Ελεύθερες ψυχές

«Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβάμαι τίποτα, είμαι λέφτερος», η φράση που κοσμεί τον τάφο του Νίκου Καζαντζάκη.  Ελευθερία. Το δικαίωμα του ανθρώπου να πράττει χωρίς εμπόδια, η δυνατότητα να ρουφά τη ζωή χωρίς ενδοιασμούς και να γεύεται τα δημιουργήματά της άνευ περιορισμών. Μα και πάλι δύσκολο να την ορίσεις. Καθορίζεται ανάλογα με ιδεολογίες, αξίες, στάση ζωής και βιώματα. Η έννοια της έχει υποστεί μεταμορφώσεις ανά τα χρόνια επηρεασμένη από το ρεύμα και τις συνθήκες της κάθε εποχής.

Μοναξιά. Το συναίσθημα που πηγάζει από τα άδυτα της ψυχής, ολοκληρώνει τον άνθρωπο και τοποθετεί τα θεμέλια για την νέα αρχή και ωρίμανση. Επιφανειακά, κατάσταση τραγική. Όλοι την έχουν βιώσει, ακόμα κι εσύ που την αποφεύγεις συστηματικά. Δύο καταστάσεις φαινομενικά τόσο διαφορετικές, ουσιαστικά όμως αλληλένδετες. Φοβάμαι ότι εσύ, ο σύγχρονος άνθρωπος έχεις ριχτεί με πάθος στον αγώνα για το κυνήγι της ελευθερίας. Μιας ελευθερίας ωστόσο ψεύτικης, μάταιας που δεν ξέρεις καν να την προσδιορίσεις, να της δώσεις μορφή. Στόχος σαφώς η ευτυχία.

Στις επαφές σου με τους γύρω, σκοπός δεν είναι πια η επένδυση στις πραγματικές, από καρδιάς σχέσεις, αλλά η δημιουργία ενός μεγάλου κύκλου γνωριμιών που όσο θα “φουσκώνει” τόσο περισσότερο θα ικανοποιεί το ρηχό σου εγώ. Η έννοια του έρωτα στην εποχή των κρίσεων έχει ξεθωριάσει. Ο χαμένος εαυτός σου ψάχνει απεγνωσμένα την ελευθερία μέσα από το εφήμερο, όχι αυτό της χρονικής διάρκειας, αλλά αυτό της συναισθηματικής επένδυσης. Πώς άλλαξαν οι εποχές κι ο άνθρωπος φοβάται να δώσει; Να δώσει απλόχερα και να νιώσει.

Στην καθημερινή ζωή σε είδα να νιώθεις ελεύθερος όταν είχες πολλά λεφτά και υλικά αγαθά να σου αποδεικνύουν ότι πέτυχες κι ότι κατέκτησες το στόχο το μεγάλο. Μα και πάλι κάτι σου έφταιγε. Δεν ξυπνούσες με χαμόγελο το πρωί. Σε συνεπήραν κι εσένα τα πρότυπα της εποχής, αυτά που έσπασαν την κοινωνική συνοχή και μας μετέτρεψαν σε ξεχωριστές, κούφιες μονάδες. Για όλα φταίει ο εγωισμός σου. Όμηρος της ίδιας σου της ύπαρξης, ζητάς και ζητάς παραπάνω πιστεύοντας έτσι πως θα ολοκληρωθείς. Θύμα κι εσύ του ατομικισμού. Μα πώς τα μπέρδεψες με την ελευθερία;

Ελεύθερος είναι αυτός που πρώτα απ’ όλα εκτιμά τη δική του υπόσταση. Κι όταν αυτό το κατορθώσει, διαδικασία μακράν δυσκολότερη απ’ αυτό που φαίνεται, τότε θα καταφέρει να δεχτεί και την ελευθερία του διπλανού. Ζει, παθιάζεται, πορεύεται, τολμά, δεν φοβάται να πέσει, να αμαρτήσει, να βγει απ’ τα όρια του,  να νιώσει την κατακραυγή. Έτσι, μαθαίνει να βλέπει στον άλλον τον ίδιο του τον εαυτό, να γίνεται μέρος της ομάδας, να κάνει αρχή του την αλληλεγγύη και να αγαπά. Έτσι, δίνει κλωτσιά στη μοναξιά. Τούτος είναι ο ελεύθερος άνθρωπος. Ο άνθρωπος ο ζωντανός.

“Είναι πάντα τα ψεύτικα που σε κάνουν να υποφέρεις: οι ψεύτικοι φόβοι και επιθυμίες, οι ψεύτικες αξίες και ιδέες, οι ψεύτικες ανθρώπινες σχέσεις. Παράτα τα ψεύτικα και θα απελευθερωθείς από τον πόνο. Η αλήθεια φέρνει την ευτυχία, η αλήθεια απελευθερώνει.”