιάννη Κότσιρα, θα το φανταζόμουν και έναν ωραιότατο θεατρικό ερωτικό μονόλογο!)

Νομίζω ότι η « προσαρμογή» που λέτε συμβαίνει από μόνη της. Υπάρχει, μάλλον, αυτόματα ένα μικρό «εσωτερικό κούρδισμα», πιθανώς για να προτάξω κάθε φορά τα μέσα που είναι περισσότερο απαραίτητα για την εκάστοτε μορφή έκφρασης. Ωστόσο όλες συνδέονται μεταξύ τους και επικοινωνούν κατ΄ευθείαν με τον ίδιο πυρήνα: την καρδιά και το μυαλό. Εκεί, δηλαδή, όπου όλοι μας έχουμε το κέντρο της ύπαρξής μας.

-Υπάρχουν στιγμές που η συγγραφή φαντάζει μια ατελέσφορη παράθεση λέξεων, σχεδόν αδιέξοδη και μάταιη; Κι αν ναι,πώς διαχειρίζεστε αυτές τις στιγμές;

Βεβαίως και υπάρχουν τέτοιες στιγμές αμφιβολίας και αυτοκριτικής. Όχι μόνο στην συγγραφή , αλλά σε όλες τις μορφές Τέχνης. Που άλλες φορές είναι δικαιολογημένες κι άλλες αδικαιολόγητες. Αλλά εκεί βέβαια δεν πρωτοτυπώ. Τέτοια περιστατικά είναι συνηθισμένα σε κάθε καλλιτέχνη.

Ποιο είναι το «μυστικό» της επικαιρότητας της «Κυρίας Έλεν», που είναι βασισμένο στο μυθιστόρημα «Όπως τα κούρντισες Θε’ μου» του πατέρα σας Βασίλη Ζιώγα; Θα λέγαμε πως είναι ,ίσως, και μια συγγραφική συνδιαλλαγή δική σας και του πατέρα σας, ανάλογη των ηρωίδων;

 

Μια προσωπικότητα όπως εκείνη της γιαγιάς μου , που θα την αναγνωρίσει όποιος έρθει να δει την παράσταση και σε γυναίκες της δικής του οικογένειας, είναι πάντα επίκαιρη. Επιπλέον όμως, οι συγκυρίες, με τις επώδυνες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που βιώνουμε έχουν πολλά κοινά δυστυχώς με τις εποχές του πολέμου και του εμφυλίου που έζησαν οι προηγούμενες από μας γενιές. Η Κυρία Έλεν μας θυμίζει ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε. Ότι η εθνική λήθη οδηγεί αναπότρεπτα στα – ίδια- εθνικά λάθη. Όσο για το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας , μου ανοίγετε ένα παράθυρο στο υποσυνείδητο! Ναι, μάλλον έτσι πρέπει να ‘ναι… Μάλλον βρίσκω τον τρόπο να απευθυνθώ στον πατέρα μου, στον ουρανό που τώρα βρίσκεται, χρησιμοποιώντας τη διάλεκτο που καταλαβαίνει καλύτερα και που γι αυτήν θυσίασε τη ζωή του: τη θεατρική.

– Πώς καλείτε εσείς ως δημιουργός, έναν θεατή, αναγνώστη, ακροατή να συμπορευτεί με την Τέχνη, για να γίνει ένας «σωστός δέκτης»;

Ειδικά όσον αφορά το θέατρο αναγνωρίζω πως είναι πολύ δύσκολο να βγάλεις έναν άνθρωπο απ΄το σπίτι του και να τον τραβήξεις ως την αίθουσα… Αλλά νομίζω πως ο καλύτερος τρόπος για να συμβεί αυτό είναι η ίδια η παράσταση και η φήμη που μπορεί να αποκτήσει , αυτό το άγιο «από στόμα σε στόμα». Αυτό είναι το καλύτερο κίνητρο. Ως προς το θέατρο ειδικά υπάρχει επιφυλακτικότητα από μεγάλη μερίδα του κόσμου. Και την καταλαβαίνω. Δεν είναι εύκολη τέχνη. Είναι διαδραστική τέχνη. Δεν σηκώνει παθητικούς θεατές. Στη θεατρική πράξη ενεργούν όλοι. Και οι πάνω και οι κάτω απ΄τη σκηνή – ειδικά στο μονόλογο αυτό είναι συστατικό της παράστασης-. Γι αυτό και μια καλή παράσταση μένει για πάντα στις ψυχές των θεατών , ενώ μια κακή μπορεί να γίνει ανυπόφορη.

-Τι γνώμη έχετε για την καλλιτεχνική παραγωγή της εποχής μας; (θεατρική, κινηματογραφική, τηλεοπτική, λογοτεχνική, εικαστική)

Και ποια είμαι εγώ για να έχω οποιαδήποτε γνώμη πάνω στο σύνολο της καλλιτεχνικής έκφρασης; Αδύνατον να το ξέρω. Απλώς τα του οίκου μου μπορώ ελάχιστα να ξεδιαλύνω. Το μόνο που μπορώ να πω με βεβαιότητα είναι ότι τούτο τον καιρό όσοι καλλιτέχνες επιμένουν να δημιουργούν είναι ήρωες – και τον χαρακτηρισμό δεν τον απονέμω στον εαυτό μου-. Τα προβλήματα που συναντούν είναι ανυπέρβλητα και ως προς τα ψυχικά αποθέματα και ως προς τις οικονομικές δυσκολίες. Νομίζω πως πρέπει να είμαστε πολύ επιεικείς με τους δρώντες καλλιτέχνες αυτήν την εποχή. Και το ίδιο επιεικείς μ΄εκείνους που έχουν διαλέξει τη σιωπή, επίσης.

-Έχετε σκεφτεί το επόμενο καλλιτεχνικό σας βήμα, όταν το ταξίδι της Κυρίας Έλεν λάβει τέλος;

Στριφογυρίζουν πολλά στο μυαλό μου και περιμένω εκείνη την θαυμάσια στιγμή που η καρδιά θα δώσει την έγκριση για κείνο που είναι το πιο σωστό.

* Η Ελένη Ζιώγα πρωταγωνιστεί για δεύτερη σεζόν στο θεατρικό έργο «Το μυστικό της κυρίας Έλεν» στο Μικρό Παλλάς (Αμερικής 2), για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων μέσα στο Νοέμβριο και το Δεκέμβριο.